Solidarni zza Muru – Für Solidarność. Hinter der Mauer

Mur Berlinski.
Mur Berlinski.

Info

Wystawa fotografii pod tytułem „Solidarni zza Muru” Mariana Stefanowskiego jest migawkowym, często niedoświetlonym, nieostrym i niepełnym obrazem tego, co działo się w podzielonym Berlinie.

„Usiłuj żyć w prawdzie 
Versuch in der Wahrheit zu leben“

(Vaclav Havel – czeski pisarz, opozycjonista, polityk)

 

Jednym z bohaterów wystawy Mariana Stefanowskiego[*] jest Ludwig Mehlhorn (1950 - 2011). Matematyk, działacz na rzecz praw człowieka w NRD. Był jednym z pomysłodawców Fundacji Krzyżowej; przyjaciel Polski i „Solidarności”.

Dlaczego zaczynam od niego? Bo ta ekspozycja mogłaby się nazywać: „Solidarni po OBYDWU stronach Muru”.

Solidarni zza Muru jest więc wyłącznie migawkowym, często niedoświetlonym, nieostrym i niepełnym obrazem tego, co działo się w podzielonym Berlinie. Kadrem filmu zaledwie, który zapewnie już nigdy nie powstanie ... „Ludzi dobrej woli było dużo więcej. Każdy z nich wyjmował mniejszą lub większą cegłę z tego Muru. Potrzebnych byłoby tysiąc pomieszczeń, żeby zmieścić fotografie wszystkich” - zacytowała Gazeta Wyborcza Stefanowskiego przed łódzką edycją „Solidarnych”. Pięćdziesiąt osiem biało-czarnych fotogramów to zaledwie cząstka olbrzymiego puzzle, którego ułożeniem zajmują się od pewnego czasu historycy. Konfrontowani z tą wystawą świadkowie ówczesnych wydarzeń dopełniać jedynie mogą ten obraz o własne przeżycia i historie, a co najważniejsze, „inne” niż Autora, współtworzących i kuratora wystawy, doświadczenia. O inną głębię ostrości. I taki przyświecał nam cel od samego początku, od chwili, gdy narodził się pomysł wystawy. Także z przejrzanych tysięcy negatywów, których zbyt wiele i bezpowrotnie zniszczyły wilgotne mieszkania, kolejne przeprowadzki, czy niedoskonałość materiału filmowego.

Mówiłem w jednym z wywiadów, że Autor przypomnieć nam chciał – innym przybliżyć – atmosferę lat 80-tych Zachodniego Berlina. A co najważniejsze, wpisać w ramy tego Miasta wszystkich tych, którzy tam żyli po obydwu stronach Muru, którzy solidarnie opowiedzieli się po stronie prawdy. Jest to więc ukłon podziękowania osobom prywatnym, jak i instytucjom czy organizacjom, które niosły pomoc, które w tej pomocy uczestniczyły. Od samego początku lub sporadycznie; w miarę możliwości, ale zawsze kierując się odruchem międzyludzkiej solidarności lub po prostu z sympatii do Polski. Niezależnie od przekonań politycznych, wyznania i koloru skóry ... 

„Solidarni zza Muru” to trzy bloki tematyczne oraz epilog zatytułowany Up @ Down. Rozdział pierwszy: Berlin Zachodni - zachodni Berlin / Berlin (West) - Westberlin opowiada o podzielonym mieście, jego specyficznej atmosferze i granicy dwóch obcych i wrogich sobie światów.  Także o Murze i o tym, jak mieszkańcy Berlina dopasowali się do specyficznych warunków. Jedni w „złotej klatce” – inni w stolicy robotniczego raju ... 

Solidarni Für Solidarność (część druga) to dziesięć – prezentowanych alfabetycznie – portretów osób, które towarzyszyły autorowi w jego solidarnościowej wędrówce po Berlinie od grudnia 1981 roku po czas przełomu. Postaci pozornie różne, o skrajnie odmiennych zawodach – często przekonaniach politycznych. Filolog, lekarz, grafik, trener lub księgarz – ich wszystkich łączył wspólny cel pomocy Polsce i podziemnej Solidarności.  

 

[*] Marian Stefanowski: Solidarni zza Muru. Für Solidarność. Hinter der Mauer. Fotografie - Fotografien. Berlin - Warszawa 2014. Organizator: Związek Dziennikarzy Polskich w Niemczech T.z. Patronat Honorowy Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego. Współpraca /.Koordynacja projektu: m.in. Ewa Maria Slaska oraz Joanna Trümner. Kurator wystawy: W. Drozdek. Wernisaż: 25. 06. 2014,  Galeria IG Metall w Berlinie. Edycje poza Berlinem: WarszawaDom Polonii, 22.08. 2014 (Wystawa rozwiązana bez podania przyczyn po 2. tygodniach). ToruńGaleria Wejściówka, 12. 12. 2014. ŁódźDom Literatury, 25. 04. 2015. DarłowoZamek Książąt Pomorskich, 13. 12. 2016.

 

...zza Muru ...hinter der Mauerto impresje z Zachodniego Berlina i postaci tych, którzy nie tylko kształtowali to niepokorne miasto ale i przez dziesięciolecie kreowali jego „polskie” oblicze. Jakże inne od obiegowych stereotypów i przesądów. I w końcu jest podziękowaniem dla wielu bezimiennych (często zapomnianych) wolontariuszy, bez których nasza działalność nie byłaby możliwa. Pisał w laudacjo dr Piotr Olszówka: „(...) zdjęcia Stefanowskiego pokazują (...) ludzi, którzy we wrogim i lękliwym otoczeniu odkryli ducha wspólnoty, solidarności. Byli to Polacy i Niemcy, z trzech krajów, z dwóch narodów.”  To ważne i godne zapamiętania stwierdzenie. Szczególnie dziś. W Europie pełnej narodowych konfliktów i neo-faszystowskiej głupoty.  

Epilog czyli Up @ Down wykracza pozornie tylko poza ramy tej wystawy. Otwiera go pustezdjęcie (w edycji łódzkiej i darłowskiej wystawy - lustro) poświęcone nie tylko tym, którzy w Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie Zachodnim ale w całej Polsce, 4 czerwca 1989 roku opowiedzieli się za wolnością i demokracją. Zdjęcia następne to portrety tych, którzy tworząc nowy rząd, wartości te utrwalali. By the way:  ów epilog, jego zawartość i prezentacja (pozornie bezładnie zawieszone fotografie, dopiero w oddaleniu nabierają kształt sinusoidy) wzbudziły największe emocje. Także próbę cenzury ze strony Domu Polonii w Warszawie: „Geremka powieście gdzie indziej – nie obok Wałęsy”.  W innym mieście zażądano od nas usunięcia całego epilogu jako niemieszczącego się w koncepcji gospodarzy ... Tam wystawa nie doszła do skutku.

„Ocalić od zapomnienia” – byli zgodni pracujący przy tej wystawie od roku 2012. Jakże aktualne w czasach, gdy zapomina się, że były dwa państwa niemieckie, że był Mur, który dzielił nie tylko Miasto ale i całe rodziny.

I na koniec raz jeszcze słowa dr Piotra Olszówki(Berlińczycy)„Wspierali społeczeństwo, które po 16 miesiącach wolności znów zostało ujarzmione. Ich solidarność zwyciężyła. Na 25 lat.
Czy na trwałe?”

Last but not least: Związek Zawodowy Metalowców (IG Metall) chętnie udostępnił nie tylko pomieszczenia swojej nowo-otwartej galerii ale i zapewnił pomoc techniczną. Był jednym z niewielu związków branżowych, które aktywnie pomagały podziemnej „Solidarności”. Warto i o tym pamiętać.

 

Wojciech Drozdek

PS. Pisała polatach, w kwietniu 2018 roku, moja łódzka znajoma, Jadzia Konopacka: „Pamiętam tiry od was z darami. Sala teatralna, w której występowali m.in. Mikołajska, Grabowscy, nasz kuzyn Edek Wende, pełna paczek z darami (...). Informowałam rodziny internowanych, żeby zgłaszali się po potrzebne im rzeczy. Kłębiło się od ludzi. (...)”

Mediateka

Ilustracje

udział

 Przyjechałem do Berlina Zachodniego by kupić lampę błyskową ... 13. grudnia miałem wracać do Torunia. Do dziś nie powróciłem ...
Przyjechałem do Berlina Zachodniego by kupić lampę błyskową ...
Przyjechałem do Berlina Zachodniego by kupić lampę błyskową ... 13. grudnia miałem wracać do Torunia. Do dziś nie powróciłem ...
Mur Berlinski.
Mur Berlinski
Mur Berlinski.
Brama Raju. Dworzec ZOO. Berlin Zachodni grudzień 1982.
Brama Raju
Brama Raju. Dworzec ZOO. Berlin Zachodni grudzień 1982.
Brytyjski helikopter na granicy z NRD.
Berlin - Spandau. Dzielnica Staaken
Brytyjski helikopter na granicy z NRD.
Coroczna parada Aliantów na Ulicy 17 Czerwca. Dzień Święta Sojuszniczych Sił Zbrojnych.
Berlin - Tiergarten
Coroczna parada Aliantów na Ulicy 17 Czerwca. Dzień Święta Sojuszniczych Sił Zbrojnych.
A w sześć lat później..?
Mur Berliński, 1983
A w sześć lat później..?
Napisy informują, iż Szprewa (droga wodna) należy do wschodniego sektora Berlina.
Kreuzberg. Okolice Oberbaumbrücke. Widok na wschodni Berlin
Napisy informują, iż Szprewa (droga wodna) należy do wschodniego sektora Berlina.
Sommer In The City (West).
Berlin - Neukölln
Sommer In The City (West).
Dzielnica Mitte / Śródmieście, styczeń 1990
We wschodnim Berlinie
Dzielnica Mitte / Śródmieście, styczeń 1990
Reklama we wschodnim Berlinie. Dzielnica Mitte / Śródmieście, styczeń 1990.
Сапожник – Schuhmacher
Reklama we wschodnim Berlinie. Dzielnica Mitte / Śródmieście, styczeń 1990.
Poranek ...
W Zachodnim Berlinie
Poranek ...
Widok od strony Zachodniego Berlina
Brama Brandenburska. 10 listopada 1989
Widok od strony Zachodniego Berlina
Teatrolog. Pedagog. Do 1981 roku pracownik naukowy Uniwersytetu     Łódzkiego.  Współinicjatorka (obok Krzysztofa Kasprzyka) pierwszej w RFN prosolidarnościowej organizacji – Grupy Roboczej Solidarność
Basia (Barbara Nowakowska-Drozdek)
Teatrolog. Pedagog. Do 1981 roku pracownik naukowy Uniwersytetu Łódzkiego. Współinicjatorka (obok Krzysztofa Kasprzyka) pierwszej w RFN prosolidarnościowej organizacji – Grupy Roboczej Solidarność
Artysta. Pedagog. Organizowała wysyłkę „małej poligrafii”, produktów żywnościowych oraz lekarstw do Polski. Odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.
Lilka (Helena Bohle-Szacki, 1928-2011)
Artysta. Pedagog. Organizowała wysyłkę „małej poligrafii”, produktów żywnościowych oraz lekarstw do Polski. Odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta.
(Waltraut Kerber-Ganse – pedagog społeczny. Wykładowca na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie. Zorganizowała i dostarczyła do Polski – razem z ówczesnym przyjacielem Wanją Ronge – ponad 20 transportów z żywnością i artykułami pierwszej potrzeby dla rodzin internowanych.   Wanja Ronge – socjolog na TU-Berlin. Tłumacz. Wykorzystywał transporty i badania naukowe w Polsce do przerzutu „małej poligrafii”.
Waltraut & Wanja
(Waltraut Kerber-Ganse – pedagog społeczny. Wykładowca na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie. Zorganizowała i dostarczyła do Polski – razem z ówczesnym przyjacielem Wanją Ronge – ponad 20 transportów z żywnością i artykułami pierwszej potrzeby dla rodzi
Dziennikarz. Wraz z ekipą stacji telewizyjnej SFB towarzyszył ruchowi pomocy Polsce w najgorętszych miesiącach lat 1981-1983.
Achim (Joachim Trenkner) – Sender Freies Berlin
Dziennikarz. Wraz z ekipą stacji telewizyjnej SFB towarzyszył ruchowi pomocy Polsce w najgorętszych miesiącach lat 1981-1983.
Rusycysta i anglista. Wydawca. Wykładowca na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie Zachodnim. Założyciel Komitetu Obrony Solidarności / Towarzystwa Solidarność. Czynnie wspierał „Solidarność Walczącą”.
Edward (Edward Klimczak, 1944 - 2011)
Rusycysta i anglista. Wydawca. Wykładowca na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie Zachodnim. Założyciel Komitetu Obrony Solidarności / Towarzystwa Solidarność. Czynnie wspierał „Solidarność Walczącą”.
Matematyk. Działacz na rzecz praw obywatelskich w NRD. Od końca lat 70 utrzymywał kontakty z polskim środowiskiem katolickim oraz osobami zgrupowanymi wokół KOR-u. W latach 80 był jednym z organizatorów tzw. „Seminarium Polskiego” działającego w Berlinie wschodnim.
Ludwik (Ludwig Mehlhorn, 1950-2011)
Matematyk. Działacz na rzecz praw obywatelskich w NRD. Od końca lat 70 utrzymywał kontakty z polskim środowiskiem katolickim oraz osobami zgrupowanymi wokół KOR-u. W latach 80 był jednym z organizatorów tzw. „Seminarium Polskiego” działającego w Berlinie
Trener. Współpracował w Berlinie Zachodnim z Grupą Roboczą Solidarność     oraz Komitetem Obrony Solidarności. Zaprzyjaźniony z właścicielem  legendarnego klubu jazzowego „Quasimodo” Giorgio Carotim. Współorganizował (styczeń 1982) 48-godzinny koncert na rzecz pomocy dla „Solidarności“.
Maciek (Maciej Gebel)
Trener. Współpracował w Berlinie Zachodnim z Grupą Roboczą Solidarność oraz Komitetem Obrony Solidarności. Zaprzyjaźniony z właścicielem legendarnego klubu jazzowego „Quasimodo” Giorgio Carotim. Współorganizował (styczeń 1982) 48-godzinny koncert na
Chirurg, fotograf, podróżnik, żeglarz, autor. W latach 1982 - 83 na własną rękę zorganizował i dostarczył do Polski 17 transportów lekarstw i urządzeń medycznych na sumę 1,5 miliona marek zachodnioniemieckich.
Michał (Michael Sielewicz)
Chirurg, fotograf, podróżnik, żeglarz, autor. W latach 1982 - 83 na własną rękę zorganizował i dostarczył do Polski 17 transportów lekarstw i urządzeń medycznych na sumę 1,5 miliona marek zachodnioniemieckich.
Bookstore i coś więcej ... Pierwsza – po wojnie – w RFN Polska Księgarnia (1978 - 1990). Była miejscem przerzutu bibuły – w obie strony. Ze sprzedaży niezależnej podziemnej prasy i wolnych wydawnictw współfinansowała patronaty w Polsce - od roku 1985 nad oficyną Pusty Obłok/Przedświt.
Thomas (Thomas Stodieck – Stodieck‘s Buchhandlung)
Bookstore i coś więcej ... Pierwsza – po wojnie – w RFN Polska Księgarnia (1978 - 1990). Była miejscem przerzutu bibuły – w obie strony. Ze sprzedaży niezależnej podziemnej prasy i wolnych wydawnictw współfinansowała patronaty w Polsce - od roku 1985 nad
Oni - Solidarni
Oni - Solidarni
Oni - Solidarni
Oni - Solidarni
Oni - Solidarni
Oni - Solidarni
Haus am Checkpoint Charlie; przejście graniczne do wschodniego Berlina przy Friedrichstraße.
Reklama wystawy 2. lata Solidarności na ścianie muzeum
Haus am Checkpoint Charlie; przejście graniczne do wschodniego Berlina przy Friedrichstraße.
Haus am Checkpoint Charlie; przejście graniczne do wschodniego Berlina przy Friedrichstraße.
Reklama wystawy 2. lata Solidarności na ścianie muzeum
Haus am Checkpoint Charlie; przejście graniczne do wschodniego Berlina przy Friedrichstraße.
Wywiad dla stacji telewizyjnej Sender Freies Berlin. Od lewej: Wojtek Drozdek, Joachim Trenkner.
„Dwa lata Solidarności” – wystawa Grupy Roboczej Solidarność
Wywiad dla stacji telewizyjnej Sender Freies Berlin. Od lewej: Wojtek Drozdek, Joachim Trenkner.
Kalendarz poświęcony Polsce lat osiemdziesiątych. Wydawca: Dirk Nishen. Dirk popierał czynnie Grupę Roboczą Solidarność w początkowej fazie jej działalności. Między innymi  przekazał część dochodów ze sprzedaży kalendarza na fundusz pomocy Polsce.
Najpierw moralność a potem żarcie
Kalendarz poświęcony Polsce lat osiemdziesiątych. Wydawca: Dirk Nishen. Dirk popierał czynnie Grupę Roboczą Solidarność w początkowej fazie jej działalności. Między innymi przekazał część dochodów ze sprzedaży kalendarza na fundusz pomocy Polsce.
Artysta-grafik. Współpracował z emigracyjnym wydawnictwem Niny Karsov „Kontra” (Londyn). Wystawa jego politycznych rysunków w galerii Grupy Roboczej Solidarność (listopad 1982) była próbą przybliżenia berlińczykom aktualnej sytuacji w Polsce.
Andrzej Krauze
Artysta-grafik. Współpracował z emigracyjnym wydawnictwem Niny Karsov „Kontra” (Londyn). Wystawa jego politycznych rysunków w galerii Grupy Roboczej Solidarność (listopad 1982) była próbą przybliżenia berlińczykom aktualnej sytuacji w Polsce.
Komitet Obrony Solidarności / Towarzystwo Solidarność przeprowadzało wielokrotnie akcje ulotkowe informujące mieszkańców Berlina Zachodniego – w tym także Polaków – o stanie wojennym i represjach wobec opozycji demokratycznej.
Komitet Obrony Solidarności / Towarzystwo Solidarność
Komitet Obrony Solidarności / Towarzystwo Solidarność przeprowadzało wielokrotnie akcje ulotkowe informujące mieszkańców Berlina Zachodniego – w tym także Polaków – o stanie wojennym i represjach wobec opozycji demokratycznej.
Jedna z demonstracji zorganizowanych przez Towarzystwo Solidarność w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego
Jedna z demonstracji zorganizowanych przez Towarzystwo Solidarność
Jedna z demonstracji zorganizowanych przez Towarzystwo Solidarność w rocznicę wprowadzenia stanu wojennego
Pikieta Towarzystwa Solidarność przed budynkiem Polskiej MisjiWojskowej. Październik 1984.
Pikieta Towarzystwa Solidarność
Pikieta Towarzystwa Solidarność przed budynkiem Polskiej MisjiWojskowej. Październik 1984.
Klub Ludowej Solidarności. Wschodni Berlin, Bernauerstraße.
Solidarność przed Murem
Klub Ludowej Solidarności. Wschodni Berlin, Bernauerstraße.
Wystawa Dwa lata Solidarności. Grupa Robocza Solidarność, sierpień 1982. Liste von Verurteilten „für den Versuch, in Wahrheit zu leben”.
Lista skazanych za „próbę życia w prawdzie ...”
Wystawa Dwa lata Solidarności. Grupa Robocza Solidarność, sierpień 1982. Liste von Verurteilten „für den Versuch, in Wahrheit zu leben”.
Lepiej (być) czerwonym niż Solidarność!
„Lewackie” graffiti na biurze berlińskiej Solidarności
Lepiej (być) czerwonym niż Solidarność!
Współpracował z berlińskim Towarzystwem Solidarność. Projektował okładki do książek wydawnictwa „Pogląd”.
Jacek Klonowski
Współpracował z berlińskim Towarzystwem Solidarność. Projektował okładki do książek wydawnictwa „Pogląd”.
Grafik. Malarz. Jest autorem koncepcji graficznej polskojęzycznego wydawnictwa Veto Verlag Berlin. Ilustrował większość wydanych tam książek. Współpracował z Grupą Roboczą Solidarność oraz miesięcznikiem „Przekazy“.
Maciej Dzendzel
Grafik. Malarz. Jest autorem koncepcji graficznej polskojęzycznego wydawnictwa Veto Verlag Berlin. Ilustrował większość wydanych tam książek. Współpracował z Grupą Roboczą Solidarność oraz miesięcznikiem „Przekazy“.
Wykorzystywane do przemytu „małej poligrafii”.
Barki z Polski. Berlin-Spandau
Wykorzystywane do przemytu „małej poligrafii”.
Geograf. Poeta. Podróżnik. Pedagog. Od 1984 roku mieszka w Toronto. Współzałożyciel. Grupy Roboczej Solidarność w Berlinie Zachodnim.
Krzysztof Kasprzyk
Geograf. Poeta. Podróżnik. Pedagog. Od 1984 roku mieszka w Toronto. Współzałożyciel. Grupy Roboczej Solidarność w Berlinie Zachodnim.
Wnętrze Księgarni Polskiej w Berlinie Zachodnim
Wnętrze Księgarni Polskiej w Berlinie Zachodnim
Wnętrze Księgarni Polskiej w Berlinie Zachodnim
Festyn z okazji 3 Maja 1986. W PRL święto skazane na zapomnienie.
Krzysztof Kramarz, Berlin-Wedding
Festyn z okazji 3 Maja 1986. W PRL święto skazane na zapomnienie.
Przemawia Edward Klimczak (Towarzystwo Solidarność). Berlin Zachodni, październik (?) 1984.
Akcja protestacyjna potępiająca zamordowanie przez SB księdza Popiełuszki
Przemawia Edward Klimczak (Towarzystwo Solidarność). Berlin Zachodni, październik (?) 1984.
Festyn uliczny zorganizowany na rzecz Polski przez Maltańską Służbę Medyczną.
Berlin-Charlottenburg (1984)
Festyn uliczny zorganizowany na rzecz Polski przez Maltańską Służbę Medyczną.
Dwa lata Solidarności” – wystawa Grupy Roboczej Solidarność
Dwa lata Solidarności” – wystawa Grupy Roboczej Solidarność
Dwa lata Solidarności” – wystawa Grupy Roboczej Solidarność
W bibliotece, biurze i galerii Grupy Roboczej Solidarność. Od lewej: Krzysio Kasprzyk, Basia Nowakowska-Drozdek, Wojtek Drozdek oraz Marian Stefanowski (Czarek).
Portret rodzinny we wnętrzu
W bibliotece, biurze i galerii Grupy Roboczej Solidarność. Od lewej: Krzysio Kasprzyk, Basia Nowakowska-Drozdek, Wojtek Drozdek oraz Marian Stefanowski (Czarek).
Stoisko informacyjne Grupy Roboczej Solidarność Zachodni Berlin, 1982
Stoisko informacyjne Grupy Roboczej Solidarność Zachodni Berlin, 1982
Stoisko informacyjne Grupy Roboczej Solidarność Zachodni Berlin, 1982
Stoisko informacyjne KOS.
Berlin-Wedding Festyn z okazji 3 Maja, Zachodni Berlin, 1986
Stoisko informacyjne KOS.
Graffiti na Murze: Tu kończy się wolność
… Berlin 1984
Graffiti na Murze: Tu kończy się wolność
...a tu się zaczyna!
… Berlin 1989
v...a tu się zaczyna!
Berlin Zachodni. Polska Misja Wojskowa. Pierwsze w powojennej historii Polski częściowo wolne wybory parlamentarne. Organizatorzy dziękują wszystkim, którzy wówczas głosowali na wolną i demokratyczną Polskę ...
4 czerwca 1989
Berlin Zachodni. Polska Misja Wojskowa. Pierwsze w powojennej historii Polski częściowo wolne wybory parlamentarne. Organizatorzy dziękują wszystkim, którzy wówczas głosowali na wolną i demokratyczną Polskę ...
25.11.1990 Pierwsza tura wolnych wyborów prezydenckich Berlin.
Berlin. Ambasada RP przy alei Unter den Linden
25.11.1990 Pierwsza tura wolnych wyborów prezydenckich Berlin.
Lecha Wałęsa w Instytucie Kultury Polskiej w Berlinie (1992)
Wizyta Prezydenta RP Lecha Wałęsy
Lecha Wałęsa w Instytucie Kultury Polskiej w Berlinie (1992)
Historyk i polityk. Minister spraw zagranicznych RP w latach 1997-2000. Poseł do Parlamentu Europejskiego
Bronisław Geremek (1932-2008). Berlin-Wilmersdorf, 1993.
Historyk i polityk. Minister spraw zagranicznych RP w latach 1997-2000. Poseł do Parlamentu Europejskiego
Krzysztof Skubiszewski (1926-2010). Prawnik. Minister spraw zagranicznych RP 1989-1993. Sędzia ad hoc Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze.
Instytut Kultury Polskiej w Berlinie 1992
Krzysztof Skubiszewski (1926-2010). Prawnik. Minister spraw zagranicznych RP 1989-1993. Sędzia ad hoc Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze.
Berlin podglądany
Berlin podglądany
Berlin podglądany
To była granica!
To była granica!
To była granica!
Mur Berlinski, styczeń/luty 1990
Mur Berlinski, styczeń/luty 1990
Mur Berlinski, styczeń/luty 1990