Dzieci z Bullenhuser Damm

Zabójstwo dzieci, ich opiekunów i radzieckich więźniów przy Bullenhuser Damm
 

19 lutego 1945 roku w Hohenlychen doszło do spotkania Himmlera, który dążył do zawarcia odrębnego rozejmu z zachodnimi aliantami, z wiceprezesem Szwedzkiego Czerwonego Krzyża, hrabią Folke Bernadotte’em. Celem spotkania było omówienie repatriacji skandynawskich więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych. Uzgodniono, że Skandynawowie – głównie Duńczycy i Norwegowie – zostaną zgromadzeni w Neuengamme, a następnie przewiezieni na północ w ramach dopiero później ujawnionej akcji „Białe Autobusy”. 23 marca Brytyjska 2. Armia przekroczyła Ren i wkroczyła na Nizinę Północnoniemiecką. Dzień później rozpoczęto ewakuację podobozów obozu Neuengamme w Emslandzie; do końca miesiąca ewakuowano dalsze podobozy takie jak Hildesheim, Lengerich, Barkhausen, Lerberg i Hausberge.[20] 31 marca hrabia Bernadotte przybył do obozu koncentracyjnego Neuengamme, gdzie został przywitany przez jego komendanta Pauly’ego.[21] Akcję „Białe Autobusy” kontynuowano, wywożąc Skandynawów z obozów koncentracyjnych Buchenwald, Sachsenhausen, Dachau, Ravensbrück, Neubrandenburg, Zwickau oraz Theresienstadt i przewożąc ich do Neuengamme. 4 kwietnia 1945 roku brytyjskie wojsko dotarło do Wezery. 

W dniach od 14 do 17 kwietnia ewakuowano podobozy obozu koncentracyjnego Neuengamme na terenie Hamburga: Dessauer Ufer, Blohm & Voss, Spaldingstraße i Bullenhuser Damm. Podobóz Bullenhuser Damm mieścił się w budynku dawnej szkoły podstawowej z pierwotnie trzydziestoma pomieszczeniami klasowymi (patrz zdj. tytułowe). Jesienią 1944 roku SS zaadaptowało go na podobóz, po tym kiedy podczas nalotu bombowego w nocy z 27 na 28 lipca 1943 roku dzielnica Rothenburgsort została w znacznym stopniu zniszczona, a budynek szkolny uległ uszkodzeniu. Więźniowie pochodzący z Polski, Danii, Francji i Związku Radzieckiego, którzy przybyli tu w grudniu 1944 roku, zostali zatrudnieni przy pracach porządkowych i pozyskiwaniu nowych cegieł z gruzów. W marcu 1945 roku w podobozie Bullenhuser Damm znajdowało się według wypowiedzi Trzebinskiego 592 więźniów. Od 14 kwietnia SS ewakuowało podobóz, wywożąc więźniów do obozu przejściowego Sandbostel koło Bremervörde, wcześniej służącego jako obóz jeniecki. W budynku przy Bullenhuser Damm pozostali tylko esesmani Ewald Jauch i Johann Frahm. 

19 kwietnia 1945 roku brytyjskie jednostki wojskowe dotarły do Łaby. Tego samego dnia komendant Pauly nakazał ewakuację obozu macierzystego Neuengamme. Wszyscy Skandynawowie autobusami Czerwonego Krzyża zostali przewiezieni do Danii. Między 20 a 26 kwietnia dziewięciuset pozostałych więźniów obozu Neuengamme przewieziono do Lubeki, by stamtąd – w obliczu bardzo prawdopodobnych ataków torpedowych lub nalotów aliantów – wysłać ich byłym luksusowym parowcem „Cap Arcona” oraz statkami towarowymi „Thielbeck” i „Athen” na pewną śmierć. Ostatecznie w wyniku bombardowania statków w Zatoce Lubeckiej przez brytyjskie siły powietrzne zginęło siedem tysięcy więźniów. W obozie Neuengamme pozostało sześciuset do siedmiuset mężczyzn, tworzących tzw. Restkommando; ich zadaniem było sprzątnięcie obozu, spalenie akt oraz usunięcie pręgierza i szubienicy. Ostatni więźniowie i esesmani opuścili obóz tuż przed dotarciem tam wojsk brytyjskich 2 maja 1945 roku.[22] Macierzysty obóz Neuengamme istniał przez siedem lat. Podczas tych siedmiu lat zginęło w nim oraz w jego podobozach co najmniej 42 900 osób[23].

Przedpołudniem 20 kwietnia do Trzebinskiego przyszedł kierownik obozu (Schutzhaftlagerführer) SS-Obersturmführer Anton Thumann, wcześniej pełniący służbę w obozach koncentracyjnych Dachau, Groß-Rosen i Majdanek, i powiedział: „…mam ci coś niezbyt przyjemnego do przekazania. Pauly każe cię powiadomić, że Berlin wydał rozkaz egzekucji dzieci i ich opiekunów i ty masz zabić dzieci gazem lub je otruć.”[24] W tym czasie Heißmeyer od sześciu tygodni nie był w Neuengamme.[25] Trzebinski, który – jeśli wierzyć jego późniejszym zeznaniom – początkowo opierał się temu, został po południu wezwany do Pauly’ego. Komendant potwierdził nadejście rozkazu z Berlina i wyjaśnił Trzebinskiemu, że musi się do niego zastosować. Podczas zeznania w procesie Curiohaus 2 kwietnia 1946 roku Pauly podał, że rozkaz został przesłany teleksem lub drogą radiotelegraficzną i był adresowany do naczelnego lekarza obozowego (Standortarzt). W odpowiedzi na stwierdzenie prokuratora, że tego typu rozkaz nie mógł być skierowany do lekarza, Pauly powiedział: „Moim zdaniem, to nie jest niemożliwe, tym bardziej, że cała ta sprawa była przecież kwestią lekarską. Trzebinski zawsze działał u boku profesora Heißmeyera.”[26]