Solidarni zza Muru – Für Solidarność. Hinter der Mauer

Mur Berlinski.
Mur Berlinski.

„Usiłuj żyć w prawdzie 
Versuch in der Wahrheit zu leben“

(Vaclav Havel – czeski pisarz, opozycjonista, polityk)

 

Jednym z bohaterów wystawy Mariana Stefanowskiego[*] jest Ludwig Mehlhorn (1950 - 2011). Matematyk, działacz na rzecz praw człowieka w NRD. Był jednym z pomysłodawców Fundacji Krzyżowej; przyjaciel Polski i „Solidarności”.

Dlaczego zaczynam od niego? Bo ta ekspozycja mogłaby się nazywać: „Solidarni po OBYDWU stronach Muru”.

Solidarni zza Muru jest więc wyłącznie migawkowym, często niedoświetlonym, nieostrym i niepełnym obrazem tego, co działo się w podzielonym Berlinie. Kadrem filmu zaledwie, który zapewnie już nigdy nie powstanie ... „Ludzi dobrej woli było dużo więcej. Każdy z nich wyjmował mniejszą lub większą cegłę z tego Muru. Potrzebnych byłoby tysiąc pomieszczeń, żeby zmieścić fotografie wszystkich” - zacytowała Gazeta Wyborcza Stefanowskiego przed łódzką edycją „Solidarnych”. Pięćdziesiąt osiem biało-czarnych fotogramów to zaledwie cząstka olbrzymiego puzzle, którego ułożeniem zajmują się od pewnego czasu historycy. Konfrontowani z tą wystawą świadkowie ówczesnych wydarzeń dopełniać jedynie mogą ten obraz o własne przeżycia i historie, a co najważniejsze, „inne” niż Autora, współtworzących i kuratora wystawy, doświadczenia. O inną głębię ostrości. I taki przyświecał nam cel od samego początku, od chwili, gdy narodził się pomysł wystawy. Także z przejrzanych tysięcy negatywów, których zbyt wiele i bezpowrotnie zniszczyły wilgotne mieszkania, kolejne przeprowadzki, czy niedoskonałość materiału filmowego.

Mówiłem w jednym z wywiadów, że Autor przypomnieć nam chciał – innym przybliżyć – atmosferę lat 80-tych Zachodniego Berlina. A co najważniejsze, wpisać w ramy tego Miasta wszystkich tych, którzy tam żyli po obydwu stronach Muru, którzy solidarnie opowiedzieli się po stronie prawdy. Jest to więc ukłon podziękowania osobom prywatnym, jak i instytucjom czy organizacjom, które niosły pomoc, które w tej pomocy uczestniczyły. Od samego początku lub sporadycznie; w miarę możliwości, ale zawsze kierując się odruchem międzyludzkiej solidarności lub po prostu z sympatii do Polski. Niezależnie od przekonań politycznych, wyznania i koloru skóry ... 

„Solidarni zza Muru” to trzy bloki tematyczne oraz epilog zatytułowany Up @ Down. Rozdział pierwszy: Berlin Zachodni - zachodni Berlin / Berlin (West) - Westberlin opowiada o podzielonym mieście, jego specyficznej atmosferze i granicy dwóch obcych i wrogich sobie światów.  Także o Murze i o tym, jak mieszkańcy Berlina dopasowali się do specyficznych warunków. Jedni w „złotej klatce” – inni w stolicy robotniczego raju ... 

Solidarni Für Solidarność (część druga) to dziesięć – prezentowanych alfabetycznie – portretów osób, które towarzyszyły autorowi w jego solidarnościowej wędrówce po Berlinie od grudnia 1981 roku po czas przełomu. Postaci pozornie różne, o skrajnie odmiennych zawodach – często przekonaniach politycznych. Filolog, lekarz, grafik, trener lub księgarz – ich wszystkich łączył wspólny cel pomocy Polsce i podziemnej Solidarności.  

 

[*] Marian Stefanowski: Solidarni zza Muru. Für Solidarność. Hinter der Mauer. Fotografie - Fotografien. Berlin - Warszawa 2014. Organizator: Związek Dziennikarzy Polskich w Niemczech T.z. Patronat Honorowy Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. Współpraca /.Koordynacja projektu: m.in. Ewa Maria Slaska oraz Joanna Trümner. Kurator wystawy: W. Drozdek. Wernisaż: 25. 06. 2014,  Galeria IG Metall w Berlinie. Edycje poza Berlinem: WarszawaDom Polonii, 22.08. 2014 (Wystawa rozwiązana bez podania przyczyn po 2. tygodniach). ToruńGaleria Wejściówka, 12. 12. 2014. ŁódźDom Literatury, 25. 04. 2015. DarłowoZamek Książąt Pomorskich, 13. 12. 2016.

 

Mediathek
  • Mur Berlinski.

    Mur Berlinski

    Mur Berlinski.
  • Brama Raju. Dworzec ZOO. Berlin Zachodni grudzień 1982.

    Brama Raju

    Brama Raju. Dworzec ZOO. Berlin Zachodni grudzień 1982.
  • Brytyjski helikopter na granicy z NRD.

    Berlin - Spandau. Dzielnica Staaken

    Brytyjski helikopter na granicy z NRD.
  • Coroczna parada Aliantów na Ulicy 17 Czerwca. Dzień Święta Sojuszniczych Sił Zbrojnych.

    Berlin - Tiergarten

    Coroczna parada Aliantów na Ulicy 17 Czerwca. Dzień Święta Sojuszniczych Sił Zbrojnych.
  • A w sześć lat później..?

    Mur Berliński, 1983

    A w sześć lat później..?
  • Napisy informują, iż Szprewa (droga wodna) należy do wschodniego sektora Berlina.

    Kreuzberg. Okolice Oberbaumbrücke. Widok na wschodni Berlin

    Napisy informują, iż Szprewa (droga wodna) należy do wschodniego sektora Berlina.
  • Sommer In The City (West).

    Berlin - Neukölln

    Sommer In The City (West).
  • Dzielnica Mitte / Śródmieście, styczeń 1990

    We wschodnim Berlinie

    Dzielnica Mitte / Śródmieście, styczeń 1990
  • Reklama we wschodnim Berlinie. Dzielnica Mitte / Śródmieście, styczeń 1990.

    Сапожник – Schuhmacher

    Reklama we wschodnim Berlinie. Dzielnica Mitte / Śródmieście, styczeń 1990.
  • Poranek ...

    W Zachodnim Berlinie

    Poranek ...
  • Widok od strony Zachodniego Berlina

    Brama Brandenburska. 10 listopada 1989

    Widok od strony Zachodniego Berlina
  • Teatrolog. Pedagog. Do 1981 roku pracownik naukowy Uniwersytetu     Łódzkiego.  Współinicjatorka (obok Krzysztofa Kasprzyka) pierwszej w RFN prosolidarnościowej organizacji – Grupy Roboczej Solidarność

    Basia (Barbara Nowakowska-Drozdek)

    Teatrolog. Pedagog. Do 1981 roku pracownik naukowy Uniwersytetu Łódzkiego. Współinicjatorka (obok Krzysztofa Kasprzyka) pierwszej w RFN prosolidarnościowej organizacji – Grupy Roboczej Solidarnoś...
  • Artysta. Pedagog. Organizowała wysyłkę „małej poligrafii”, produktów żywnościowych oraz lekarstw do Polski. Odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.

    Lilka (Helena Bohle-Szacki, 1928-2011)

    Artysta. Pedagog. Organizowała wysyłkę „małej poligrafii”, produktów żywnościowych oraz lekarstw do Polski. Odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.
  • (Waltraut Kerber-Ganse – pedagog społeczny. Wykładowca na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie. Zorganizowała i dostarczyła do Polski – razem z ówczesnym przyjacielem Wanją Ronge – ponad 20 transportów z żywnością i artykułami pierwszej potrzeby dla rodzin internowanych.   Wanja Ronge – socjolog na TU-Berlin. Tłumacz. Wykorzystywał transporty i badania naukowe w Polsce do przerzutu „małej poligrafii”.

    Waltraut & Wanja

    (Waltraut Kerber-Ganse – pedagog społeczny. Wykładowca na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie. Zorganizowała i dostarczyła do Polski – razem z ówczesnym przyjacielem Wanją Ronge – ponad 20 transportó...
  • Dziennikarz. Wraz z ekipą stacji telewizyjnej SFB towarzyszył ruchowi pomocy Polsce w najgorętszych miesiącach lat 1981-1983.

    Achim (Joachim Trenkner) – Sender Freies Berlin

    Dziennikarz. Wraz z ekipą stacji telewizyjnej SFB towarzyszył ruchowi pomocy Polsce w najgorętszych miesiącach lat 1981-1983.
  • Rusycysta i anglista. Wydawca. Wykładowca na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie Zachodnim. Założyciel Komitetu Obrony Solidarności / Towarzystwa Solidarność. Czynnie wspierał „Solidarność Walczącą”.

    Edward (Edward Klimczak, 1944 - 2011)

    Rusycysta i anglista. Wydawca. Wykładowca na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie Zachodnim. Założyciel Komitetu Obrony Solidarności / Towarzystwa Solidarność. Czynnie wspierał „Solidarność Walczącą”.
  • Matematyk. Działacz na rzecz praw obywatelskich w NRD. Od końca lat 70 utrzymywał kontakty z polskim środowiskiem katolickim oraz osobami zgrupowanymi wokół KOR-u. W latach 80 był jednym z organizatorów tzw. „Seminarium Polskiego” działającego w Berlinie wschodnim.

    Ludwik (Ludwig Mehlhorn, 1950-2011)

    Matematyk. Działacz na rzecz praw obywatelskich w NRD. Od końca lat 70 utrzymywał kontakty z polskim środowiskiem katolickim oraz osobami zgrupowanymi wokół KOR-u. W latach 80 był jednym z organizator...
  • Trener. Współpracował w Berlinie Zachodnim z Grupą Roboczą Solidarność     oraz Komitetem Obrony Solidarności. Zaprzyjaźniony z właścicielem  legendarnego klubu jazzowego „Quasimodo” Giorgio Carotim. Współorganizował (styczeń 1982) 48-godzinny koncert na rzecz pomocy dla „Solidarności“.

    Maciek (Maciej Gebel)

    Trener. Współpracował w Berlinie Zachodnim z Grupą Roboczą Solidarność oraz Komitetem Obrony Solidarności. Zaprzyjaźniony z właścicielem legendarnego klubu jazzowego „Quasimodo” Giorgio Carotim. ...
  • Chirurg, fotograf, podróżnik, żeglarz, autor. W latach 1982 - 83 na własną rękę zorganizował i dostarczył do Polski 17 transportów lekarstw i urządzeń medycznych na sumę 1,5 miliona marek zachodnioniemieckich.

    Michał (Michael Sielewicz)

    Chirurg, fotograf, podróżnik, żeglarz, autor. W latach 1982 - 83 na własną rękę zorganizował i dostarczył do Polski 17 transportów lekarstw i urządzeń medycznych na sumę 1,5 miliona marek zachodnionie...
  • Bookstore i coś więcej ... Pierwsza – po wojnie – w RFN Polska Księgarnia (1978 - 1990). Była miejscem przerzutu bibuły – w obie strony. Ze sprzedaży niezależnej podziemnej prasy i wolnych wydawnictw współfinansowała patronaty w Polsce - od roku 1985 nad oficyną Pusty Obłok/Przedświt.

    Thomas (Thomas Stodieck – Stodieck‘s Buchhandlung)

    Bookstore i coś więcej ... Pierwsza – po wojnie – w RFN Polska Księgarnia (1978 - 1990). Była miejscem przerzutu bibuły – w obie strony. Ze sprzedaży niezależnej podziemnej prasy i wolnych wydawnictw ...
  • Oni - Solidarni

    Oni - Solidarni

    Oni - Solidarni
  • Oni - Solidarni

    Oni - Solidarni

    Oni - Solidarni
  • Haus am Checkpoint Charlie; przejście graniczne do wschodniego Berlina przy Friedrichstraße.

    Reklama wystawy 2. lata Solidarności na ścianie muzeum

    Haus am Checkpoint Charlie; przejście graniczne do wschodniego Berlina przy Friedrichstraße.
  • Haus am Checkpoint Charlie; przejście graniczne do wschodniego Berlina przy Friedrichstraße.

    Reklama wystawy 2. lata Solidarności na ścianie muzeum

    Haus am Checkpoint Charlie; przejście graniczne do wschodniego Berlina przy Friedrichstraße.
  • Wywiad dla stacji telewizyjnej Sender Freies Berlin. Od lewej: Wojtek Drozdek, Joachim Trenkner.

    „Dwa lata Solidarności” – wystawa Grupy Roboczej Solidarność

    Wywiad dla stacji telewizyjnej Sender Freies Berlin. Od lewej: Wojtek Drozdek, Joachim Trenkner.
  • Kalendarz poświęcony Polsce lat osiemdziesiątych. Wydawca: Dirk Nishen. Dirk popierał czynnie Grupę Roboczą Solidarność w początkowej fazie jej działalności. Między innymi  przekazał część dochodów ze sprzedaży kalendarza na fundusz pomocy Polsce.

    Najpierw moralność a potem żarcie

    Kalendarz poświęcony Polsce lat osiemdziesiątych. Wydawca: Dirk Nishen. Dirk popierał czynnie Grupę Roboczą Solidarność w początkowej fazie jej działalności. Między innymi przekazał część dochodów ze...
  • Artysta-grafik. Współpracował z emigracyjnym wydawnictwem Niny Karsov „Kontra” (Londyn). Wystawa jego politycznych rysunków w galerii Grupy Roboczej Solidarność (listopad 1982) była próbą przybliżenia berlińczykom aktualnej sytuacji w Polsce.

    Andrzej Krauze

    Artysta-grafik. Współpracował z emigracyjnym wydawnictwem Niny Karsov „Kontra” (Londyn). Wystawa jego politycznych rysunków w galerii Grupy Roboczej Solidarność (listopad 1982) była próbą przybliżenia...
  • Komitet Obrony Solidarności / Towarzystwo Solidarność przeprowadzało wielokrotnie akcje ulotkowe informujące mieszkańców Berlina Zachodniego – w tym także Polaków – o stanie wojennym i represjach wobec opozycji demokratycznej.

    Komitet Obrony Solidarności / Towarzystwo Solidarność

    Komitet Obrony Solidarności / Towarzystwo Solidarność przeprowadzało wielokrotnie akcje ulotkowe informujące mieszkańców Berlina Zachodniego – w tym także Polaków – o stanie wojennym i represjach wobe...
  • Jedna z demonstracji zorganizowanych przez Towarzystwo Solidarność w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego

    Jedna z demonstracji zorganizowanych przez Towarzystwo Solidarność

    Jedna z demonstracji zorganizowanych przez Towarzystwo Solidarność w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego
  • Pikieta Towarzystwa Solidarność przed budynkiem Polskiej MisjiWojskowej. Październik 1984.

    Pikieta Towarzystwa Solidarność

    Pikieta Towarzystwa Solidarność przed budynkiem Polskiej MisjiWojskowej. Październik 1984.