Janina Szarek i Teatr Studio am Salzufer – Tadeusz Różewicz Bühne w Berlinie

Janina Szarek
Janina Szarek
Wyjazd do Berlina


W czerwcu 1981 roku Janina Szarek wyjeżdża do Berlina Zachodniego – bez emigracyjnych zamiarów. Miasto fascynuje ją swoją otwartością i awangardowością, a tutejsze życie artystyczne znacząco różni się od tego w komunistycznej Polsce. Zaledwie po miesiącu od przyjazdu Szarek otrzymuje pozwolenie na dwuletni legalny pobyt. Szuka pracy w teatrze, ale jej znajomość języka niemieckiego okazuje się niewystarczająca. We wrześniu 1981 roku podejmuje współpracę z Transformtheater stworzonym w tym samym roku przez polskiego reżysera Henryka Baranowskiego i zostaje u niego pedagogiem teatralnym. 13 grudnia 1981 roku w Polsce wybucha stan wojenny. Janina Szarek, dla której Berlin miał być jedynie przystankiem w karierze, decyduje się pozostać w RFN. W ten sposób, właściwie wbrew własnej woli, zostaje emigrantką.

Kolejne dwa lata to okres pracy pedagogicznej i szlifowania języka. Janina Szarek zauważa, że w Berlinie – inaczej niż w Polsce – istnieje możliwość prywatnego kształcenia i przygotowania do egzaminów zawodowych. Zimą 1983 roku Janina Szarek opuszcza Transformtheater i wraz z kilkoma dotychczasowymi studentami zakłada stowarzyszenie i grupę teatralną „Studio – Gruppe 44“. Przekazuje w nim wiedzę i doświadczenie młodym ludziom marzącym o graniu na scenie. Wykształceni przez nią adepci teatru (studio działa do 1992 roku) z powodzeniem zdają egzaminy przed państwową komisją dopuszczającą do wykonywania zawodu aktora czy reżysera. Wielu z nich do dziś pozostaje w branży scenicznej i odnosi na tym polu sukcesy. 

Mimo uznanego dorobku artystycznego i pedagogicznego, aktorka wciąż nie może być traktowana w Berlinie na takich prawach, jak jej niemieccy koledzy po fachu. Każdorazowy angaż wymaga załatwienia szeregu formalności związanych z pozwoleniem o pracę. Zmienia się to dopiero, gdy – dzięki wsparciu berlińskiego Senatu -do pozwolenia na pobyt artystki wprowadzona zostaje specjalna klauzula, zezwalająca jej na samodzielną pracę w zawodzie, jako: aktorki, reżyser, pedagog, dyrektor teatru. Z dokumentu wykreślony zostaje także zakaz dotyczący osiedlania się cudzoziemców w artystycznej dzielnicy Berlina – Kreuzbergu. Wkrótce Janina Szarek korzysta z tego przywileju i przenosi się właśnie na Kreuzberg, gdzie bije serce berlińskiej awangardy. 

W 1983 roku Janina Szarek obejmuje kierownictwo wydziału aktorskiego w prywatnej Szkole Pantomimy i Akrobatyki „Die Etage“ w Berlinie. Kolejny rok przynosi jej telewizyjną rolę w filmie produkcji ZDF zatytułowanym „Er fällt in voller Montur”. Szarek gra w nim główną rolę - Polkę – Verę Gorbacz. Powoli przełamuje też lęk i wewnętrzną blokadę przed graniem na scenach teatralnych po niemiecku, mimo słyszalnego jeszcze polskiego akcentu. 

Mediathek
  • Janina Szarek (z lewej) jako Izabela Łęcka

    Janina Szarek (z lewej) jako Izabela Łęcka w "Panu Wokulskim"

    Janina Szarek (z lewej) jako Izabela Łęcka w "Panu Wokulskim", z prawej Asja Łamtiugina. Teatr Współczesny we Wroclawiu.
  • Janina Szarek i Krystian Lupa w czasie warsztatów teatralnych w Krakowie, 1996 r.

    Janina Szarek w czasie warsztatów teatralnych

    Janina Szarek i Krystian Lupa w czasie warsztatów teatralnych w Krakowie, 1996 r.
  • Janina Szarek i Olav Münzberg po spektaklu "Białe małżenstwo", 2005 r.

    Janina Szarek i Olav Münzberg

    Janina Szarek i Olav Münzberg po spektaklu "Białe małżenstwo", 2005 r.
  • Janina Szarek i Olav Münzberg

    Janina Szarek i Olav Münzberg

    Janina Szarek i Olav Münzberg
  • Janina Szarek i Tadeusz Różewicz

    Janina Szarek i Tadeusz Różewicz

    Janina Szarek i Tadeusz Różewicz
  • Janina Szarek jako Lavinia w "Androklesie i Lwie" w reżyserii Henryka Tomaszewskiego, Teatr w Jeleniej Górze.

    Janina Szarek jako Lavinia w "Androklesie i Lwie"

    Janina Szarek jako Lavinia w "Androklesie i Lwie" w reżyserii Henryka Tomaszewskiego, Teatr w Jeleniej Górze.
  • Janina Szarek jako Lidia w "Małżeństwie Kreczyńskiego"

    Janina Szarek jako Lidia w "Małżeństwie Kreczyńskiego"

    Janina Szarek jako Lidia w "Małżeństwie Kreczyńskiego" A. Suchowo-Kobylina reż. Juliusz Burski, Teatr Telewizji
  • Janina Szarek jako Lidia w sztuce "Małżeństwo Kreczyńskiego", Teatr Telewizji

    Janina Szarek jako Lidia w sztuce "Małżeństwo Kreczyńskiego"

    Janina Szarek jako Lidia w sztuce "Małżeństwo Kreczyńskiego", Teatr Telewizji
  • Janina Szarek jako stara kobieta w sztuce T. Różewicza "Stara kobieta wysiaduje"

    Janina Szarek jako stara kobieta w "Stara kobieta wysiaduje"

    Janina Szarek jako stara kobieta w sztuce T. Różewicza "Stara kobieta wysiaduje"
  • Janina Szarek, lata 70-te

    Janina Szarek, lata 70-te

    Janina Szarek, lata 70-te
  • Janina Szarek, lata 80-te

    Janina Szarek, lata 80-te

    Janina Szarek, lata 80-te
  • Janina Szarek, lata 90-te

    Janina Szarek, lata 90-te

    Janina Szarek, lata 90-te
  • Janina Szarek, lata 90-te

    Janina Szarek, lata 90-te

    Janina Szarek, lata 90-te
  • Janina Szarek początek lat 80-tych

    Janina Szarek początek lat 80-tych

    Janina Szarek początek lat 80-tych
  • Janina Szarek podczas dyskusji po monodramie "Czerwcami gorące" według erotyków Bolesława Leśmiana, 1973 r.

    Janina Szarek, 1973 r.

    Janina Szarek podczas dyskusji po monodramie "Czerwcami gorące" według erotyków Bolesława Leśmiana, 1973 r.
  • Janina Szarek podczas pracy ze studentami Szkoły Aktorskiej TRANSform

    Janina Szarek podczas pracy ze studentami

    Janina Szarek podczas pracy ze studentami Szkoły Aktorskiej TRANSform
  • Janina Szarek, portret zimowy

    Janina Szarek, portret zimowy

    Janina Szarek, portret zimowy
  • Janina Szarek

    Janina Szarek

    Janina Szarek
  • Janina Szarek prywatnie podczas pobytu w Grecji, 1978 r.

    Janina Szarek w Grecji, 1978 r.

    Janina Szarek prywatnie podczas pobytu w Grecji, 1978 r.
  • Janina Szarek prywatnie, 1983 r.

    Janina Szarek, 1983 r.

    Janina Szarek prywatnie, 1983 r.
  • Janina Szarek w "Androklesie i lwie" w scenie z Bogdanem Słomińskim, Teatr Cypriana K. Norwida w Jeleniej Górze, 1977 r.

    Janina Szarek w "Androklesie i lwie", 1977 r.

    Janina Szarek w "Androklesie i lwie" w scenie z Bogdanem Słomińskim, Teatr Cypriana K. Norwida w Jeleniej Górze, 1977 r.
  • Janina Szarek w akademiku PWST w Krakowie, lata 70-te

    Janina Szarek w akademiku PWST w Krakowie

    Janina Szarek w akademiku PWST w Krakowie, lata 70-te
  • Janina Szarek w Berlinie, 1982 r.

    Janina Szarek w Berlinie, 1982 r.

    Janina Szarek w Berlinie, 1982 r.
  • Janina Szarek w mieszkaniu w Berlinie Neukölln, lata 80-te

    Janina Szarek w mieszkaniu w Berlinie Neukölln

    Janina Szarek w mieszkaniu w Berlinie Neukölln, lata 80-te
  • Janina Szarek w Studio 44

    Janina Szarek w Studio 44

    Janina Szarek w Studio 44
  • Janina Szarek w Studiu-Grupie 44, początek lat 80-tych

    Janina Szarek w Studiu-Grupie 44

    Janina Szarek w Studiu-Grupie 44, początek lat 80-tych
  • Janina Szarek w sztuce "Wariat i zakonnica" w reż. Krystiana Lupy, Teatr Telewizji, 1978 r.

    Janina Szarek w sztuce "Wariat i zakonnica", 1978 r.

    Janina Szarek w sztuce "Wariat i zakonnica" w reż. Krystiana Lupy, Teatr Telewizji, 1978 r.
  • Janina Szarek we Wrocławiu, lata 70-te

    Janina Szarek we Wrocławiu, lata 70-te

    Janina Szarek we Wrocławiu, lata 70-te
  • Janina Szarek z poetą Bolesławem Taborskim po premierze spektaklu "Dobranoc bezsensie"

    Janina Szarek z poetą Bolesławem Taborskim

    Janina Szarek z poetą Bolesławem Taborskim po premierze spektaklu "Dobranoc bezsensie"
  • Film "Narr und Nonne" - St. Ignacy Witkiewicz, Filmstudio Transform, reż Janina Szarek

    Film "Narr und Nonne" - St. Ignacy Witkiewicz, Filmstudio Transform, reż Janina Szarek