Ocalanie od zapomnienia. Cmentarz Altglienicke w Berlinie

Cmentarz Altglienicke w Berlinie, 2020
Cmentarz Altglienicke w Berlinie, 2020
Cmentarz komunalny w Altglienicke na południowo-wschodnim obrzeżu Berlina.

 

Do niedawna było to jeszcze dzikie wysypisko  śmieci: papierów, wieńców, zwiędniętych kwiatów... a jesienią gnijących liści. Stał tu wprawdzie od lat 50. XX wieku niepozorny betonowy obelisk mówiący o pochówku "antyfaszystowskich bojowników", ale tak naprawdę to nikt nic nie wiedział. 

Klaus Leutner:  Zakopano tam, w latach 1940-43, 1370 urn, z czego osiemdziesiąt to ofiary egzekucji przeprowadzanych w więzieniu Ploetzensee.

Dziś wiemy więcej: to prawdopodobnie przeciwnicy nazizmu, ofiary eutanazji, więźniowie obozów Buchenwald, Dachau i Sachsenhausen...

Ale co dla nas Polaków jest najważniejsze, to fakt, że tu właśnie znalazło miejsce ostatniego spoczynku 430 rodaków. Po latach żmudnej pracy, wielokrotnych korekt - także polskiej pisowni, lista jest kompletna. Stworzył ją Paweł Woźniak działacz Polskiej Misji Katolickiej. Lista zawiera suche informacje o narodzinach i śmierci  ofiar - czasami jakiego byli zawodu i skąd pochodzili.

Tak niewiele. I aż tyle...

Są więc i piekarz, stolarz, ślusarz  - zaskakująco wiele osób robotniczej proweniencji; ludzie młodzi zamordowani w wieku lat dwudziestu kilku.  Wszyscy, których wyrywkowo sprawdziłem, pochodzili z  rdzennych terenów II RP. Dlaczego zostali aresztowani, a co ważniejsze, przewiezieni do Berlina  i tam, lub w Sachsenhausen, zamordowani - nie wiadomo.  Kim byli, że zainteresowany był nimi sam  Reinhard Heydrich i jego ludzie? Tego nie dowiemy się zapewnie nigdy. A może w kronikach miast i wiosek, z których pochodzili odnajdą się ślady powrześniowej tragedii?

Mediathek Sorted

Mediathek
  • Cmentarz Altglienicke, widok ogólny (stan: październik 2019)

    Cmentarz Altglienicke w Berlinie

    Cmentarz Altglienicke, widok ogólny (stan: październik 2019)
  • Kwatera z urnami (stan: jesień 2019

    Kwatera z urnami

    Kwatera z urnami. (stan: jesień 2019)
  • Pamiątkowy obelisk z lat 50-tych

    Pamiątkowy obelisk z lat 50-tych

    Pamiątkowy obelisk z lat 50-tych, stan dzisiejszy.
  • Widok ściany cmentarza

    Widok ściany cmentarza

    Kwatera z urnami znajduje się po lewej stronie. Od środka do końca prawej strony postawione zostaną tablice z nazwiskami pomordowanych,(stan: jesień 2019).
  • Prezentacja projektu w Ratuszu Köpenick

    Prezentacja projektu w Ratuszu Köpenick

    Prezentacja projektu w Ratuszu Köpenick. Od lewej: Burmistrz Oliver Igel, Anke Wünnecke (Departament Senatu Berlina ds. Środowiska, Transportu i Ochrony Klimatu) oraz autorzy projektu; Klaus Gruber, K...
  • Wzory szklanych tablic

    Wzory szklanych tablic

    Wzory szklanych tablic, na których naniesione będą nazwiska spoczywających na cmentarzu Glienicke ofiar nazizmu.
  • Autorzy projektu

    Autorzy projektu

    Katharina Struber i Klaus Gruber
  • Klaus Leutner z żoną Aliną

    Klaus Leutner z żoną Aliną

    Klaus Leutner z żoną Aliną
  • Klaus Leutner przedstawia projekt oficerom berlińskiej policji

    Klaus Leutner przedstawia projekt oficerom berlińskiej policji

    Klaus Leutner przedstawia projekt oficerom berlińskiej policji (27.01.2020)
  • Oficer Bundeswehry Werner Knappe

    Oficer Bundeswehry Werner Knappe

    Oficer Bundeswehry Werner Knappe wpisuje nazwisko Aleksandra Dombrowskiego (gest. am 23.03.1941).
  • Klaus Gruber i Daniela Pietruszka

    Klaus Gruber i Daniela Pietruszka

    Klaus Gruber i Daniela Pietruszka
  • Charlene Kretschmann

    Charlene Kretschmann

    Charlene Kretschmann wpisuje nazwisko Stanisława Chrząścika (gest. am 08.11.1940).
  • Nauczyciel Günter Thompl z uczniami

    Nauczyciel Günter Thompl z uczniami

    Nauczyciel Günter Thompl z uczniami klasy 10/3 Ulrich-von-Hutten-Gymnasium / Berlin Lichtenrade
  • Korekta pisowni nazwiska jednego z zamordowanych

    Korekta pisowni nazwiska jednego z zamordowanych

    Korekta pisowni nazwiska jednego z zamordowanych: Walenty Ciecierski (gest. am 07.05.1941).
  • Widok ogólny sali Ratusza Köpenick

    Widok ogólny sali Ratusza Köpenick

    Widok ogólny sali Ratusza Köpenick (27.01.2020)