Andrzej Nowacki: rozpoznawanie kwadratu

Andrzej Nowacki: 31-24-11-16-2016
Andrzej Nowacki: 31-24-11-16-2016
Przestrzeń 4: Pulsujące pola energii

Na powrót pojawia się symetria: jest to obecna zawsze – fizycznie bądź w domyśle – pionowa oś środkowa bądź porządkujące centrum. Pionowe rytmy, chociaż dominują i tworzą rusztowanie całej struktury, nie zniewalają, są tylko zasadą porządkującą. O ile wcześniej wszystkie linie i interwały na całych swych długościach były monochromatyczne, o tyle teraz są kolorystycznie podzielone lub cieniowane. W ten sposób powstaje wrażenie migotliwości, zaś obrazy objawiają się nie pod postacią geometrycznych kompozycji, lecz lśniących i pulsujących pól energii. Symetryczny porządek i powtarzalność rytmów wywołują fenomenalne wrażenie, jakby cała kompozycja była ledwie wycinkiem nieskończenie wielkiej całości rozciągającej się za krawędziami obrazu. W wielości warstw kryje się trzeci wymiar, przestrzenny, na którego obrzeżach zdaje się prześwitywać metafizyczna głębia. Nie ma potrzeby przezwyciężania grawitacji iluzorycznych form, nieważko wiszą w zakrzywionej przestrzeni. Bezwiednie zanurzamy się w transcendencji (il. 20, 21, 22, 23).

Szczególne skoncentrowane działanie mają reliefy o radykalnie ograniczonej kolorystyce, w których współgrają tylko wariacje czerni i bieli (il. 24, 25, 26, 27, 28). I tak płaszczyznę kompozycji 24.08.15 (il. 24) tworzą symetrycznie podzielone kwadraty, które nakładają się na siebie w wyrafinowanym porządku i zdają wolno obracać wokół swych pionowych osi. Na powierzchni percepcji pojawiają się pulsujące plamy, kręgi czy nawet kule o najwyższym stanie skupienia energii. W miejscu interferencji energetycznych drgań wyłania się na chwilę wibrujące centrum wszechświata, by za moment rozsypać się w galaktyki ciemnych i jasnych, rozedrganych węzłów.

Jeszcze inną przestrzeń otwierają wielkie kompozycje kilkuczęściowe (il. 29, 30, 31, 32). Oto czteroczęściowy relief opatrzony datą 15.01.17 (il. 30): klarowne, wielowarstwowe współbrzmienie kwadratów, które przenikają się i wewnętrznie obracają na płaszczyźnie, tworząc liliową poświatę, jak zapowiedź sacrum. Wrażenie otwarcia i namacalnej niemal głębi tego obrazu wynika z zestawienia barw współistniejących kwadratów: złocistej zieleni na obrzeżach z głęboką, czystą czerwienią. Zdajemy się wchodzić do wnętrza gotyckiej katedry, gdzie słychać echo kroków, a wzrok mimowolnie wznosi się ku sklepieniu nieba. Monumentalna przestrzeń onieśmiela, a jednocześnie uwzniośla, uzmysławia granice bytu, znosząc je zarazem w wymiarze nieskończoności.

Bywa i tak, że reliefy bezwiednie, bez zamysłu tworzenia dyptyku, układają się w pary (il. 33). Wyczuwa się ich głęboki związek, rodzaj dialogu czy może raczej intymnej rozmowy. Kosmiczna aura wiąże je w parę bytów samoistnych, nasyconych liryczną energią. Podział płaszczyzny obu obrazów sprawia, iż horyzontalnie otwiera się w nich rodzaj pęknięcia, jakby wejścia w niezbadaną głębię innego wymiaru. Przestrzeń wibruje, wciąga, zapowiada transcendencję po drugiej stronie kwadratów.

Śledzenie poszczególnych sytuacji kolorystycznych, analizowanie konkretnych efektów wizualnych nakłania do patrzenia dynamicznego. Zakłada ono ruch, krążenie wokół obrazu, oddalanie się i przybliżanie, zmiany kąta widzenia, perspektywy, światła, skupienie na detalu i ogarnianie całości, uleganie iluzji przestrzennej i demaskowanie jej kolorystycznych źródeł. Dopiero spojrzenie z pewnej odległości budzi relief do życia. Wówczas nadchodzi najistotniejszy moment, czyli doświadczenie żywej, pulsującej całości. Może ono kojarzyć się z odbiorem muzyki, jest jak wsłuchiwanie się w natężenie głosu barw, ich harmonijnych współbrzmień, wielości dysonansowych akcentów, kontrapunktów, podążanie za linią melodyczną. Podobnie jak muzyka nie jest statyczna, lecz wiąże się z przebiegiem czasowym, tak i percepcja reliefu rozwija się w czasie, zaś jego zasadniczym czynnikiem staje się osoba patrzącego.

Jest to żywe spotkanie i poetycka interakcja. Tych obrazów nie można zwyczajnie „oglądać”, ich się w szczególny sposób doświadcza. Realizuje się tu wielka synteza percepcji, która wykracza poza odbiór wzrokowych bodźców, ogarnia nie tylko zmysły, nie tylko emocje i intelekt, lecz sięga do subtelnej, trudno opisywalnej sfery duchowej. Zarazem jest to zaproszenie do wejścia w tajemniczą, pulsującą przestrzeń. Intensywna emanacja tych obrazów każe przekroczyć niewidzialną granicę. Może jest to granica poznania, a może – jak pisze Nowosielski – dotknięcie „rzeczywistości nie na naszą miarę”. Szczególnie dobitnie wyraził to Hubertus Gaßner podczas otwarcia jednej z wystaw: „Bez malarstwa ikon nie powstałaby abstrakcja. Bo ikona nie przedstawia rzeczywistości, lecz jest duchową materią. W cerkwi przenosi się ikony i traktuje je jak materialne, cielesne obiekty. Tak samo obrazy Andrzeja Nowackiego. Różnica polega na tym, że wierni całują ikony, ja natomiast mam prośbę, by obrazów Nowackiego nie dotykać ani nie całować. Ale oczywiście można przed nimi uklęknąć.“[6] 

 

[6] Hubertus Gaßner, Wprowadzenie podczas otwarcia wystawy Andrzej Nowacki, Reliefy. U progu nieskończoności, Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie, Sopot, 23 kwietnia 2017.

Mediathek
  • Marian Kruczek (l.) und Andrzej Nowacki, Krakau 1982

    Abb. 01: Marian Kruczek (l.) und Andrzej Nowacki

    Marian Kruczek (l.) und Andrzej Nowacki, Krakau 1982
  • Henryk Stażewski (l.) und Andrzej Nowacki, Warschau 1982

    Abb. 02: Henryk Stażewski (l.) und Andrzej Nowacki

    Henryk Stażewski (l.) und Andrzej Nowacki, Warschau 1982
  • Wasserfall, Relief auf Hartfaser, Acryl, 81 x 81 cm, 1991

    Abb. 03: Andrzej Nowacki: Wasserfall, 1991

    Wasserfall, Relief auf Hartfaser, Acryl, 81 x 81 cm, 1991
  • Versteck, Relief auf Hartfaser, Acryl, 81 x 81 cm,  1991

    Abb. 04: Andrzej Nowacki: Versteck, 1991

    Versteck, Relief auf Hartfaser, Acryl, 81 x 81 cm,  1991
  • Verbunden und gestrichen, Relief auf Hartfaser, Acryl, 70 x 50 cm, 1992

    Abb. 05: Andrzej Nowacki: Verbunden und gestrichen, 1992

    Verbunden und gestrichen, Relief auf Hartfaser, Acryl, 70 x 50 cm, 1992
  • Ohne Titel, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 1993

    Abb. 06: Andrzej Nowacki: Ohne Titel, 1993

    Ohne Titel, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 1993
  • Andrzej Nowacki: Hommage a noir, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 1993

    Abb. 07: Andrzej Nowacki: Hommage a noir, 1993

    Andrzej Nowacki: Hommage a noir, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 1993
  • Blaue Narbe, Relief auf Hartfaser, Acryl, 81 x 81 cm, 1996

    Abb. 08: Andrzej Nowacki: Blaue Narbe, 1996

    Blaue Narbe, Relief auf Hartfaser, Acryl, 81 x 81 cm, 1996
  • 21.10.00-1, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 2000

    Abb. 09: Andrzej Nowacki: 21.10.00-1, 2000

    21.10.00-1, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 2000
  • 09.04.01, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 2001

    Abb. 10: Andrzej Nowacki: 09.04.01, 2001

    09.04.01, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 2001
  • 13.10.02, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 2002

    Abb. 11: Andrzej Nowacki: 13.10.02, 2002

    13.10.02, Relief auf Hartfaser, Acryl, 63 x 63 cm, 2002
  • 09.12.10, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2010

    Abb. 12: Andrzej Nowacki: 09.12.10, 2010

    09.12.10, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2010
  • 18.03.11, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2011

    Abb. 13: Andrzej Nowacki: 18.03.11, 2011

    18.03.11, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2011
  • 18.03.11, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2011

    Abb. 13a: Andrzej Nowacki: 18.03.11, 2011

    18.03.11, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2011
  • 20.01.08, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2008

    Abb. 14: Andrzej Nowacki: 20.01.08, 2008

    20.01.08, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2008
  • 01.05.08, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2008

    Abb. 15: Andrzej Nowacki: 01.05.08, 2008

    01.05.08, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2008
  • 12.09.09, Relief auf Hartfaser, Acryl, 99 x 99 cm, 2009

    Abb. 16: Andrzej Nowacki: 12.09.09, 2009

    12.09.09, Relief auf Hartfaser, Acryl, 99 x 99 cm, 2009
  • 01.11.09, Relief auf Hartfaser, Acryl, 99 x 99 cm, 2009

    Abb. 17: Andrzej Nowacki: 01.11.09, 2009

    01.11.09, Relief auf Hartfaser, Acryl, 99 x 99 cm, 2009
  • 11.03.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015

    11.03.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015

    11.03.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015
  • 21.09.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015

    Abb. 19: Andrzej Nowacki: 21.09.15, 2015

    21.09.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015
  • 04.03.13, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2013

    Abb. 20: Andrzej Nowacki: 04.03.13, 2013

    04.03.13, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2013
  • 27.03.14, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2014

    Abb. 21: Andrzej Nowacki: 27.03.14, 2014

    27.03.14, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2014
  • 31.03.14, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2014

    Abb. 22: Andrzej Nowacki: 31.03.14, 2014

    31.03.14, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2014
  • 10.05.16, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2016

    Abb. 23: Andrzej Nowacki: 10.05.16, 2016

    10.05.16, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2016
  • 24.08.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015

    Abb. 24: Andrzej Nowacki: 24.08.15, 2015

    24.08.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015
  • 15.09.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015

    Abb. 25: Andrzej Nowacki: 15.09.15, 2015

    15.09.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015
  • 21.07.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015

    Abb. 26: Andrzej Nowacki: 21.07.15, 2015

    21.07.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015
  • 20.08.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015

    Abb. 27: Andrzej Nowacki: 20.08.15, 2015

    20.08.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 100 x 100 cm, 2015
  • 21.06.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 64 x 64 cm, 2015

    Andrzej Nowacki: 21.06.15, 2015

    21.06.15, Relief auf Hartfaser, Acryl, 64 x 64 cm, 2015
  • 14.06.16, Relief auf Hartfaser, Acryl, 9 x 64 x 64 cm, 2016

    Abb. 29: Andrzej Nowacki: 14.06.16, 2016

    14.06.16, Relief auf Hartfaser, Acryl, 9 x 64 x 64 cm, 2016
  • 15.01.17, Relief auf Hartfaser, Acryl, 4 x 100 x 100 cm, 2017

    Abb. 30: Andrzej Nowacki: 15.01.17, 2017

    15.01.17, Relief auf Hartfaser, Acryl, 4 x 100 x 100 cm, 2017
  • 24.11.16, Relief auf Hartfaser, Acryl, 9 x 64 x 64 cm, 2016

    Abb. 31: Andrzej Nowacki: 24.11.16, 2016

    24.11.16, Relief auf Hartfaser, Acryl, 9 x 64 x 64 cm, 2016
  • 09.10.18, Komposition mit rotem Schatten, Relief auf Hartfaser, Acryl, 4 x 64 x 64 cm, 2018

    Abb. 32: Andrzej Nowacki: 09.10.18, Komposition mit rotem Schatten, 2018

    09.10.18, Komposition mit rotem Schatten, Relief auf Hartfaser, Acryl, 4 x 64 x 64 cm, 2018
  • Andrzej Nowacki: 18.11.15 Komposition mit Schwarz, 100 x 100 cm, 2015; 04.12.15, Komposition mit B., 100 x 100 cm, 2015

    Abb. 33: Andrzej Nowacki: 18.11.15 Komposition mit Schwarz; 04.12.15, Komposition mit B., 2015

    Andrzej Nowacki: 18.11.15 Komposition mit Schwarz, 100 x 100 cm, 2015; 04.12.15, Komposition mit B., 100 x 100 cm, 2015
  • 26.03.98, Kohle auf Papier, 36 x 36 cm, 1998

    Abb. 34: Andrzej Nowacki: 26.03.98, 1998

    26.03.98, Kohle auf Papier, 36 x 36 cm, 1998
  • 26.03.98-2, Graphit, Pastell auf Papier, 36 x 36 cm, 1998

    Abb. 35: Andrzej Nowacki: 26.03.98-2, 1998

    26.03.98-2, Graphit, Pastell auf Papier, 36 x 36 cm, 1998
  • 03-11-16-3, Pastell, Kohle auf Papier, 23x23 cm, 2016

    Abb. 36: Andrzej Nowacki: 03-11-16-3, 2016

    03-11-16-3, Pastell, Kohle auf Papier, 23x23 cm, 2016
  • 03-11-16-5, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016

    Abb. 37: Andrzej Nowacki: 03-11-16-5, 2016

    03-11-16-5, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016
  • 03-11-16-10, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016

    Abb. 38: Andrzej Nowacki: 03-11-16-10, 2016

    03-11-16-10, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016
  • 03-11-16-15, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016

    Abb. 39: Andrzej Nowacki: 03-11-16-15, 2016

    03-11-16-15, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016
  • 03-11-16-22, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016

    Abb. 40: Andrzej Nowacki: 03-11-16-22, 2016

    03-11-16-22, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016
  • 03-11-16-23, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016

    Abb. 41: Andrzej Nowacki: 03-11-16-23, 2016

    03-11-16-23, Pastell, Kohle auf Papier, 23 x 23 cm, 2016
  • Bożena Kowalska (l.) und Andrzej Nowacki, 1996

    Abb. 42: Bożena Kowalska (l.) und Andrzej Nowacki, 1996

    Bożena Kowalska (l.) und Andrzej Nowacki, 1996
  • (von links): Horst Bartnig, Heinz Teufel, Andrzej Nowacki, Ende der 1990er Jahre

    Abb. 43: Horst Bartnig, Heinz Teufel, Andrzej Nowacki

    (von links): Horst Bartnig, Heinz Teufel, Andrzej Nowacki, Ende der 1990er Jahre
  • (von links): Horst Bartnig, Manfred Mohr, Andrzej Nowacki, Anfang der 2000er Jahre

    Horst Bartnig, Manfred Mohr, Andrzej Nowacki, Anfang der 2000er Jahre

    (von links): Horst Bartnig, Manfred Mohr, Andrzej Nowacki, Anfang der 2000er Jahre
  • (von links): Rudolf Valenta, Milan Dobeš, Horst Bartnig, Andrzej Nowacki, Berlin 2011

    Abb. 45: Rudolf Valenta, Milan Dobeš, Horst Bartnig, Andrzej Nowacki, Berlin 2011

    (von links): Rudolf Valenta, Milan Dobeš, Horst Bartnig, Andrzej Nowacki, Berlin 2011
  • Andrzej Nowacki (l.), Jan Lenica, Berlin 1996

    Abb. 46: Andrzej Nowacki und Jan Lenica, Berlin 1996

    Andrzej Nowacki (l.), Jan Lenica, Berlin 1996
  • Jan Svetlik (l.), Andrzej Nowacki, Ostrava 2017

    Abb. 47: Jan Svetlik und Andrzej Nowacki, Ostrava 2017

    Jan Svetlik (l.), Andrzej Nowacki, Ostrava 2017
  • Ausstellungseröffnung in Sopot, (von links): Hubertus Gaßner, Małgorzata Szot-Emus, Andrzej Nowacki, Zbigniew Buski, Sopot, 23.4.2017

    Abb. 48: Ausstellungseröffnung in Sopot, 2017

    Ausstellungseröffnung in Sopot, (von links): Hubertus Gaßner, Małgorzata Szot-Emus, Andrzej Nowacki, Zbigniew Buski, Sopot, 23.4.2017
  • Bilder der Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“ in der Staatlichen Kunstgalerie Sopot, 2017

    Abb. 49: Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“, Sopot 2017

    Bilder der Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“ in der Staatlichen Kunstgalerie Sopot, 2017
  • Bilder der Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“ in der Staatlichen Kunstgalerie Sopot, 2017

    Abb. 50: Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“, Sopot 2017

    Bilder der Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“ in der Staatlichen Kunstgalerie Sopot, 2017
  • Bilder der Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“ in der Staatlichen Kunstgalerie Sopot, 2017

    Abb. 51: Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“, Sopot 2017

    Bilder der Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“ in der Staatlichen Kunstgalerie Sopot, 2017
  • Bilder der Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“ in der Staatlichen Kunstgalerie Sopot, 2017

    Abb. 52: Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“, Sopot 2017

    Bilder der Ausstellung „An der Schwelle der Unendlichkeit“ in der Staatlichen Kunstgalerie Sopot, 2017
  • Andrzej Nowacki in seinem Berliner Atelier, 2018

    Andrzej Nowacki in seinem Berliner Atelier, 2018

    Andrzej Nowacki in seinem Berliner Atelier, 2018