Teilen:

Błażej Stolarski (1880-1939)

Błażej Stolarski (1880-1939)
Błażej Stolarski (1880-1939)
Na granicy dwóch tradycji

 

Błażej Stolarski, u schyłku swego życia wicemarszałek Senatu II Rzeczypospolitej, urodził się 2 lutego 1880 roku w Ciebłowicach (dzisiejszy powiat tomaszowski), w biednej rodzinie chłopskiej. Samouk, postać niełatwa do opisania. Brakuje w tym życiorysie czynów spektakularnych, a w osobie ludowego działacza społecznego – później polityka – atrybutów przywódcy czy charyzmy ludowych trybunów. Obok trudnych do zrozumienia dziś meandrów politycznej działalności, jest tu ogrom pozytywistycznej pracy u podstaw jak i żelaznej konsekwencji w dążeniu do rozszerzania własnych horyzontów. Stolarski – sam autodydaktyk – dzielił się wiedzą i doświadczeniami ze wszystkimi, którzy z nich chcieli skorzystać. Był przekonany o tym, że postęp rolniczy możliwy jest u każdego chłopa. Pod warunkiem, że wskaże mu się właściwą drogę – także poprzez zdobywanie i rozwijanie wykształcenia. Stolarski propagował niestrudzenie ideę samopomocy (kółka rolnicze), edukacji (szkolnictwo gminne, kursy samokształceniowe, które zaowocowały wielkimi sukcesami[1] i spółdzielczości (izby rolnicze, rady gromadzkie). Idei ruchu ludowego pozostał Stolarski wierny do końca, choć w roku 1935 wystąpił ze Stronnictwa Ludowego nie godząc się z wezwaniem partii do bojkotu nadchodzących wyborów. Zapewne romantyczna tradycja stała u podstaw konspiracyjnej działalności niepodległościowej.

Ukoronowaniem politycznej drogi Stolarskiego były wybory z roku 1938 i objęcie stanowiska wicemarszałka Senatu V kadencji. Nie była to droga wiodąca konsekwentnie od jednego do drugiego sukcesu, jak ta gospodarczo-oświatowa. Z jednym może wyjątkiem, kiedy to w konsekwencji Wielkiego Kryzysu, zadłużonemu już gospodarstwu groził upadek. Na drodze tej brak spektakularnych sukcesów – więcej tu zaskakujących i trudnych dziś do zrozumienia decyzji. A jednak i tu da się zauważyć konsekwentna linia postępowania. Jej źródeł doszukać się można w ruchach niepodległościowych Królestwa Polskiego, z którymi Stolarski związany był od samego początku. Przynależność do Polskiej Organizacji Wojskowej okręgu Łódź-Retkinia (1914), czy też do Tymczasowej Rady Stanu, której celem było przygotowanie podwalin niepodległego państwa, związały go z piłsudczykami, choć była to „przyjaźń” trudna i pełna rozczarowań[2]. Stolarski, podobnie jak i PSL „Wyzwolenie”, do którego należał, wspierało Piłsudskiego i jego „majowy zamach”.

Odejście ludowców od tej linii już w roku 1927 (Piłsudski miał nie zrealizować postulatów stawianych mu przez wspierające go organizacje) nie dotyczyło chwilowo Stolarskiego. Krytyczny stosunek przyszłego senatora do reform sanacji (a raczej ich braku) nie objawił się natychmiast i nie w sposób zbliżony do działania partii ludowców. Miało to nastąpić dopiero dwa lata później. Przejście do „Centrolewu”, jak uczyniło to PSL „Wyzwolenie” mogło być obce Stolarskiemu ale partii nie opuścił. Zapewnie i tu ujawniła się charakterystyczna cecha kierująca jego politycznym postępowaniem. Była to zasada „niepalenia mostów” po odejściu od partii czy stronnictw, z którymi był związany lub dla których pracował. Tak też było z obozem skupionym wokół marszałka Piłsudskiego. Zaskoczeniem może się wydawać więc opuszczenie Stronnictwa Ludowego[3] na znak protestu wobec decyzji partii o bojkocie wrześniowych wyborów do Sejmu i Senatu (1935). Od tego momentu następuje ponowne zbliżenie do piłsudczyków. W roku 1937 Stolarski wstępuje do Obozu Zjednoczenia Narodowego, a w roku 1938 kandyduje w (przyspieszonych) wyborach parlamentarnych na stanowisko senatora z ramienia województwa łódzkiego.

Błażej Stolarski wprawdzie konsekwentnie realizował postawione sobie zadania, to w czynach jego nie znajdziemy nic spektakularnego. Pozbawiony charyzmy innych ludowców oraz zmysłu „polityka z urodzenia”, zbliżał się raczej ku modelowi cichego działacza partyjnego o profilu, który dziś chętnie określamy niemieckim pojęciem „Realpolitiker”.

 

[1] pisze Paweł Perzyna w swoim szkicu „Błażej Stolarski. Nieheroiczny życiorys państwowca”: Największy rozgłos wzorowego gospodarza przyniosła Stolarskiemu hodowla bydła. Swoją oborę doprowadził przed I wojną światową do takiego stanu, że można ją było potraktować jako zarodową dla bydła rasy czerwonej polskiej

[2] Był pierwszym przewodniczącym Związku Zawodowego Rolników (1929), a w latach 30. został aresztowany i osadzony na trzy tygodnie w areszcie za współorganizowanie strajków rolnych (bojkot targowisk).

[3] Stronnictwo Ludowe powstało 15.03.1931 r. ze zjednoczenia PSL „Piast”, PSL „Wyzwolenie” oraz Stronnictwa Chłopskiego. Autorem nazwy jest właśnie Błażej Stolarski.

Mediathek Sorted

Mediathek
  • Błażej Stolarski

    Błażej Stolarski

  • Kamień informacyjny "Parkfriedhof Marzahn" (Cmentarz Parkowy Marzahn)

    Kamień informacyjny "Parkfriedhof Marzahn" (Cmentarz Parkowy Marzahn)

    Kamień informacyjny "Parkfriedhof Marzahn" (Cmentarz Parkowy Marzahn)
  • Tablica informująca o grobach wojennych na terenie Cmentarza Parkowego Marzahn

    Tablica informująca o grobach wojennych

    Tablica informująca o grobach wojennych na terenie Cmentarza Parkowego Marzahn
  • Cmentarz Parkowy Marzahn: Widok ogólny pola urnowego 1, 2 i 3.

    Cmentarz Parkowy Marzahn: Widok ogólny pola urnowego 1, 2 i 3.

    Cmentarz Parkowy Marzahn: Widok ogólny pola urnowego 1, 2 i 3.
  • Cmentarz Parkowy Marzahn: Pole urnowe 3U z grobem Błażeja Stolarskiego

    Cmentarz Parkowy Marzahn: Pole urnowe 3U

    Cmentarz Parkowy Marzahn: Pole urnowe 3U z grobem Błażeja Stolarskiego
  • Cmentarz Parkowy Marzahn: Grób Błażeja Stolarskiego

    Cmentarz Parkowy Marzahn: Grób Błażeja Stolarskiego

    Cmentarz Parkowy Marzahn: Grób Błażeja Stolarskiego
  • Wypis z akt Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA), sygnatura: R58/1082

    Wypis z akt Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA)

    Wypis z akt Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA), sygnatura: R58/1082 o fakcie przeniesienia Stolarskiego do dyspozycji Gestapo w Opolu.
  • Cmentarz Parkowy Marzan: Rejestr cmentarny z wpisem o pochówku Błażeja Stolarskiego

    Cmentarz Parkowy Marzan: Rejestr cmentarny

    Cmentarz Parkowy Marzan: Rejestr cmentarny z wpisem o pochówku Błażeja Stolarskiego nr 336.
  • Akt zgonu Błażeja Stolarskiego, wystawiony w Groß Köris

    Akt zgonu Błażeja Stolarskiego, wystawiony w Groß Köris

    Akt zgonu Błażeja Stolarskiego, wystawiony w Groß Köris na nazwisko Blasius Stolarski, Kreisarchiv Luckau, sygnatura: S 10 (21/1939).
  • Fragment księgi zwłok Medycyny Sądowej Uniwersytetu Humboldta w Berlinie

    Fragment księgi zwłok Medycyny Sądowej Uniwersytetu Humboldta w Berlinie

    Fragment księgi zwłok Medycyny Sądowej Uniwersytetu Humboldta w Berlinie z wpisem 3424. W ostatniej rubryce zapis o miejscu i czasie znalezienia zwłok oraz o przyczynie śmierci: Kopfschuss (strzał w g...