Menu toggle
Navigation

Dzieci z Bullenhuser Damm

Dawna szkoła przy Bullenhuser Damm w Hamburgu, podobóz obozu koncentracyjnego Neuengamme, po ewakuacji w maju 1945 roku. Widoczne zniszczenia po nalocie bombowym i pożarze w nocy z 27 na 28 lipca 1943 r., obiekt już bez płotu obozowego.

Mediathek Sorted

Mediateka
  • Zdj. nr 1: Sergio De Simone - Sergio De Simone z Neapolu, ok. 1943 r., Yad Vashem Photo Collections, nr 14142831
  • Zdj. nr 2: Alexander Hornemann - Alexander Hornemann z Eindhoven, ok. 1942 r., Yad Vashem Photo Collections, nr 14262100
  • Zdj. nr 3: Eduard Hornemann - Eduard Hornemann z Eindhoven, ok. 1942 r., Yad Vashem Photo Collections, nr 14262099
  • Zdj. nr 4: Marek i Adam Jamesowie - Marek James z Radomia z ojcem Adamem, ok. 1943 r., Yad Vashem Photo Collections, nr 14265681
  • Zdj. nr 5: Walter Jungleib - Walter Jungleib z Hlohovca, ok. 1942 r.
  • Zdj. nr 6: Georges André Kohn - Georges André Kohn z Paryża, ok. 1944 r.
  • Zdj. nr 7: Jacqueline Morgenstern - Jacqueline Morgenstern z Paryża w dniu Pierwszej Komunii Świętej, 1944 r.
  • Zdj. nr 8: Ława oskarżonych, 1946 r. - Oskarżeni podczas głównego procesu przeciwko załodze obozu koncentracyjnego Neuengamme w hamburskim „Curiohaus”, 1946 r.
  • Zdj. nr 9: Wejście do rozarium - Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg, czerwiec 2022 r.
  • Zdj. nr 10: Pomnik zamordowanych rosyjskich więźniów, 1985 r. - Rzeźbiarz: Anatoli Mossitschuk. Przy wejściu do rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 11: Rozarium - Rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg. Widok na płot z tablicami upamiętniającymi zamordowane tu osoby – dzieci, lekarzy i pielęgniarzy
  • Zdj. nr 12: Tablica pamiątkowa - Tablica pamięci oraz płot z umieszczonymi na nim tablicami z granitu upamiętniającymi zamordowane dzieci, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 13: Tablica dla Surcis Goldinger (Sara Goldfinger?) - Tablica poświęcona pamięci Surcis Goldinger z Ostrowca Świętokrzyskiego, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 14: Tablica dla Lei Klygerman - Tablica poświęcona pamięci Lei Klygerman z Ostrowca Świętokrzyskiego, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 15: Tablica dla H. Wassermann - Tablica poświęcona pamięci dziewczynki H. Wassermann z Polski, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 16: Tablica dla Marka Jamesa - Tablica poświęcona pamięci Marka Jamesa z Radomia, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 17: Tablica dla Romana i Eleonory Witońskich - Tablica poświęcona pamięci Eleonory i Romana Witońskich z Radomia, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 18: Tablica dla R. Zellera - Tablica poświęcona pamięci chłopca R. Zellera z Polski, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 19: Tablica dla Eduarda i Alexandra Hornemannów - Tablica poświęcona pamięci Eduarda i Alexandra Hornemannów z Eindhoven, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 20: Tablica dla Riwki Herszberg - Tablica poświęcona pamięci Riwki Herszberg ze Zduńskiej Woli, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 21: Tablica dla Georges’a André Kohna - Tablica poświęcona pamięci Georges’a André Kohna z Paryża, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 22: Tablica dla Jacqueline Morgenstern - Tablica poświęcona pamięci Jacqueline Morgenstern z Paryża, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 23: Tablica dla Ruchli Zylberberg - Tablica poświęcona pamięci Ruchli Zylberberg z Zawichostu, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 24: Tablica dla Eduarda Reichenbauma - Tablica poświęcona pamięci Eduarda Reichenbauma z Katowic, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 25: Tablica dla Manii Altman - Tablica poświęcona pamięci Manii Altman z Radomia, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 26: Tablica dla Sergia De Simone - Tablica poświęcona pamięci Sergia De Simone z Neapolu, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 27: Tablica dla Lelki Birnbaum - Tablica poświęcona pamięci Lelki Birnbaum z Polski, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 28: Tablica dla Waltera Jungleiba - Tablica poświęcona pamięci Waltera Jungleiba z Hlohovca, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 29: Tablica dla Blumy Mekler - Tablica poświęcona pamięci Blumy Mekler z Sandomierza, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 30: Tablica dla Marka Steinbauma - Tablica poświęcona pamięci Marka Steinbauma z Radomia, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 31: Tablica dla lekarza Gabriela Florence’a - Tablica poświęcona pamięci profesora Gabriela Florence’a z Lyonu, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 32: Tablica dla lekarza René Quenouille’a - Tablica poświęcona pamięci lekarza René Quenouille’a z Villeneuve-Saint-Georges, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 33: Tablica dla pielęgniarza Dirka Deutekoma - Tablica poświęcona pamięci pielęgniarza Dirka Deutekoma z Amsterdamu, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 34: Tablica dla pielęgniarza Antona Hölzela - Tablica poświęcona pamięci pielęgniarza Antona Hölzela z Deventer, rozarium w Miejscu Pamięci Bullenhuser Damm
  • Zdj. nr 35: Obraz Jürgena Wallera, 1987 - Jürgen Waller, 21. April 1945, 5 Uhr morgens („21 kwietnia 1945 roku, godzina 5 rano”), 1987. Technika mieszana, olej i kolaż na płótnie, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 36: Stela Leonida Mogilevskiego, 2000 - Leonid Mogilevski, Stela pamięci dzieci z Bullenhuser Damm, 2000, Roman-Zeller-Platz, Hamburg
  • Zdj. nr 37: Dawna szkoła im. Janusza Korczaka, Hamburg - Dawna szkoła im. Janusza Korczaka przy Bullenhuser Damm 92, Hamburg-Rothenburgsort
  • Zdj. nr 38: Tablice upamiętniające dawną szkołę - Tablice upamiętniające dawną szkołę im. Janusza Korczaka przy Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 39: Tablica upamiętniająca dawną szkołę - Tablica Wolnego i Hanzeatyckiego Miasta Hamburg upamiętniająca dawną szkołę im. Janusza Korczaka przy Bullenhuser Damm 92, Hamburg-Rothenburgsort
  • Zdj. nr 40: Pierwsza sala wystawowa - Pierwsza sala wystawowa z symbolicznymi walizkami zawierającym biografie dzieci, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 41: Pierwsza sala wystawowa - Pierwsza sala wystawowa z symbolicznymi walizkami zawierającym biografie dzieci, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 42: Walizka dla Riwki Herszberg - Symboliczna walizka zawierająca biografię Riwki Herszberg ze Zduńskiej Woli, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 43: Walizka dla Ruchli Zylberberg - Symboliczna walizka zawierająca biografię Ruchli Zylberberg z Zawichostu, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 44: Walizka dla Manii Altman - Symboliczna walizka zawierająca biografię Manii Altman z Radomia, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 45: Walizka dla Eleonory Witońskiej - Symboliczna walizka zawierająca biografię Eleonory Witońskiej z Radomia, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 46: Walizka dla Romana Witońskiego - Symboliczna walizka zawierająca biografię Romana Witońskiego z Radomia, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 47: Walizka dla profesora Gabriela Florence’a - Walizka zawierająca informacje o lekarzu profesorze Gabrielu Florensie z Lyonu, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 48: Druga sala wystawowa - Druga sala wystawowa z materiałami uzupełniającymi życiorysy dzieci oraz prezentująca wszelkie znane aspekty zbrodni, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 49: Miejsce zbrodni - Pomieszczenie, w którym dokonano zbrodni, z przylegającą komórką, w której leżały zwłoki dzieci, Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
  • Zdj. nr 50: Sala Pamięci poświęcona ofiarom zbrodni  - Inskrypcja z 1979 r., Miejsce Pamięci Bullenhuser Damm, Hamburg
Die ehemalige Schule Bullenhuser Damm in Hamburg, Außenlager des Konzentrationslagers Neuengamme, nach der Räumung im Mai 1945.
Dawna szkoła przy Bullenhuser Damm w Hamburgu, podobóz obozu koncentracyjnego Neuengamme, po ewakuacji w maju 1945 roku. Widoczne zniszczenia po nalocie bombowym i pożarze w nocy z 27 na 28 lipca 1943 r., obiekt już bez płotu obozowego.

Surcis Goldinger (Sara Goldfinger?) urodziła się w Polsce w 1934 lub 1935 roku; jej nazwisko, wiek, płeć i Polska jako miejsce jej pochodzenia figurują na liście opublikowanej przez Henry’ego Meyera w „Rapport fra Neuengamme”. Nazwisko dziewczynki znajduje się także na liście transportu osób z nazistowskiego obozu pracy przymusowej w Ostrowcu Świętokrzyskim do Auschwitz 3 sierpnia 1944 roku. Surcis miała wtedy około dziesięciu lat.

Riwka Herszberg urodziła się 7 czerwca 1938 roku w Zduńskiej Woli w województwie łódzkim jako córka dyrektora niewielkiej fabryki włókienniczej Moszego Herszberga i jego żony Manii. Latem 1944 roku jej rodzina została deportowana przez nazistowski obóz przejściowy w Piotrkowie do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie Riwka i jej matka zostały osadzone w tamtejszym obozie dla kobiet. W styczniu 1945 roku jej ojciec został przewieziony do obozu koncentracyjnego Buchenwald i trzy miesiące później tam zamordowany. Pięć dni po przeniesieniu matki do podobozu w Lippstadt 23 listopada 1944 roku, jej córka została przetransportowana do obozu koncentracyjnego Neuengamme. Miała wtedy sześć lat. Mania Herszberg przeżyła wojnę i później wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych. 

Alexander i Eduard Hornemann (zdj. nr 2 . , 3 . ) pochodzili z Eindhoven w Holandii. Eduard urodził się 1 stycznia 1933 roku, Alexander – 31 maja 1936 roku. Ich ojciec Carl Philip Hornemann pracował w fabryce Philipsa produkującej produkty elektroniczne i odbiorniki radiowe. Matka Elisabeth wraz z synami od 1941 roku ukrywała się w różnych gospodarstwach rolnych. Kiedy w 1943 roku około stu żydowskich pracowników Philipsa deportowano do niemieckiego obozu koncentracyjnego Hertogenbosch w pobliżu miejscowości Vught, Elisabeth podążyła z dziećmi za mężem. 3 czerwca 1944 roku rodzina Hornemannów została deportowana do obozu koncentracyjnego Auschwitz. Eduard miał wtedy jedenaście lat, a Alexander osiem. We wrześniu matka chłopców zmarła na tyfus, wtedy Eduard i Alexander zostali przeniesieni do baraku dziecięcego, następnie 28 listopada 1944 roku przewiezieni do Neuengamme. Ich ojciec trafił później do obozu koncentracyjnego Dachau i zmarł 21 lutego 1945 roku podczas transportu do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. 

Marek James (zdj. nr 4 . ) z Radomia urodził się 17 marca lub 17 kwietnia 1939 roku. Od chwili, kiedy okupant niemiecki w marcu 1941 roku utworzył getto, jego rodzice Adam i Zela musieli z synem tam mieszkać. W 1943 roku, podobnie jak rodzina Manii Altman, trafili do obozu pracy przymusowej w Pionkach. Stamtąd latem 1944 roku zostali deportowani do obozuj koncentracyjnego Auschwitz, gdzie Marek został oddzielony od matki. Miał wtedy pięć i pół roku. Matka Marka przeżyła koniec wojny w kobiecym podobozie obozu koncentracyjnego Groß-Rosen, który mieścił się w St. Georgenthal (dziś Jiřetín pod Jedlovou w Czechach), ojciec był w podobozach obozu koncentracyjnego Sachsenhausen w Glöwen i Rathenow. Po wojnie rodzice zamieszkali na południu Niemiec. Tam też doczekali się kolejnego syna, zanim w 1949 roku wyemigrowali do Stanów Zjednoczonych.

Walter Jacob Jungleib (zdj. nr 5 . ) urodził się 12 sierpnia 1932 roku w słowackiej miejscowości Hlohovec jako syn złotnika i zegarmistrza Arnolda Jungleiba i jego żony Malviny, z domu Frieder, którzy wtedy mieli już dwuletnią córkę Gretę. Rodzice chłopca prowadzili sklep jubilerski. Od 1942 roku, w związku z prześladowaniami Żydów, rodzina Waltera musiała się kilkakrotnie przeprowadzać. W październiku 1944 roku trafiła do obozu przejściowego Sereď w zachodniej części Słowacji. Stamtąd została deportowana do Auschwitz i tam rozdzielona. Walter miał wtedy dwanaście lat. Ojciec Waltera zmarł później w obozie koncentracyjnym Mauthausen. Matka została 23 listopada 1944 roku – podobnie jak mama Riwki Herszberg – przeniesiona do podobozu w Lippstadt, i tu ślad po niej się urwał. Grete przeżyła Holokaust i mieszka teraz w Izraelu, niedaleko Tel Awiwu. 

Lea Klygerman (Kligerman) urodziła się 28 kwietnia 1937 roku w Ostrowcu Świętokrzyskim. Z tamtejszego nazistowskiego obozu pracy przymusowej wraz z siostrą Rifką i matką Esterą, z domu Herczyk, została deportowana do Auschwitz – w tym samym dniu, co Surcis Goldinger, czyli 3 sierpnia 1944 roku. Lea miała wtedy siedem lat. 28 listopada tego samego roku została przewieziona do obozu koncentracyjnego Neuengamme. Los Rifki jest zupełnie nieznany. Ojciec Lei, Berek Klygerman, został deportowany do Auschwitz z nazistowskiego obozu pracy przymusowej w Bliżynie, podobozu obozu koncentracyjnego Majdanek położonego czterdzieści kilometrów na południowy-zachód od Radomia; z kolei w październiku 1944 roku trafił do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen i później do obozu Buchenwald, gdzie zmarł w lutym 1945 roku. Estera Klygerman przeżyła i wróciła do kraju. W latach 70. wyemigrowała do Izraela i wyszła ponownie za mąż.