Teilen:

Tadeusz Nowakowski

Tadeusz Nowakowski, ok. 1950 r.
Tadeusz Nowakowski, ok. 1950 r.

Od roku 1952 Nowakowski współpracował z Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa, która rozpoczęła działalność 3 maja tego roku, pierwotnie pod nazwą „Głos Wolnej Polski”. W związku z pracą dla RWE przeniósł się do Monachium. Pisał scenariusze słuchowisk, redagował audycje, przeprowadzał wywiady z pisarzami (m. in. z Witoldem Gombrowiczem), komentował wydarzenia polityczne i kulturalne. W miarę możliwości nie rezygnował z twórczości literackiej, wydał jeszcze kilka powieści, opublikował sporo opowiadań, zarówno w emigracyjnych czasopismach, jak i w wyborach książkowych. Publiczność niemiecką zainteresowała zwłaszcza mikropowieść Syn zadżumionych (Paryż 1959), pierwszy polski utwór literacki, który dostrzegł i ukazał proces odrodzenia moralnego Niemców i autentyczną wolę ówczesnej zachodnioniemieckiej młodzieży rozliczenia win ojców. Przełożony na niemiecki (Der Sohn) utwór doczekał się także adaptacji radiowej w Hamburgu w r. 1963. Dla RWE Nowakowski relacjonował procesy zbrodniarzy wojennych, m. in. słynny dwudziestomiesięczny proces członków załogi Auschwitz-Birkenau we Frankfurcie w latach 1963-1965.
Za swą działalność literacką Tadeusz Nowakowski otrzymał wiele nagród, m. in. literacką nagrodę Künstlergilde Esslingen (1959), Literary Atlantic Award Princeton University (1963), Tukan-Kreiss (1966), Międzynarodową Nagrodę Literacką im. Karla Wolfskehla, przyznawaną przez Bawarską Akademię Sztuk Pięknych (1992).

Jako reporter RWE towarzyszył papieżowi Janowi Pawłowi II w 30 podróżach-pielgrzymkach, które relacjonował także dla niemieckiej prasy („FAZ”).

Po upadku komunizmu zdecydował się po raz pierwszy odwiedzić ojczyznę w roku 1990. W 1995 r. przeniósł się na stałe do rodzinnej Bydgoszczy, gdzie zmarł 11 marca 1996. W 1994 roku otrzymał tytuł honorowego obywatela Bydgoszczy, wcześniej, w 1991 r. taką godność nadał mu Olsztyn. Jest pochowany w Bydgoszczy, w grobie matki, na cmentarzu przy ul. Zaświat.


Wacław Lewandowski

 

Literatura:

Współcześni pisarze polscy i badacze literatury. Słownik bibliograficzny, red. J. Czachowska, A. Szałagan, t. VI, Warszawa 1999; t. X [uzupełnienia], Warszawa 2007.

W. Lewandowski, [wstęp do:] T. Nowakowski, Obóz Wszystkich Świętych, Warszawa 2003, s. 5-15.

W. Lewandowski, Tadeusz Nowakowski. Portret literacki w 10. rocznicę śmierci, „Kwartalnik Artystyczny” 2006, nr 1 (49).
Wacław Lewandowski (ur. 1962), historyk literatury, edytor, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Mediathek Sorted

Mediateka
  • Tadeusz Nowakowski i Teresa Kiersnowska w Maczkowie w 1946 r.

    „Podwieczorek przy mikrofonie”, Maczków 1946 r. W środku Teresa Kiersnowska i Tadeusz Nowakowski (krótko potem się zaręczyli).
  • Tadeusz Nowakowski, ok. 1950 r.

    Tadeusz Nowakowski ok. 1950 r.
  • Teresa i Tadeusz Nowakowscy w Maczkowie w 1946 r.

    Teresa i Tadeusz Nowakowscy: młoda para w Maczkowie 1946 r. 
  • Tadeusz Nowakowski przeprowadza wywiad dla Rozgłośni Polskiej Radia Wola Europa, 1957 r.

    Tadeusz Nowakowski przeprowadza wywiad dla Rozgłośni Polskiej Radia Wola Europa, 1957 r.
  • Po ślubie w Maczkowie w 1946 r.

    Teresa i Tadeusz Nowakowscy po ślubie w Maczkowie w 1946 r.
  • Tadeusz Nowakowski w rozmowie z Witoldem Gombrowiczem

    Tadeusz Nowakowski w rozmowie z Witoldem Gombrowiczem w Rozgłośni Polskiej Radia Wola Europa w Monachium, 1963 r.
  • Teresa i Tadeusz Nowakowscy w Maczkowie w 1946 r.

    Teresa und Tadeusz Nowakowscy po ślubie w Maczkowie w 1946 r.
  • Tadeusz Nowakowski (po prawej) na posiedzeniu w Rozgłośni Polskiej Radia Wola Europa w Monachium.

    Od lewej: Lechosław Gawlikowski, Jeremi Sadowski, Zygmunt Michałowski, Józef Ptaczek.
  • Teresa i Tadeusz Nowakowscy w Maczkowie w 1946 r.

    Teresa i Tadeusz Nowakowscy w Maczkowie w 1946 r. Na pierwszym planie: Michał Kiersnowski i Irena Kiersnowska.
  • Tadeusz Nowakowski i Jan Paweł II.

    Tadeusz Nowakowski i Jan Paweł II.
  • Tadeusz Nowakowski w Maczkowie w 1946 r.

    Tadeusz Nowakowski, fotografia z dowodu osobistego wystawionego w Maczkowie w 1946 r.
  • Tadeusz Nowakowski z synem Markiem u Jana Pawła II w Watykanie.

    Tadeusz Nowakowski z synem Markiem u Jana Pawła II w Watykanie.
  • Ryszard Kiersnowski w Maczkowie w 1946 r.

    Ryszard Kiersnowski (szwagier Tadeusza i korespondent wojenny w 1. Dywizji Pancernej generała Maczka) w Maczkowie w 1946 r. 
  • Tadeusz Nowakowski z Richardem von Weizsäckerem

    Tadeusz Nowakowski z Prezyentem Rebubliki Federalnej Niemiec, Richardem von Weizsäckerem, 1985 r.
  • Tablica pamiątkowa Tadeusza Nowakowskiego w Bydgoszczy.

    Tablica pamiątkowa Tadeusza Nowakowskiego w Bydgoszczy.
  • Dom urodzenia Tadeusza Nowakowskiego w Badgoszczy przy ul. Podgórnej 15, stan na rok 2015.

    Dom urodzenia Tadeusza Nowakowskiego w Badgoszczy przy ul. Podgórnej 15, stan na rok 2015.
  • Najgłośniejsza powieść Tadeusza Nowakowskiego, „Obóz wszystkich świętych“, Paryż 1957.

    Najgłośniejsza powieść Tadeusza Nowakowskiego, „Obóz wszystkich świętych“, Paryż 1957.
  • Tadeusza Nowakowski, „Obóz wszystkich świętych“, Warszawa 2003

    Wstęp, opracowanie i przypisy: Wacław Lewandowski.
  • Teresa Nowakowski (101) rozmawia z synem Krzysztofem, Londyn 2019 r.

    Teresa Nowakowski (101) rozmawia z synem Krzysztofem, Londyn 2019 r.
  • Tadeusz Nowakowski - Hörspiel von "COSMO Radio po polsku" auf Deutsch

    In Zusammenarbeit mit "COSMO Radio po polsku" präsentieren wir Hörspiele zu ausgewählten Themen unseres Portals.