W służbie dla Polski: Jacek Kowalski (1950-2019)

Jacek Kowalski (1950-2019)
Jacek Kowalski (1950-2019)
W drodze do niepodległości

W lipcu 1976 r. wyjechał z kilkoma studentami do Halle gdzie spotkał się z narzeczoną. Tam po wspólnej dyskusji obydwoje zdecydowali się wyjechać na zachód. Za nim jednak dotarł do Francji przebywał przez kilka tygodni nielegalnie w Monachium wraz z innym kolegą, który zdecydował się na ucieczkę. W stolicy Bawarii udało mu się nie tylko podjąć pracę pod fałszywym nazwiskiem przypadkowo spotkanego holenderskiego studenta ale również zamieszkać w jego mieszkaniu. Było to możliwe tylko dlatego, że wspomniany student wrócił na pewien czas do Holandii oddając do dyspozycji swoje lokum i kartę podatkową bez której nie mógł podjąć zatrudnienia. Niestety brak stabilizacji i ciągła niepewność sprawiły, że po kilku tygodniach zdecydował się na wyjazd do Francji gdzie przebywał do jesieni 1976 r. Cały czas zastanawiał się nad tym jak dostać się legalnie do RFN.

„We Francji byłem około 6 tygodni. Po tym czasie chciałem wrócić do Niemiec. Miałem tylko wizę tranzytową - więc francuzi podkablowali mnie do Niemców, że nie mam wizy (…) pobytowej w Niemczech, ponieważ moja wiza już się skończyła, ponieważ była tylko na 24 godziny (…). No więc to było w Strasburgu. Myślę więc tak - to teraz Polacy do Szwecji i do Austrii nie potrzebują wizy więc poczekałem aż otworzą konsulat, zrobię sobie na dworcu zdjęcie w automacie i pójdę do konsulatu. (…) Powiedziałem tylko - skłamałem - że brat czeka na mnie we Wiedniu i potrzebuje tranzytową wizę do Niemiec. To bez problemu mi wydali nawet za darmo. Wsiadłem w pociąg i przyjechałem do Monachium”.* - wspominał autorowi.

Z końcem 1976 r. po perturbacjach związanych z przekroczeniem granicy okrężną drogą dotarł do Kehl nad renem w RFN. W listopadzie 1976 r. otrzymał na komisariacie policji w Monachium przy Äthstraße bilet do obozu w Zirndorf. Po zameldowaniu się w obozie doświadczał kolejnych wydarzeń, które doskonale zapamiętał. Za jego murami poznał m.in. Tadeusza Podgórskiego (1919-1986) oraz Włodzimierza Sznarbachowskiego (1913-2003) z Radia Wolna Europa. „(…) Będąc w obozie przyjechało dwóch panów do nas Polaków. Jak się później okazało to byli moi późniejsi przyjaciele Tadeusz Podgórski i Włodzimierz Sznarbachowski, którzy pytali się czy literaturę dowieźć i tak dalej. Te literaturę przywieźli. Później byli znowu dwa razy jeszcze”.* - wspominał autorowi.

Jacek szybko otrzymał azyl polityczny. Po opuszczeniu obozu zamieszkał w Augsburgu, gdzie ukończył politologię na lokalnym uniwersytecie. Z czasem znalazł również pracę. W latach 1977-1983 pracował w charakterze nauczyciela języka niemieckiego i historii w szkole dla przesiedleńców na terenie obozu w Augsburgu.

Od pierwszych chwil na terenie Zachodnich Niemiec angażował się w działalność niepodległościową, polityczną oraz społeczną. Tym samym znalazł się w orbicie zainteresowania Służby Bezpieczeństwa (SB) PRL. Informacje o jego działalności zbierała przede wszystkim komórka kontrwywiadu KWMO w Kaliszu, która zarejestrowała go w kategorii: „Osoba-sprawca zagrożenia wywiadowczego”. W 1976 r. jego kontakty z Tadeuszem Podgórskim zaowocowały zaangażowaniem w szeregach Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). Dość szybko zorganizował pierwsze koło PPS-u na terenie Augsburga. We wrześniu 1977 r. został przyjęty do Zjednoczenia Polskich Uchodźców (ZPU). W tym samym roku został wybrany sekretarzem zarządu IV Okręgu ZPU. W 1978 r. był delegatem IV Okręgu na IX Radę ZPU i równolegle zaangażował się w działalność naczelnych struktur emigracyjnych PPS w RFN. W latach 1978-1994 współpracował z rozgłośnią Radia Wolna Europa (RWE). Jednym z ważniejszych wydarzeń w jakich uczestniczył była wizyta w RFN kard. Stefana Wyszyńskiego w dniach 21-25 września 1978 r. podczas której był osobistym tłumaczem Prymasa. Tym samym uczestniczył w spotkaniach Kardynała z przedstawicielami niemieckiej Konferencji Episkopatu oraz jego wizytach we Frankfurcie, Kolonii, Monachium i Moguncji. 23 września 1978 r. towarzyszył ks. kard. Wyszyńskiemu podczas złożenia kwiatów przed pomnikiem pomordowanych księży w KZ Dachau. Podczas tej uroczystości obecny był również ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński (syn Bolesława Bieruta).

Mediathek
  • Jacek Kowalski (1950-2019)

    Jacek Kowalski (1950-2019)

    Jacek Kowalski (1950-2019)
  • Od lewej: Jacek Kowalski, nn. (prawdopodobnie Służba Bezpieczeństwa PRL), ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński (syn Bolesława Bieruta), ks. Kard. Stefan Wyszyński, Dachau 1978 r.

    Jacek Kowalski, nn., ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński i ks. Kard. Stefan Wyszyński

    Od lewej: Jacek Kowalski, nn. (prawdopodobnie Służba Bezpieczeństwa PRL), ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński (syn Bolesława Bieruta), ks. Kard. Stefan Wyszyński, Dachau 1978 r.
  • Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem, Londyn, lata 70-te

    Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem

    Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem, Londyn, lata 70-te
  • Od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Podgórski, Monachium, ok. 1978–1979

    Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski

    Od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Podgórski, Monachium, ok. 1978–1979
  • Od lewej: dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski, Port Lotniczy Londyn Heathrow, lata 80-te

    dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski

    Od lewej: dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski, Port Lotniczy Londyn Heathrow, lata 80-te
  • Od lewej: Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz, Jacek Kowalski, Hamburg, 1987 r.

    Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz i Jacek Kowalski

    Od lewej: Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz, Jacek Kowalski, Hamburg, 1987 r.
  • Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN. Przy stole prezydialnym siedzą od lewej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Nowakowski, Zakrzewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Folek, Bogdan Żurek, nn, Monachium, 1987 r.

    Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN

    Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN. Przy stole prezydialnym siedzą od lewej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Nowakowski, Zakrzewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Folek, Bogdan Żurek, nn, Mona...
  • Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem. W środku od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, prezydent Kazimierz Sabbat, Lidia Ciołkosz. Pierwszy od lewej: Stanisław Mikiciuk, Jacek Kowalski, nn, nn, Monachium 1988 r.

    Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem

    Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem. W środku od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, prezydent Kazimierz Sabbat, Lidia Ciołkosz. Pierwszy od lewej: Stanisław Mikiciuk, Jacek Kowalski, nn, n...
  • Pochód pierwszomajowy. Od prawej: Zbigniew Dziakoński vel Kowalczyk, nn, Jacek Kowalski, Monachium, ok. 1987 r.

    Pochód pierwszomajowy.

    Pochód pierwszomajowy. Od prawej: Zbigniew Dziakoński vel Kowalczyk, nn, Jacek Kowalski, Monachium, ok. 1987 r.
  • Wspólna fotografia w Konsulacie Generalnym RP w Kolonii. Od prawej: prezydent RP Lech Wałęsa, Jacek Kowalski, konsul Marek Rzeszotarski, lata 90-te

    W Konsulacie Generalnym RP w Kolonii

    Wspólna fotografia w Konsulacie Generalnym RP w Kolonii. Od prawej: prezydent RP Lech Wałęsa, Jacek Kowalski, konsul Marek Rzeszotarski, lata 90-te
  • Od prawej: inż. Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski, pierwszy z lewej: Bogdan Żurek, brak daty

    Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski i Bogdan Żurek

    Od prawej: inż. Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski, pierwszy z lewej: Bogdan Żurek, brak daty
  • Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi. Od prawej stoi: Jerzy Arłamowski i Jacek Kowalski. Od prawej siedzi: dr Ludwik Frendl i jego żona, brak daty

    Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi

    Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi. Od prawej stoi: Jerzy Arłamowski i Jacek Kowalski. Od prawej siedzi: dr Ludwik Frendl i jego żona, brak daty
  • Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski, Monachium, ok. 2003 r.

    Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski

    Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski, Monachium, ok. 2003 r.
  • Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego na Starym Cmentarzu w Ostrowie Wielkopolskim, 2017 r.

    Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego

    Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego na Starym Cmentarzu w Ostrowie Wielkopolskim, 2017 r.
  • Spotkanie Klubu Mieroszewskiego. Od lewej: Bogdan Żurek, Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski, Monachium 1990 r.

    Spotkanie Klubu Mieroszewskiego

    Spotkanie Klubu Mieroszewskiego. Od lewej: Bogdan Żurek, Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski, Monachium 1990 r.
  • Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz, Londyn 2002 r.

    Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz

    Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz, Londyn 2002 r.
  • Podzienie Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej Bogdan Żurek. Monachium 1989 r.

    Podzienie Komitetu Głównego PPS

    Podzienie Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej Bogdan Żurek. Monachium 1989 r.
  • Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej. Od prawej: Jacek Kowalski, Stanisław Wąsik, Kair 1990 r.

    Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej

    Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej. Od prawej: Jacek Kowalski, Stanisław Wąsik, Kair 1990 r.
  • Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten. Na pierwszym planie Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Bogdan Żurek, 1990 r.

    Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten

    Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten. Na pierwszym planie Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Bogdan Żurek, 1990 r.
  • Wizyta w Chicago. Drugi od lewej: Jacek Kowalski, Julian Sak

    Wizyta w Chicago

    Wizyta w Chicago. Drugi od lewej: Jacek Kowalski, Julian Sak
  • Wspólna fotografia członków PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried, 1987 r. Widoczni na fotografii: Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Aleksander Menhard, Włodzimierz Sznarbachowski, Bogdan Żurek.

    Członki PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried

    Wspólna fotografia członków PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried, 1987 r. Widoczni na fotografii: Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Aleksander Menhard, Włodzimierz Sznarbachowski, Bogdan Żurek.
  • Zjazd scaleniowy PPS. Przemawia Stanisław Wąsik a w tle stoi Jacek Kowalski, 1987 r.

    Zjazd scaleniowy PPS

    Zjazd scaleniowy PPS. Przemawia Stanisław Wąsik a w tle stoi Jacek Kowalski, 1987 r.
  • Przed wejściem do "Zamku" w Londynie. Od lewej: Kazimierz Sławiński, nn., Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski

    Przed wejściem do "Zamku" w Londynie

    Przed wejściem do "Zamku" w Londynie. Od lewej: Kazimierz Sławiński, nn., Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski
  • Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej: Ryszard Moździerz

    Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS

    Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej: Ryszard Moździerz
  • Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie

    Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS

    Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie
  • Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie

    Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS

    Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie
  • Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku", Londyn

    Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku"

    Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku", Londyn
  • Legitymacja członkowska ZPU nr 0170 Jacka Kowalskiego, Augsburg 1977 r.

    Legitymacja członkowska ZPU Jacka Kowalskiego

    Legitymacja członkowska ZPU nr 0170 Jacka Kowalskiego, Augsburg 1977 r.
  • Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU

    Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU

    Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU
  • Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.

    Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.

    Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.