Od Multikulti do COSMO

Redaktorzy prowadzący audycje COSMO Radio po polsku. Od lewej: Tomasz Kycia, Adam Gusowski, Maciej Wiśniewski, Monika Sędzierska. RBB Berlin, 2019.
Redaktorzy prowadzący audycje COSMO Radio po polsku. Od lewej: Tomasz Kycia, Adam Gusowski, Maciej Wiśniewski, Monika Sędzierska. RBB Berlin, 2019.

„Poniedziałek, 19 września 1994 roku. Minęła 19.20. Po dwuipółletniej ciszy w berlińskim eterze mam przyjemność powitać polskojęzycznych słuchaczy na fali 106,8 MHz i w sieci kablowej" – tymi słowami Witold Kamiński otwiera pierwszą audycję po polsku na falach nowo powstałej rozgłośni SFB 4 Multi Kulti w Berlinie. To historyczny moment dla migrantów w Niemczech. "Po raz pierwszy publiczna rozgłośnia przejmuje odpowiedzialność za wielojęzyczny program, emitowany codziennie w eterze i sieci kablowej" – wyjaśnia głos w radiu. Moment historyczny również dla Polaków w Berlinie, którzy po raz pierwszy słuchają audycji po polsku w mediach publicznych. Powstanie wielokulturowego radia poprzedzają kilkuletnie starania środowisk alternatywnych Berlina Zachodniego.

Kiedy w latach 80. XX w. prawie milion osób przyjeżdża z Polski do Niemiec, powstaje nowa i niespodziewana grupa emigrantów. RFN nie jest na nią przygotowana, brakuje informacji w języku polskim. Polakom pomaga m.in. Polska Rada Społeczna w Berlinie. Dzięki staraniom organizacji pojawia się możliwość stworzenia audycji dla Polaków w prywatnej rozgłośni Radio 100 w Berlinie. Kolegialne kierownictwo alternatywnego radia, nadającego popularne audycje m.in. dla NRD-owskiej opozycji, feministek i środowisk LGBT, decyduje się na emitowanie programów w językach migrantów: polskim, greckim, kurdyjskim, tureckim i arabskim.

Audycja Radio 100 po polsku startuje 3 września 1989 r. „Pomysł był taki, żeby robić radio dla osób mających trudności z odnalezieniem się w Berlinie. Miało to być radio tworzone nie przez dziennikarzy, lecz amatorów, którzy są w dokładnie takiej samej sytuacji jak słuchacze" – wspomina Witold Kamiński z Polskiej Rady Społecznej. Godzinna audycja po polsku nadawana jest raz w tygodniu i ma przede wszystkim charakter poradnikowy. Redakcję tworzą młodzi i zaangażowani emigranci z Polski, związani m.in. z Polską Radą Społeczną oraz założonym kilka lat później Klubem Polskich Nieudaczników. Projekt trwa dwa lata. W tym czasie przez redakcję przewija się ok. 100 osób.

W 1991 r. Radio 100 ogłasza upadłość. Przetarg na częstotliwość 103,4 MHz wygrywa francuski koncern radiowy NRJ. Przez kilkanaście miesięcy audycje w językach obcych emituje jeszcze komercyjna stacja Radio Viva Berlin/ Energy Berlin, ale po wygaśnięciu umowy program dla obcokrajowców znika z anteny.

Istnienie Radia 100 dowodzi, że mniejszości mogą tworzyć produkt medialny, który dociera do odbiorców i ma mierzalną słuchalność. Daje to impuls do działania aktywistom pochodzącym z Polski, Turcji, krajów arabskich, Wietnamu i Grecji, którzy wspólnie zakładają stowarzyszenie "Intermedia e. V." i rozpoczynają starania o stałe miejsce na antenie niemieckich rozgłośni publicznych.

Na początku lat 90. XX w. w Niemczech rośnie liczba uchodźców starających się o azyl, a wraz z nią nasilają się nastroje ksenofobiczne. W latach 1991-93 płoną domy dla azylantów w Hoyerswerdzie, Rostocku i Solingen. Atmosfera nie sprzyja migrantom, których liczbę określa się na ponad 10 mln w całych Niemczech. W wyniku wieloletnich negocjacji udaje się przekonać berlińskich polityków, że miasto potrzebuje radia adresowanego do cudzoziemców. W ustawie dotyczącej mediów (Landesmediengesetz) pojawia się paragraf nakładający na rozgłośnię Sender Freies Berlin (SFB) obowiązek nadawania audycji w językach mniejszości narodowych. Powstanie pierwszej tego typu instytucji w mediach publicznych, uświadamia migrantom, że mają prawo do istnienia w niemieckiej sferze publicznej, posługując się językami ojczystymi i powinni oczekiwać poszanowania dla swojej odmienności kulturowej.

Mediathek
  • Witold Kamiński, założyciel Polskiej Rady Społecznej oraz jeden z inicjatorów powstania Radia 100 po polsku i Radia Multikulti. Berlin, 2017 r.

    Witold Kamiński

    Witold Kamiński, założyciel Polskiej Rady Społecznej oraz jeden z inicjatorów powstania Radia 100 po polsku i Radia Multikulti. Berlin, 2017 r.
  • Pokój redakcyjny Radia 100 po polsku przy Potsdamer Straße w Berlinie-Schönebergu. Od lewej: Bartłomiej Skrobecki, Sylwia Wiśniewska, N.N., Jacek Tyblewski.  Berlin, 1990 r.

    Pokój redakcyjny Radia 100 po polsku, Berlin, 1990 r.

    Pokój redakcyjny Radia 100 po polsku przy Potsdamer Straße w Berlinie-Schönebergu. Od lewej: Bartłomiej Skrobecki, Sylwia Wiśniewska, N.N., Jacek Tyblewski.  Berlin, 1990 r.
  • Logo SFB4 MultiKulti 1994-2001.

    Logo SFB4 MultiKulti 1994-2001

    Logo SFB4 MultiKulti 1994-2001.
  • Polska redakcja Radia Multikulti podczas przygotowania audycji. Od przodu: Elżbieta Stasik, Dorota Danielewicz, Krzysztof Visconti, Jacek Tyblewski.

    Polska redakcja Radia Multikulti podczas przygotowania audycji

    Polska redakcja Radia Multikulti podczas przygotowania audycji. Od przodu: Elżbieta Stasik, Dorota Danielewicz, Krzysztof Visconti, Jacek Tyblewski.
  • Logo Radia Multikulti 2001-2004.

    Logo Radia Multikulti 2001-2004

    Logo Radia Multikulti 2001-2004.
  • Polska redakcja Radia Multikulti przed budynkiem RBB Haus des Rundfunks. Od lewej: Piotr Geise, Katarzyna Sobiegraj, Elżbieta Stasik, Dorota Danielewicz, Robert Mika, Krzysztof Visconti, Jacek Tyblewski.

    Polska redakcja Radia Multikulti przed budynkiem RBB Haus des Rundfunks

    Polska redakcja Radia Multikulti przed budynkiem RBB Haus des Rundfunks. Od lewej: Piotr Geise, Katarzyna Sobiegraj, Elżbieta Stasik, Dorota Danielewicz, Robert Mika, Krzysztof Visconti, Jacek Tyblews...
  • Logo Radiomultikulti 2004-2008.

    Logo Radiomultikulti 2004-2008

    Logo Radiomultikulti 2004-2008.
  • Jacek Tyblewski, szef polskiej redakcji Radia Multikulti. RBB Berlin, 2004 r.

    Jacek Tyblewski, szef polskiej redakcji Radia Multikulti

    Jacek Tyblewski, szef polskiej redakcji Radia Multikulti. RBB Berlin, 2004 r.
  • Tomasz Kycia i Jacek Tyblewski w studiu Radia Multikulti. RBB Berlin, 2007 r.

    Tomasz Kycia i Jacek Tyblewski

    Tomasz Kycia i Jacek Tyblewski w studiu Radia Multikulti. RBB Berlin, 2007 r.
  • Tablica naścienna Radia Multikulti ze słowniczkiem języka polskiego, myślą Stanisława Jerzego Leca oraz przepisem na zupę ogórkową.

    Tablica naścienna Radia Multikulti

    Tablica naścienna Radia Multikulti ze słowniczkiem języka polskiego, myślą Stanisława Jerzego Leca oraz przepisem na zupę ogórkową.
  • Krzysztof Visconti w studiu Radia Multikulti. RBB Berlin, 2008 r.

    Krzysztof Visconti

    Krzysztof Visconti w studiu Radia Multikulti. RBB Berlin, 2008 r.
  • Logo Funkhaus Europa Radio po polsku.

    Logo Funkhaus Europa Radio po polsku

    Logo Funkhaus Europa Radio po polsku.
  • Monika Sędzierska w studiu Funkhaus Europa. RBB Berlin, 2011 r.

    Monika Sędzierska

    Monika Sędzierska w studiu Funkhaus Europa. RBB Berlin, 2011 r.
  • Reżysernia i studio Funkhaus Europa. RBB Berlin, 2012 r.

    Reżysernia i studio Funkhaus Europa

    Reżysernia i studio Funkhaus Europa. RBB Berlin, 2012 r.
  • Tomasz Kycia w studiu Funkhaus Europa. RBB Berlin, 2012 r.

    Tomasz Kycia

    Tomasz Kycia w studiu Funkhaus Europa. RBB Berlin, 2012 r.
  • Adam Gusowski w studiu Funkhaus Europa. RBB Berlin, 2012 r.

    Adam Gusowski

    Adam Gusowski w studiu Funkhaus Europa. RBB Berlin, 2012 r.
  • Polska redakcja Funkhaus Europa. Od lewej: Piotr Olszówka, Maciej Wiśniewski, Marta Przybylik, Adam Gusowski, Jacek Tyblewski, Monika Sędzierska, Dorota Danielewicz, Marta Kupiec. Berlin, 2014 r.

    Polska redakcja Funkhaus Europa, 2014 r.

    Polska redakcja Funkhaus Europa. Od lewej: Piotr Olszówka, Maciej Wiśniewski, Marta Przybylik, Adam Gusowski, Jacek Tyblewski, Monika Sędzierska, Dorota Danielewicz, Marta Kupiec. Berlin, 2014 r.
  • Logo COSMO.

    Logo COSMO

    Logo COSMO.
  • Logo COSMO Radio po polsku.

    Logo COSMO Radio po polsku

    Logo COSMO Radio po polsku.
  • Nowe studia radia COSMO w RBB.

    Nowe studia radia COSMO w RBB

    Nowe studia radia COSMO w RBB.
  • Tomasz Kycia i Monika Sędzierska w studiu COSMO w RBB. Berlin, 2017 r.

    Tomasz Kycia i Monika Sędzierska

    Tomasz Kycia i Monika Sędzierska w studiu COSMO w RBB. Berlin, 2017 r.
  • Redakcja COSMO Radio po polsku podczas przygotowywania audycji w pokoju redakcyjnym. Od lewej: Monika Sędzierska, Tomasz Kycia, Monika Stefanek. Berlin, 2017 r.

    Redakcja COSMO Radio po polsku

    Redakcja COSMO Radio po polsku podczas przygotowywania audycji w pokoju redakcyjnym. Od lewej: Monika Sędzierska, Tomasz Kycia, Monika Stefanek. Berlin, 2017 r.
  • Monika Stefanek podczas montażu dźwięku. W tle Tomasz Kycia. Berlin, 2017 r.

    Monika Stefanek podczas montażu dźwięku

    Monika Stefanek podczas montażu dźwięku. W tle Tomasz Kycia. Berlin, 2017 r.
  • Marta Kupiec podczas nagrania w studiu COSMO. RBB Berlin 2017 r.

    Marta Kupiec

    Marta Kupiec podczas nagrania w studiu COSMO. RBB Berlin 2017 r.
  • Monika Sędzierska i Tomasz Kycia podczas nagrywania audycji w studiu COSMO. RBB Berlin, 2017 r.

    Monika Sędzierska i Tomasz Kycia

    Monika Sędzierska i Tomasz Kycia podczas nagrywania audycji w studiu COSMO. RBB Berlin, 2017 r.
  • Maciej Wiśniewski w studiu COSMO. RBB Berlin, 2017.

    Maciej Wiśniewski

    Maciej Wiśniewski w studiu COSMO. RBB Berlin, 2017.
  • Redakcja magazynu satyrycznego Klubu Polskich Nieudaczników w Berlinie – Gaulojzes Golana. Od lewej: Piotr Mordel, Ewa Lewy, Adam Gusowski. RBB Berlin, 2019 r.

    Redakcja magazynu satyrycznego Klubu Polskich Nieudaczników

    Redakcja magazynu satyrycznego Klubu Polskich Nieudaczników w Berlinie – Gaulojzes Golana. Od lewej: Piotr Mordel, Ewa Lewy, Adam Gusowski. RBB Berlin, 2019 r.
  • Marta Przybylik w pokoju redakcyjnym podczas pracy nad stroną COSMO Radio po polsku. RBB Berlin, 2019 r.

    Marta Przybylik

    Marta Przybylik w pokoju redakcyjnym podczas pracy nad stroną COSMO Radio po polsku. RBB Berlin, 2019 r.
  • Andrzej Kuśpiel podczas nagrania audycji "Muzycy mają głos". 2019 r.

    Andrzej Kuśpiel

    Andrzej Kuśpiel podczas nagrania audycji "Muzycy mają głos". 2019 r.
  • Grażyna Słomka w studiu COSMO podczas nagrania audycji filmowej, RBB Berlin, 2019 r.

    Grażyna Słomka

    Grażyna Słomka w studiu COSMO podczas nagrania audycji filmowej, RBB Berlin, 2019 r.
  • Andreas Hübsch z mikrofonem COSMO. Dortmund, 2019 r.

    Andreas Hübsch

    Andreas Hübsch z mikrofonem COSMO. Dortmund, 2019 r.
  • Piotr Olszówka podczas nagrywania "Prognozy kultury" w sali koncertowej RBB Großer Sendesaal. Berlin, 2019 r.

    Piotr Olszówka

    Piotr Olszówka podczas nagrywania "Prognozy kultury" w sali koncertowej RBB Großer Sendesaal. Berlin, 2019 r.
  • Dziennikarze COSMO Radio po polsku. Od lewej Marta Przybylik, Maciej Wiśniewski, Adam Gusowski, Monika Sędzierska, Jacek Tyblewski,Tomasz Kycia. RBB Berlin, 2019 r.

    Dziennikarze COSMO Radio po polsku, 2019 r.

    Dziennikarze COSMO Radio po polsku. Od lewej Marta Przybylik, Maciej Wiśniewski, Adam Gusowski, Monika Sędzierska, Jacek Tyblewski,Tomasz Kycia. RBB Berlin, 2019 r.
  • Redaktorzy prowadzący audycje COSMO Radio po polsku. Od lewej: Tomasz Kycia, Adam Gusowski, Maciej Wiśniewski, Monika Sędzierska. RBB Berlin, 2019 r.

    Redaktorzy prowadzący audycje COSMO Radio po polsku

    Redaktorzy prowadzący audycje COSMO Radio po polsku. Od lewej: Tomasz Kycia, Adam Gusowski, Maciej Wiśniewski, Monika Sędzierska. RBB Berlin, 2019 r.
  • Siedziba rozgłośni Rundfunk Berlin-Brandenburg w Berlinie. Widok od strony Masurenallee. Berlin, 2018 r.

    Siedziba rozgłośni RBB w Berlinie

    Siedziba rozgłośni Rundfunk Berlin-Brandenburg w Berlinie. Widok od strony Masurenallee. Berlin, 2018 r.
  • Wejście do zabytkowego budynku RBB Haus des Rundfunks, z którego nadawane są audycje COSMO Radio po polsku. Berlin, 2018 r.

    Wejście do zabytkowego budynku RBB Haus des Rundfunks

    Wejście do zabytkowego budynku RBB Haus des Rundfunks, z którego nadawane są audycje COSMO Radio po polsku. Berlin, 2018 r.
  • Atrium w zabytkowym budynku RBB Haus des Rundfunks. Berlin, 2018 r.

    Atrium w zabytkowym budynku RBB Haus des Rundfunks

    Atrium w zabytkowym budynku RBB Haus des Rundfunks. Berlin, 2018 r.
  • Od Multikulti przez Funkhaus Europa do Cosmo – długopisy z logo rozgłośni. Berlin, 2019 r.

    Długopisy z logo rozgłośni

    Od Multikulti przez Funkhaus Europa do Cosmo – długopisy z logo rozgłośni. Berlin, 2019 r.
  • Wideo: "Tak pracuje COSMO Radio po polsku". Berlin, 2019 r. 

    Wideo: "Tak pracuje COSMO Radio po polsku". Berlin, 2019 r.