W służbie dla Polski: Jacek Kowalski (1950-2019)

Jacek Kowalski (1950-2019)
Jacek Kowalski (1950-2019)

Niezależnie od zaangażowania społeczno-politycznego rozpoczął szeroką działalność publicystyczną na łamach czasopism: „Dziennik Polski” i „Tygodnik Polski”. W 1978 r. podczas pobytu w Londynie został wybrany członkiem Rady Naczelnej PPS i osobiście poznał Lidię i Adama Ciołkoszów. Praca społeczno-polityczna przyczyniła się do nawiązania dobrych relacji z kolegami z PPS i RWE. Przyjaźń jaką nawiązał z Tadeuszem Podgórskim zaowocowała wspólnymi inicjatywami w tym rozbudową struktur PPS na terenie RFN. Z czasem przejął stery redakcji czasopisma: „Przemiany” (1974–1987) i jego niemieckiej mutacji „Die Wende” (1980–1983). Wraz z Eugeniuszem Pietraszewskim współwydawał czasopismo IV Okręgu ZPU pt. „Rodak”, które ukazywało się na terenie w Monachium i obejmowało całą Bawarię. W 1979 r. wybrany został radnym Oddziału Rady Narodowej w RFN. Z chwilą wprowadzenia stanu wojennego zaangażował się w organizowanie kanałów przerzutowych z zakazaną literaturą do PRL i pozostałych krajów demokracji ludowej (KDL). W 1981 r. jego aktywnością zainteresował się Wydział XI Departamentu I MSW PRL (wywiad cywilny), w 1983 r. Rejonowy Urząd Spraw Wewnętrznych (RUSW) w Będzinie, a w 1985 r. Wydział II Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych (WUSW) w Olsztynie (kontrwywiad). W wyniku przedsięwzięć operacyjnych, które realizowała polska bezpieka, w jego mieszkaniu w RFN pojawili się funkcjonariusze WUSW w Poznaniu, którzy podjęli próbę jego skompromitowania. Równolegle do tych działań jego najbliższa rodzina, która przebywała w PRL była inwigilowana. Ostatecznie SB zrezygnowała z zainteresowania jego osobą dopiero w 1990 r.

„A jak wyglądała siatka przerzutu? Było kilkanaście osób, które regularnie przyjeżdżały do Niemiec. Ja kiedyś nawet wspomniałem tego człowieka. On się nazywał Makusz-Woronicz. (…) przed wojną był pracownikiem „dwójki” w Polsce a później przyjeżdżał do Niemiec i do Londynu nawet małym polskim fiatem 126p. (…) Więc miał układy na granicy niemiecko-czeskiej, tylko musiał wtedy przejeżdżać jak byli ci ludzie co mieli być. (…) Czesi nie kontrolowali tylko Polacy kontrolowali. I potem przesyłał meldunek. Miał pseudonim „Niedźwiedź” [taki sam] pseudonim jeszcze [z] „dwójki”. „Niedźwiedź” przesyłał wiadomość, że… jak to było… „Orzeł wylądował dobrze”. (…) i potem trzeba było w sprawozdaniu (…) napisać ile książek poszło do jakich ludzi: do studentów, do pracowników naukowych.” - wspominał działalność kolportażową.

W styczniu 1983 r. podjął pracę jako przedstawiciel generalny szwajcarskiej firmy ubezpieczeniowej „Zurich”. W tym samym roku został przewodniczącym Komitetu Głównego PPS w RFN, sekretarzem Oddziału Rady Narodowej oraz przewodniczącym klubu PPS w Oddziale Rady Narodowej. Przez cały okres swojej aktywności był związany z naczelnymi strukturami PPS w Londynie. W 1986 r. został wiceprzewodniczącym Oddziału Rady Narodowej w Niemczech Zachodnich. Od 1987 r. wraz z redaktorem Bogdanem Żurkiem rozpoczął działania scaleniowe struktur PPS na emigracji, doprowadzając do zwołania Zjazdu Zjednoczeniowego PPS na emigracji w Bernried koło Monachium. Od 1987 r. był przewodniczącym Centralnego Komitetu Wykonawczego oraz członkiem Rady Naczelnej PPS w Londynie. W latach 80. był przewodniczącym Rady Uchodźstwa Polskiego przy Rządzie RP na Uchodźstwie w Londynie. W tej strukturze zajmował się sprawami związanymi z przyznawaniem azylów politycznych polskim uchodźcom na terenie RFN i Austrii, a także związany był z Polish American Immigration and Relief Commitee (PAIRC). W 1990 r. uczestniczył w XXV Kongresie PPS, podczas którego wybrany został ponownie członkiem Centralnego Komitetu Wykonawczego i Rady Naczelnej PPS. W wyniku zerwania rozmów z socjalistami z krajowego PPS zorganizował Centralny Komitet Zagraniczny PPS, a w 1993 r. został jego przewodniczącym. Organizacja działa po dziś dzień. Reprezentował nową strukturę na wielu Zjazdach Międzynarodówki Socjalistycznej, którymi kierował wcześniej Willy Brandt. W 1992 r. wraz z ministrem Krzysztofem Skubiszewskim brał udział w uroczystościach pogrzebowych Willy’ego Brandta w Reichstagu.

„(…) brałem udział w tym - jak to się nazywa - w akcie państwowym (w Staatsakt) w Reichstagu, gdzie było pożegnanie Brandta i potem pogrzeb na cmentarzu w Berlinie. Wówczas reprezentowałem PPS a Polskę reprezentował minister Skubiszewski. Po uroczystościach miałem okazję do rozmowy z ministrem”.* - wspominał w rozmowie z autorem.

Mediathek
  • Jacek Kowalski (1950-2019)

    Jacek Kowalski (1950-2019)

    Jacek Kowalski (1950-2019)
  • Od lewej: Jacek Kowalski, nn. (prawdopodobnie Służba Bezpieczeństwa PRL), ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński (syn Bolesława Bieruta), ks. Kard. Stefan Wyszyński, Dachau 1978 r.

    Jacek Kowalski, nn., ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński i ks. Kard. Stefan Wyszyński

    Od lewej: Jacek Kowalski, nn. (prawdopodobnie Służba Bezpieczeństwa PRL), ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński (syn Bolesława Bieruta), ks. Kard. Stefan Wyszyński, Dachau 1978 r.
  • Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem, Londyn, lata 70-te

    Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem

    Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem, Londyn, lata 70-te
  • Od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Podgórski, Monachium, ok. 1978–1979

    Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski

    Od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Podgórski, Monachium, ok. 1978–1979
  • Od lewej: dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski, Port Lotniczy Londyn Heathrow, lata 80-te

    dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski

    Od lewej: dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski, Port Lotniczy Londyn Heathrow, lata 80-te
  • Od lewej: Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz, Jacek Kowalski, Hamburg, 1987 r.

    Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz i Jacek Kowalski

    Od lewej: Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz, Jacek Kowalski, Hamburg, 1987 r.
  • Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN. Przy stole prezydialnym siedzą od lewej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Nowakowski, Zakrzewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Folek, Bogdan Żurek, nn, Monachium, 1987 r.

    Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN

    Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN. Przy stole prezydialnym siedzą od lewej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Nowakowski, Zakrzewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Folek, Bogdan Żurek, nn, Mona...
  • Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem. W środku od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, prezydent Kazimierz Sabbat, Lidia Ciołkosz. Pierwszy od lewej: Stanisław Mikiciuk, Jacek Kowalski, nn, nn, Monachium 1988 r.

    Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem

    Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem. W środku od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, prezydent Kazimierz Sabbat, Lidia Ciołkosz. Pierwszy od lewej: Stanisław Mikiciuk, Jacek Kowalski, nn, n...
  • Pochód pierwszomajowy. Od prawej: Zbigniew Dziakoński vel Kowalczyk, nn, Jacek Kowalski, Monachium, ok. 1987 r.

    Pochód pierwszomajowy.

    Pochód pierwszomajowy. Od prawej: Zbigniew Dziakoński vel Kowalczyk, nn, Jacek Kowalski, Monachium, ok. 1987 r.
  • Wspólna fotografia w Konsulacie Generalnym RP w Kolonii. Od prawej: prezydent RP Lech Wałęsa, Jacek Kowalski, konsul Marek Rzeszotarski, lata 90-te

    W Konsulacie Generalnym RP w Kolonii

    Wspólna fotografia w Konsulacie Generalnym RP w Kolonii. Od prawej: prezydent RP Lech Wałęsa, Jacek Kowalski, konsul Marek Rzeszotarski, lata 90-te
  • Od prawej: inż. Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski, pierwszy z lewej: Bogdan Żurek, brak daty

    Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski i Bogdan Żurek

    Od prawej: inż. Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski, pierwszy z lewej: Bogdan Żurek, brak daty
  • Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi. Od prawej stoi: Jerzy Arłamowski i Jacek Kowalski. Od prawej siedzi: dr Ludwik Frendl i jego żona, brak daty

    Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi

    Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi. Od prawej stoi: Jerzy Arłamowski i Jacek Kowalski. Od prawej siedzi: dr Ludwik Frendl i jego żona, brak daty
  • Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski, Monachium, ok. 2003 r.

    Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski

    Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski, Monachium, ok. 2003 r.
  • Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego na Starym Cmentarzu w Ostrowie Wielkopolskim, 2017 r.

    Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego

    Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego na Starym Cmentarzu w Ostrowie Wielkopolskim, 2017 r.
  • Spotkanie Klubu Mieroszewskiego. Od lewej: Bogdan Żurek, Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski, Monachium 1990 r.

    Spotkanie Klubu Mieroszewskiego

    Spotkanie Klubu Mieroszewskiego. Od lewej: Bogdan Żurek, Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski, Monachium 1990 r.
  • Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz, Londyn 2002 r.

    Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz

    Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz, Londyn 2002 r.
  • Podzienie Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej Bogdan Żurek. Monachium 1989 r.

    Podzienie Komitetu Głównego PPS

    Podzienie Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej Bogdan Żurek. Monachium 1989 r.
  • Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej. Od prawej: Jacek Kowalski, Stanisław Wąsik, Kair 1990 r.

    Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej

    Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej. Od prawej: Jacek Kowalski, Stanisław Wąsik, Kair 1990 r.
  • Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten. Na pierwszym planie Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Bogdan Żurek, 1990 r.

    Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten

    Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten. Na pierwszym planie Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Bogdan Żurek, 1990 r.
  • Wizyta w Chicago. Drugi od lewej: Jacek Kowalski, Julian Sak

    Wizyta w Chicago

    Wizyta w Chicago. Drugi od lewej: Jacek Kowalski, Julian Sak
  • Wspólna fotografia członków PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried, 1987 r. Widoczni na fotografii: Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Aleksander Menhard, Włodzimierz Sznarbachowski, Bogdan Żurek.

    Członki PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried

    Wspólna fotografia członków PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried, 1987 r. Widoczni na fotografii: Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Aleksander Menhard, Włodzimierz Sznarbachowski, Bogdan Żurek.
  • Zjazd scaleniowy PPS. Przemawia Stanisław Wąsik a w tle stoi Jacek Kowalski, 1987 r.

    Zjazd scaleniowy PPS

    Zjazd scaleniowy PPS. Przemawia Stanisław Wąsik a w tle stoi Jacek Kowalski, 1987 r.
  • Przed wejściem do "Zamku" w Londynie. Od lewej: Kazimierz Sławiński, nn., Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski

    Przed wejściem do "Zamku" w Londynie

    Przed wejściem do "Zamku" w Londynie. Od lewej: Kazimierz Sławiński, nn., Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski
  • Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej: Ryszard Moździerz

    Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS

    Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej: Ryszard Moździerz
  • Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie

    Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS

    Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie
  • Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie

    Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS

    Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie
  • Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku", Londyn

    Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku"

    Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku", Londyn
  • Legitymacja członkowska ZPU nr 0170 Jacka Kowalskiego, Augsburg 1977 r.

    Legitymacja członkowska ZPU Jacka Kowalskiego

    Legitymacja członkowska ZPU nr 0170 Jacka Kowalskiego, Augsburg 1977 r.
  • Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU

    Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU

    Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU
  • Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.

    Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.

    Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.