Janina Szarek i Teatr Studio am Salzufer – Tadeusz Różewicz Bühne w Berlinie

Janina Szarek
Janina Szarek

Na premierowy spektakl twórcy sceny wybierają sztukę Tadeusza Różewicza „Białe małżeństwo“. Sam autor, wielki orędownik powstania teatru, rezygnuje wraz z Henrykiem Bereską, tłumaczem utworu na język niemiecki, z tantiem. To symboliczny gest poparcia inicjatywy. Różewicz staje się duchowym patronem sceny, nazywa ją „teatrem biologicznej i artystycznej odnowy“. O jego roli w powstaniu teatru Janina Szarek pisze tak: „Niezależnie od inscenizacji sztuk tego autora w naszym teatrze Tadeusz Różewicz zajmuje miejsce szczególne w tworzeniu sceny polsko-niemieckiej w Berlinie i jej historii. Stał się jakby duchem sprawczym, opiekunem i inspiratorem naszej idei. Od początku wierzył w wyjątkowy sens tego przedsięwzięcia i dodawał nam siły i odwagi swoim zainteresowaniem i życzliwością. (…) Wybór jego sztuki na akt otwarcia teatru nastąpił intuicyjnie i samoczynnie, chociaż znaliśmy się już i pozostawaliśmy w kontakcie. Uważam, że żaden innyautor nie nadawałby się do tego lepiej.“[9]

Spektakl zostaje entuzjastycznie przyjęty przez publiczność i prasę, podobnie jak sam fakt stworzenia polsko-niemieckiej sceny. Już dwa miesiące później, w kwietniu 2004 roku, teatr otrzymuje dotację federalnej minister ds. kultury i mediów na zakup sprzętu technicznego. Niedługo potem, w czerwcu 2004 roku, odbywa się kolejna premiera, tym razem „Transatlantyku“ Witolda Gombrowicza. W następnych latach Teatr Studio wystawia kolejne sztuki, zaprasza do siebie gościnne spektakle, jeździ z przedstawieniami po Polsce i Niemczech. 

Stylistyka spektakli Janiny Szarek odbiega mocno od tego, co można oglądać na deskach niemieckich teatrów. Teatr Szarek cechuje niezwykła emocjonalność przekazu. Jest to zapewne odpowiedź na – zdaniem aktorki – mocno przeintelektualizowany teatr niemiecki, wynikający z odmiennego niż polskie postrzegania świata. „Różnicę pomiędzy polską a niemiecką mentalnością można z grubsza zdefiniować jako konflikt między intelektem a emocją. To konflikt typowy dla mentalności społeczeństwa tzw. Wschodu i Zachodu Europy.[10] Postrzeganie świata przez pryzmat emocji w sztuce sprawdza się jednak doskonale: „Polacy są jak małe dzieci, bardzo emocjonalni. Niemcy są dojrzalsi. W polityce Polacy nie są zbyt dobrzy, ale w sztuce mają to szaleństwo“[11] – przyznaje Janina Szarek. 

Niemal od początku istnienia Teatr Studio współpracuje z Akademią Teatralną w Warszawie W 2006 roku berlińska scena nawiązuje stałą współpracę z Teatrem Współczesnym w Szczecinie. Niedługo potem, w styczniu 2007 roku, w Berlinie odbywa się premiera sztuki Tadeusza Różewicza „Stara kobieta wysiaduje“ w kooperacji ze sceną szczecińską. Reżyserem spektaklu i odtwórczynią głównej roli jest Janina Szarek. Przedstawienie powstaje z inicjatywy Różewicza, który uważa, że aktorka jest „w dobrym wieku fizycznie i psychicznie by zagrać tytułową rolę“[12] Spektakl zostaje bardzo dobrze przyjęty przez publiczność i szybko wyrusza na tournee po Polsce i Niemczech. W sumie pokazany zostaje ponad 70 razy. Sukcesem okazuje się też przedstawienie „Król Ubu“, powstałe w koprodukcji ze szczecińskim Teatrem Współczesnym.  

 

 

[9] Janina Szarek, Słowo wstępne..., s. 9-10

[10] Tamże, s. 8

[11] Nicole Köstler, Spielen heißt kämpfen, Tagesspiegel, 16.04.2010 https://www.tagesspiegel.de/kultur/theater-spielen-heisst-kaempfen/1801912.html

[12] Maria Dębicz, To było nowe miejsce dla Tadeusza Różewicza, w: Teatr Studio am Salzufer..., s. 53

Mediathek
  • Janina Szarek (z lewej) jako Izabela Łęcka

    Janina Szarek (z lewej) jako Izabela Łęcka w "Panu Wokulskim"

    Janina Szarek (z lewej) jako Izabela Łęcka w "Panu Wokulskim", z prawej Asja Łamtiugina. Teatr Współczesny we Wroclawiu.
  • Janina Szarek i Krystian Lupa w czasie warsztatów teatralnych w Krakowie, 1996 r.

    Janina Szarek w czasie warsztatów teatralnych

    Janina Szarek i Krystian Lupa w czasie warsztatów teatralnych w Krakowie, 1996 r.
  • Janina Szarek i Olav Münzberg po spektaklu "Białe małżenstwo", 2005 r.

    Janina Szarek i Olav Münzberg

    Janina Szarek i Olav Münzberg po spektaklu "Białe małżenstwo", 2005 r.
  • Janina Szarek i Olav Münzberg

    Janina Szarek i Olav Münzberg

    Janina Szarek i Olav Münzberg
  • Janina Szarek i Tadeusz Różewicz

    Janina Szarek i Tadeusz Różewicz

    Janina Szarek i Tadeusz Różewicz
  • Janina Szarek jako Lavinia w "Androklesie i Lwie" w reżyserii Henryka Tomaszewskiego, Teatr w Jeleniej Górze.

    Janina Szarek jako Lavinia w "Androklesie i Lwie"

    Janina Szarek jako Lavinia w "Androklesie i Lwie" w reżyserii Henryka Tomaszewskiego, Teatr w Jeleniej Górze.
  • Janina Szarek jako Lidia w "Małżeństwie Kreczyńskiego"

    Janina Szarek jako Lidia w "Małżeństwie Kreczyńskiego"

    Janina Szarek jako Lidia w "Małżeństwie Kreczyńskiego" A. Suchowo-Kobylina reż. Juliusz Burski, Teatr Telewizji
  • Janina Szarek jako Lidia w sztuce "Małżeństwo Kreczyńskiego", Teatr Telewizji

    Janina Szarek jako Lidia w sztuce "Małżeństwo Kreczyńskiego"

    Janina Szarek jako Lidia w sztuce "Małżeństwo Kreczyńskiego", Teatr Telewizji
  • Janina Szarek jako stara kobieta w sztuce T. Różewicza "Stara kobieta wysiaduje"

    Janina Szarek jako stara kobieta w "Stara kobieta wysiaduje"

    Janina Szarek jako stara kobieta w sztuce T. Różewicza "Stara kobieta wysiaduje"
  • Janina Szarek, lata 70-te

    Janina Szarek, lata 70-te

    Janina Szarek, lata 70-te
  • Janina Szarek, lata 80-te

    Janina Szarek, lata 80-te

    Janina Szarek, lata 80-te
  • Janina Szarek, lata 90-te

    Janina Szarek, lata 90-te

    Janina Szarek, lata 90-te
  • Janina Szarek, lata 90-te

    Janina Szarek, lata 90-te

    Janina Szarek, lata 90-te
  • Janina Szarek początek lat 80-tych

    Janina Szarek początek lat 80-tych

    Janina Szarek początek lat 80-tych
  • Janina Szarek podczas dyskusji po monodramie "Czerwcami gorące" według erotyków Bolesława Leśmiana, 1973 r.

    Janina Szarek, 1973 r.

    Janina Szarek podczas dyskusji po monodramie "Czerwcami gorące" według erotyków Bolesława Leśmiana, 1973 r.
  • Janina Szarek podczas pracy ze studentami Szkoły Aktorskiej TRANSform

    Janina Szarek podczas pracy ze studentami

    Janina Szarek podczas pracy ze studentami Szkoły Aktorskiej TRANSform
  • Janina Szarek, portret zimowy

    Janina Szarek, portret zimowy

    Janina Szarek, portret zimowy
  • Janina Szarek

    Janina Szarek

    Janina Szarek
  • Janina Szarek prywatnie podczas pobytu w Grecji, 1978 r.

    Janina Szarek w Grecji, 1978 r.

    Janina Szarek prywatnie podczas pobytu w Grecji, 1978 r.
  • Janina Szarek prywatnie, 1983 r.

    Janina Szarek, 1983 r.

    Janina Szarek prywatnie, 1983 r.
  • Janina Szarek w "Androklesie i lwie" w scenie z Bogdanem Słomińskim, Teatr Cypriana K. Norwida w Jeleniej Górze, 1977 r.

    Janina Szarek w "Androklesie i lwie", 1977 r.

    Janina Szarek w "Androklesie i lwie" w scenie z Bogdanem Słomińskim, Teatr Cypriana K. Norwida w Jeleniej Górze, 1977 r.
  • Janina Szarek w akademiku PWST w Krakowie, lata 70-te

    Janina Szarek w akademiku PWST w Krakowie

    Janina Szarek w akademiku PWST w Krakowie, lata 70-te
  • Janina Szarek w Berlinie, 1982 r.

    Janina Szarek w Berlinie, 1982 r.

    Janina Szarek w Berlinie, 1982 r.
  • Janina Szarek w mieszkaniu w Berlinie Neukölln, lata 80-te

    Janina Szarek w mieszkaniu w Berlinie Neukölln

    Janina Szarek w mieszkaniu w Berlinie Neukölln, lata 80-te
  • Janina Szarek w Studio 44

    Janina Szarek w Studio 44

    Janina Szarek w Studio 44
  • Janina Szarek w Studiu-Grupie 44, początek lat 80-tych

    Janina Szarek w Studiu-Grupie 44

    Janina Szarek w Studiu-Grupie 44, początek lat 80-tych
  • Janina Szarek w sztuce "Wariat i zakonnica" w reż. Krystiana Lupy, Teatr Telewizji, 1978 r.

    Janina Szarek w sztuce "Wariat i zakonnica", 1978 r.

    Janina Szarek w sztuce "Wariat i zakonnica" w reż. Krystiana Lupy, Teatr Telewizji, 1978 r.
  • Janina Szarek we Wrocławiu, lata 70-te

    Janina Szarek we Wrocławiu, lata 70-te

    Janina Szarek we Wrocławiu, lata 70-te
  • Janina Szarek z poetą Bolesławem Taborskim po premierze spektaklu "Dobranoc bezsensie"

    Janina Szarek z poetą Bolesławem Taborskim

    Janina Szarek z poetą Bolesławem Taborskim po premierze spektaklu "Dobranoc bezsensie"
  • Film "Narr und Nonne" - St. Ignacy Witkiewicz, Filmstudio Transform, reż Janina Szarek

    Film "Narr und Nonne" - St. Ignacy Witkiewicz, Filmstudio Transform, reż Janina Szarek