Ignacy Jan Paderewski w Niemczech

Wstęp
 

Związki Paderewskiego z Niemcami, a szczególnie z Berlinem, gdzie mieszkał przez dłuższy okres czasu na początku lat 1880-tych, to z pewnością temat warty wnikliwej analizy. Na drodze artystycznej tego wielkiego muzyka był to bowiem jeden z punktów zwrotnych, który po części zadecydował o dalszym rozwoju kariery Paderewskiego jako pianisty i kompozytora.

Pod koniec lat 1870-tych Warszawa pod zaborem rosyjskim na pewno nie była tak prężnym i międzynarodowym ośrodkiem kulturalnym jak Berlin, Wiedeń czy Paryż. Jest więc oczywiste, że tak utalentowany, ambitny i pracowity młody muzyk jak Paderewski, po ukończeniu studiów w Warszawie chciał poszerzyć swoje horyzonty artystyczne poza terytorium Polski. Poważne komplikacje w życiu osobistym a także niepewna sytuacja finansowa spowodowała, że aby rozpocząć studia w Berlinie oprócz własnych i mało intratnych występów Paderewski był częściowo zdany na pomoc materialną niezamożnego ojca mieszkającego na Podolu a także różnych przyjaciół w Warszawie, których poznał w okresie swoich studiów. Początkowo w Berlinie Paderewski pragnął pogłębić swą wiedzę w dziedzinie kompozycji, ale – jak się to później okazało – w trakcie studiów w niemieckiej metropolii uzyskał poparcie wielu sławnych muzyków, którzy przekonali go o możliwości zrobienia kariery jako pianista.

Okresy dłuższego pobytu Paderewskiego w Berlinie (pierwszy od początku stycznia 1882 do drugiej połowy czerwca 1882, a drugi od początku stycznia 1884 do połowy lipca 1884) przypadły na lata wielkiego rozwoju Berlina, który stał się centrum politycznym nowego państwa jak i ważnym ośrodkiem kulturalnym w którym zaczęło tętnić życie muzyczne, artystyczne i literackie. Był to też ważny w historii Niemiec okres konsolidacji Imperium Niemieckiego po przystąpieniu południowych stanów Niemiec do Konfederacji Północnoniemieckiej w styczniu 1871. Jako Kanclerz Imperium, w latach 1871–1890 Otto von Bismarck wprowadził wiele reform socjalnych, ale jednocześnie zapoczątkował antykatolicką Kulturkampf a także zastosował poważne represje wobec ludności polskiej mieszkającej na terenach Zaboru Pruskiego. Wzmianki o sytuacji politycznej w Niemczech i stosunku Bismarcka do Polaków znajdujemy w niektórych listach Paderewskiego z niemieckiej metropolii, a także w jego relacjach z występów na różnych estradach na terenie Niemiec.