Roman Kochanowski (1857-1945) - ostatni polski „monachijczyk"

Roman Kochanowski z synem Romanem, jr w swojej pracowni w Monachium, ok. 1900 r.
Roman Kochanowski z synem Romanem, jr w swojej pracowni w Monachium, ok. 1900 r.

Od 1892 roku artysta należał do klubu akwarelistów, który był częścią Stowarzyszenia Artystów Plastyków (Aquarellisten-Clubs der Genossenschaft der bildenden Künstler) w Wiedniu. Brał udział, czasem jako jedyny Polak, w organizowanych wystawach. Niepozorne, niewielkich rozmiarów pejzaże Romana Kochanowskiego, podobały się wyrafinowanym znawcom malarstwa. Ich autor otrzymał kilka wyróżnień, czasem w relacji z wystawy ktoś podkreślił  szczególny urok tych intymnych prac. Wśród otrzymywanych  dowodów uznania znalazł się przyznany artyście w 1891 roku dyplom honorowy II klasy na wystawie w Londynie i srebrny medal w 1894 roku na Powszechnej Wystawie Krajowej we Lwowie srebrny medal.

Przełom lat 80. i 90. był ważnym etapem w życiu Romana Kochanowskiego. Zadomowił się już dobrze w Monachium, nawiązał przyjaźnie, nabrał stałych zwyczajów, a jednocześnie coraz bardziej krytycznie traktował myśl powrotu do Polski. Namawiany przez Piotra Stachiewicza[10] oraz rodzinę do zamieszkania w Krakowie, uczynił kilka prób podjęcia takiej decyzji, jednak niepewność finansowego statutu artysty w kraju i niekorzystne warunki funkcjonowania sztuki odwiodły go od tego zamiaru. Długoletni związek z Marią, córką bawarskiego przedsiębiorcy o nazwisku Kaffel, zaowocował małżeństwem w 1894 roku i przyjściem na świat dwa lata później jedynego syna Romana, juniora.

Twórczość Romana Kochanowskiego ukonstytuowała się już w pierwszym okresie jego pracy. Autor nie miał wewnętrznej potrzeby szukania  nowych wrażeń i przeżyć w poznawaniu innych tradycji kulturowych i odmiennego pejzażu. Spełnienie artystycznych ambicji i zaspokojenie wrażliwości znalazł w konsekwentnym ukazywaniu tylko pozornie przypadkowego wycinka natury. Zwykle były to rozległe, płaskie przestrzenie, których monotonię przerywały jakieś niepozorne chałupy, rzadki zagajnik, las lub polna droga. Tak jak barbizończycy malował kępy drzew nad wodą, pastwiska nad rozlewiskami, odsłaniał wnętrze lasu, Nie interesował go miejski krajobraz ani wiejskie obyczaje. Ubogi, podkrakowski[11] krajobraz ożywiał sztafażem. Jego ulubiony sztafaż, kilka gęsi, krowy, ale najczęściej jakaś kobieca postać nadawały kompozycji ciepły, intymny charakter. Artysta nie starał się uchwycić ulotnych, niemal niedostrzegalnych przemian otaczającego go krajobrazu pod wpływem pory dnia, intensywności zachmurzenia, ukształtowania terenu, lecz zapisywał na płótnie to, co uznawał w nim za trwałe i niezmienne. Rozproszone światło równomiernie oświetla wszystkie elementy kompozycji. Nisko umieszczony horyzont i wysokie, zachmurzone niebo ponad nim budują przestrzeń, w której człowiek jest słabo widoczną plamą koloru i niewiele znaczącą cząstką świata.

 

[10] Piotr Stachiewicz (1858–1938), malarz i ilustrator. Od 1883 do 1885 roku studiował w Monachium. Mieszkał i tworzył w Krakowie. Jego cykl obrazów zatytułowany Królowa Niebios. Legendy o Matce Boskiej przyniósł mu wielka popularność.

[11] Artysta nawet obrazom, do których inspiracją były okolice Monachium, nadawał tytuły, sugerujące, że są to polskie krajobrazy.

Mediathek
  • Roman Kochanowski z synem Romanem, jr w swojej pracowni w Monachium, ok. 1903

    Roman Kochanowski z synem Romanem, jr

    Roman Kochanowski z synem Romanem, jr w swojej pracowni w Monachium, ok. 1903, 13 x 18 cm
  • Roman Kochanowski, Krajobraz, 1879, olej, płótno, 115 x 156 cm

    Roman Kochanowski, Krajobraz

    Roman Kochanowski, Krajobraz, 1879, olej, płótno, 115 x 156 cm
  • Roman Kochanowski, Wieczór, 1879, olej, płótno, 62 x 100 cm

    Roman Kochanowski, Wieczór

    Roman Kochanowski, Wieczór, 1879, olej, płótno, 62 x 100 cm
  • Roman Kochanowski, Aus der Gegend von Krakau, 1886, oil on canvas, 211 x 117 cm

    Roman Kochanowski, Aus der Gegend von Krakau

    Roman Kochanowski, Aus der Gegend von Krakau, 1886, oil on canvas, 211 x 117 cm
  • Roman Kochanowski, Krajobraz zimowy, 1886, 74 x 119 cm

    Roman Kochanowski, Krajobraz zimowy

    Roman Kochanowski, Krajobraz zimowy, 1886, 74 x 119 cm
  • Roman Kochanowski, Pejzaż podkrakowski, 1886, olej, płótno, 33 x 54,7 cm

    Roman Kochanowski, Pejzaż podkrakowski

    Roman Kochanowski, Pejzaż podkrakowski, 1886, olej, płótno, 33 x 54,7 cm
  • Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski, 1896, olej, papier, 102 x 29 cm

    Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski

    Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski, 1896, olej, papier, 102 x 29 cm
  • Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski, 1896, olej, papier, 17,7 x 23 cm

    Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski

    Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski, 1896, olej, papier, 17,7 x 23 cm
  • Roman Kochanowski, Stogi, 1896, olej, papier, 15 x 23 cm

    Roman Kochanowski, Stogi

    Roman Kochanowski, Stogi, 1896, olej, papier, 15 x 23 cm
  • Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski z gęśmi, 1896, fotografia archiwalna

    Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski z gęśmi

    Roman Kochanowski, Pejzaż wiejski z gęśmi, 1896, fotografia archiwalna
  • Roman Kochanowski, Pejzaż z krowami, 1899, olej, płótno, 20 x 30,5 cm

    Roman Kochanowski, Pejzaż z krowami

    Roman Kochanowski, Pejzaż z krowami, 1899, olej, płótno, 20 x 30,5 cm
  • Roman Kochanowski, Portret ojca, ok. 1920, olej, papier,  23 x 15,5 cm

    Roman Kochanowski, Portret ojca

    Roman Kochanowski, Portret ojca, ok. 1920, olej, papier, 23 x 15,5 cm
  • Roman Kochanowski, Trembowla, 1890-1900, rysunek, papier, ołówek, 14 x 22 cm

    Roman Kochanowski, Trembowla

    Roman Kochanowski, Trembowla, 1890-1900, rysunek, papier, ołówek, 14 x 22 cm
  • Atelier Gebrüder Lützel, Roman Kochanowski, jr, przed 1910, fotografia gabinetowa, 17,8 x 18 cm, Monachium

    Atelier Gebrüder Lützel, Roman Kochanowski, jr

    Atelier Gebrüder Lützel, Roman Kochanowski, jr, przed 1910, fotografia gabinetowa, 17,8 x 18 cm, Monachium
  • Franz Hanfstaengl, Roman Kochanowski, ok. 1890, fotografia gabinetowa, Monachium, 10,8 x 6,5 cm

    Franz Hanfstaengl, Roman Kochanowski

    Franz Hanfstaengl, Roman Kochanowski, ok. 1890, fotografia gabinetowa, Monachium, 10,8 x 6,5 cm
  • Pismo Romana Kochanowskiego do urzędu miejskiego we Freising`u, 5.09.1896 rok w sprawie syna Romana, ur. w 1894 roku, pierwsza i czwarta strona, z podpisem malarza, 18 x 22,6 cm

    Pismo Romana Kochanowskiego do urzędu miejskiego we Freising`u

    Pismo Romana Kochanowskiego do urzędu miejskiego we Freising`u, 5.09.1896 rok w sprawie syna Romana, ur. w 1894 roku, pierwsza i czwarta strona, z podpisem malarza, 18 x 22,6 cm
  • Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika - zaprzęg z wołem, leżący wół i wół u wozu, papier, ołówek, 7,3 x 23 cm

    Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika

    Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika - zaprzęg z wołem, leżący wół i wół u wozu, papier, ołówek, 7,3 x 23 cm
  • Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika - cztery postacie, papier, ołówek, 8,4 x 15,7 cm

    Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika

    Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika - cztery postacie, papier, ołówek, 8,4 x 15,7 cm
  • Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika - odjeżdżający chłopski zaprzęg, papier, ołówek, 15 x 11 cm

    Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika

    Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika - odjeżdżający chłopski zaprzęg, papier, ołówek, 15 x 11 cm
  • Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika - dwie kobiety, grajek na fujarce i chłopski zaprzęg, papier, ołówek, 14,3 x 18,7 cm

    Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika

    Roman Kochanowski, Kartka ze szkicownika - dwie kobiety, grajek na fujarce i chłopski zaprzęg, papier, ołówek, 14,3 x 18,7 cm
  • Roman Kochanowski, Panoram Engelsberg (Bawaria), fotografia, papier fotograficzny naklejony na tekturkę, 14,5 x 19,5 cm

    Roman Kochanowski, Panoram Engelsberg (Bawaria)

    Roman Kochanowski, Panoram Engelsberg (Bawaria), fotografia, papier fotograficzny naklejony na tekturkę, 14,5 x 19,5 cm
  • Roman Kochanowski, Panoram Wieliczki, fotografia, papier fotograficzny naklejony na tekturkę, 14,5 x 19,5 cm

    Roman Kochanowski, Panoram Wieliczki

    Roman Kochanowski, Panoram Wieliczki, fotografia, papier fotograficzny naklejony na tekturkę, 14,5 x 19,5 cm
  • Roman Kochanowski, Zamek w Trembowli, fotografia, papier fotograficzny naklejony na tekturkę, 14,5 x 19,5 cm

    Roman Kochanowski, Zamek w Trembowli

    Roman Kochanowski, Zamek w Trembowli, fotografia, papier fotograficzny naklejony na tekturkę, 14,5 x 19,5 cm
  • Roman Kochanowski, Pejzaż - drzewa nad wodą, fotografia, papier fotograficzny naklejony na tekturkę, 23,5 x 17,3 cm

    Roman Kochanowski, Pejzaż - drzewa nad wodą

    Roman Kochanowski, Pejzaż - drzewa nad wodą, fotografia, papier fotograficzny naklejony na tekturkę, 23,5 x 17,3 cm
  • Roman Kochanowski, Dziewczyna - pióro wachlarza, olej, deska mahoniowa, 27 x 8,5 cm

    Roman Kochanowski, Dziewczyna - pióro wachlarza

    Roman Kochanowski, Dziewczyna - pióro wachlarza, olej, deska mahoniowa, 27 x 8,5 cm
  • Koperta zaadresowana do Romana Kochanowskiego, nadawca Alfred Wierusz-Kowalski, 12.08.1913 r., 11 x 13,7 cm

    Koperta zaadresowana do Romana Kochanowskiego

    Koperta zaadresowana do Romana Kochanowskiego, nadawca Alfred Wierusz-Kowalski, 12.08.1913 r., 11 x 13,7 cm
  • Roman Kochanowski, Pejzaż z wieśniaczką, 1887, miedzioryt, papier, odbitka miedziorytnicza, 23 x 15 cm

    Roman Kochanowski, Pejzaż z wieśniaczką

    Roman Kochanowski, Pejzaż z wieśniaczką, 1887, miedzioryt, papier, odbitka miedziorytnicza, 23 x 15 cm
  • Roman Kochanowski, Projekt dwóch piór wachlarza, olej, papier, 28,7 x 26,4 cm

    Roman Kochanowski, Projekt dwóch piór wachlarza

    Roman Kochanowski, Projekt dwóch piór wachlarza, olej, papier, 28,7 x 26,4 cm
  • Roman Kochanowski, Projekty ilustracji i liternictwa oraz szkic postaci, papier, piórko, tusz, 20,8 x 22 cm

    Roman Kochanowski, Projekty ilustracji i liternictwa oraz szkic postaci

    Roman Kochanowski, Projekty ilustracji i liternictwa oraz szkic postaci, papier, piórko, tusz, 20,8 x 22 cm
  • Roman Kochanowski, Projekty - ilustracje i sylwetka myśliwego z psem oraz męska głowa, papier, piórko, tusz, 20,6 x 29,5 cm

    Roman Kochanowski, Projekty - ilustracje i sylwetka myśliwego z psem oraz męska głowa

    Roman Kochanowski, Projekty - ilustracje i sylwetka myśliwego z psem oraz męska głowa, papier, piórko, tusz, 20,6 x 29,5 cm
  • Roman Kochanowski, Projekt ilustracji, karton, piórko, tusz, 30 x 23 cm

    Roman Kochanowski, Projekt ilustracji

    Roman Kochanowski, Projekt ilustracji, karton, piórko, tusz, 30 x 23 cm
  • Roman Kochanowski, Dziewczyna nad brzegiem jeziora, projekt okładki, karton, czarna kredka, 32 x 23,6 cm

    Roman Kochanowski, Dziewczyna nad brzegiem jeziora

    Roman Kochanowski, Dziewczyna nad brzegiem jeziora, projekt okładki, karton, czarna kredka, 32 x 23,6 cm
  • Roman Kochanowski, Kobiety w pejzażu, 1887, karton, technika własna, 25,6 x 24 cm

    Roman Kochanowski, Kobiety w pejzażu

    Roman Kochanowski, Kobiety w pejzażu, 1887, karton, technika własna, 25,6 x 24 cm
  • Roman Kochanowski, Pejzaż morski z żaglowcem na redzie, fotografia, papier fotograficzny naklejony na karton, 28,5 x 42,3 cm

    Roman Kochanowski, Pejzaż morski z żaglowcem na redzie

    Roman Kochanowski, Pejzaż morski z żaglowcem na redzie, fotografia, papier fotograficzny naklejony na karton, 28,5 x 42,3 cm
  • Roman Kochanowski, Projekt wazy, olej, papier, 19,5 x 26,5 cm

    Roman Kochanowski, Projekt wazy

    Roman Kochanowski, Projekt wazy, olej, papier, 19,5 x 26,5 cm
  • Roman Kochanowski, Scena historyczna - ilustracja, papier, czarna kredka, 28 x 35,5 cm

    Roman Kochanowski, Scena historyczna

    Roman Kochanowski, Scena historyczna - ilustracja, papier, czarna kredka, 28 x 35,5 cm
  • Roman Kochanowski, Projekt okładki krakowskiego pisma „Świat”, papier, czarna kredka, 32 x 23,2 cm

    Roman Kochanowski, Projekt okładki krakowskiego pisma „Świat”

    Roman Kochanowski, Projekt okładki krakowskiego pisma „Świat”, papier, czarna kredka, 32 x 23,2 cm
  • NN, Roman Kochanowski w pracowni przed sztalugą, fotografia, 20,6 x 13,5 cm

    NN, Roman Kochanowski w pracowni

    NN, Roman Kochanowski w pracowni przed sztalugą, fotografia, 20,6 x 13,5 cm
  • NN, Roman Kochanowski przy pracy - szkice z natury, fotografia, 12,8 x 17,8 cm

    NN, Roman Kochanowski przy pracy

    NN, Roman Kochanowski przy pracy - szkice z natury, fotografia, 12,8 x 17,8 cm
  • Roman Kochanowski, Pejzaż, fotografia, 8,2 x 32,2 cm (kadr do wykorzystania w kompozycji malarskiej)

    Roman Kochanowski, Pejzaż

    Roman Kochanowski, Pejzaż, fotografia, 8,2 x 32,2 cm (kadr do wykorzystania w kompozycji malarskiej)
  • Zapiski dzienne z notesu Romana Kochanowskiego, 14 x 8,3 cm

    Zapiski dzienne

    Zapiski dzienne z notesu Romana Kochanowskiego, 14 x 8,3 cm
  • Szkicownik Romana Kochanowskiego, 20,4 x 16,3 cm

    Szkicownik

    Szkicownik Romana Kochanowskiego, 20,4 x 16,3 cm
  • Grób Romana Kochanowskiego na Cmentarzu Leśnym w Monachium, 2015

    Grób Romana Kochanowskiego

    Grób Romana Kochanowskiego na Cmentarzu Leśnym w Monachium, 2015