The translation in this language is unfortunately not available at present.
Teilen:

DWA RÓŻNE ŻYCIORYSY – WSPÓLNY LOS: Irena Bobowska – Bronisława Czubakowska

Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee. Wnętrze baraku, w którym odbywały się egzekucje.
Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee. Wnętrze baraku, w którym odbywały się egzekucje.

I nie żałować tego co przeszło,

I nie bać się tego co będzie!

 

Irena Bobowska urodziła się 3 września 1920 roku w Poznaniu, pochodziła z rodziny o tradycjach niepodległościowych[2]. Ciężko przebyta choroba Heine-Medina spowodowała, że do końca życia skazana była na wózek inwalidzki. Silny charakter i wola przetrwania pomogły w ukończeniu szkoły średniej. Na przekór kalectwu rozwijała talent malarski i poetycki. Pracowała społecznie – była inicjatorką utworzenia pierwszej w Poznaniu biblioteki dla młodzieży. W tajemnicy przed rodzicami, podczas naboru do załóg „żywych torped” (lato 1939), zgłosiła się na ochotnika[3]. Działaczka Polskiej Organizacji Zbrojnej (POZ, koniec roku 1939) a następnie (od wiosny 1940 roku) Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich. Współtworzyła i redagowała pismo „Pobudka” – organ prasowy POZ.

Aresztowana w Poznaniu – czerwiec 1940 roku. W czasie śledztwa poddawana była psychicznym i fizycznym torturom: bito ją i poniżano, m.in. zabierając wózek inwalidzki. Przebywała w więzieniu Berlin-Spandau oraz szpitalu więziennym Berlin-Alt Moabit.

Wyższy Sąd Krajowy w Poznaniu (Oberlandesgericht in Posen) na sesji wyjazdowej w Berlinie (sierpień 1942) skazał trzech (z czterech) oskarżonych o „zdradę stanu” na karę śmierci. Byli to, obok Ireny Bobowskiej: Stanisław Michalski, pseudonim „Łoś” – pracownik „Kuriera Poznańskiego” oraz Radziwój Zakrzewski – kupiec i harcerz. Czwartego z oskarżonych: Herberta Lorkowskiego skazano na sześć lat „obozu karnego”[4].

Stracona gilotyną o świcie 27 września 1942 roku w Berlinie-Plötzensee.

 

„Bo ja się uczę największej sztuki życia”

 

Uśmiechać się zawsze i wszędzie

I bez rozpaczy znosić bóle,

I nie żałować tego co przeszło,

I nie bać się tego co będzie!

Poznałam smak głodu

I bezsennych nocy (to było dawno)

I wiem jak kłuje zimno,

Gdy w kłębek chciałbyś skulony,

Uchronić się od chłodu.

I wiem co znaczy lać łzy niemocy

W niejeden dzień jasny,

Niejedną noc ciemną.

I nauczyłam się popędzać myślami

Czas co bezlitośnie lubi się dłużyć

I wiem jak ciężko trzeba walczyć z sobą,

Aby nie upaść i nie dać się znużyć

Nie kończącą zda się drogą…

I dalej uczę się największej sztuki życia:

Uśmiechać się zawsze i wszędzie

I bez rozpaczy znosić bóle,

I nie żałować tego co przeszło[5]

 

Jak piszą autorki Polkopedii: „Jej poezja podnosiła na duchu nie tylko współtowarzyszy niedoli, ale także więźniów obozu koncentracyjnego w Auschwitz, a po wojnie pomagała przetrwać więźniarkom politycznym w [Bydgoszczy -]Fordonie[6].”

 

 

[2] Ojciec Ireny Bobowskiej – Teodor „przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego wrócił do Poznania i był organizatorem (…) akcji wykradzenia Niemcom tajnej dokumentacji wojskowej, która trafiła potem w ręce aliantów. Walczył w powstaniu [Wielkopolskim]. – opowiada Elżbieta Kargol w artykule dla „Polkopedii”. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Po kampanii wrześniowej internowany przez sowietów w Kozielsku a następnie zamordowany w 1940 roku w Katyniu.

[3] W odróżnieniu do pierwszych żywych torped (ładunki Bangalore) wykorzystanych przez Japonię w czasie Wojny chińsko-japońskiej (1937–1945), projekt Marynarki Wojennej RP „nie przewidywał w założeniach taktycznych wykorzystania broni samobójczej”.

 

[4] Fotokopia dokumentu o niemieckiej sygnaturze 2 O Js. 89/42 (84). Ze zbiorów IPN. Patrz także: https://www.dziewuchyberlin.org/wp-content/uploads/2021/03/wyrok-IB.png

 

[5] Wiersz cytowany tu za „Polkopedią” napisała Autorka w więzieniu Wronki, w roku 1941.

Mediathek Sorted

Media library
  • Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee

    Wnętrze baraku, w którym odbywały się egzekucje.
  • Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee

    Widok od strony dziedzińca z Murem Pamięci.
  • Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee

    Barak widziany od strony nieistniejącego dziś skrzydła więzienia.
  • Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee

    Jedna z tablic informacyjnych. Tu: o polskim małżeństwie z okolic Koła. Skazani na śmierć za pomoc rosyjskiemu jeńcowi.
  • Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee

    Sala dokumentująca historię więzienia oraz rolę aparatu sprawiedliwości w III Rzeszy.
  • Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee

    Kopia rachunku wystawiona rodzinie skazanego na śmierć.
  • Miejsce Pamięci Berlin-Plötzensee

    Informacja o Bronisławie Czubakowskiej z archiwum placówki.
  • Bronisława Czubakowska

    Grafika na podstawie portretu pamięciowego.
  • Anulowanie wyroku na Bronisławę Czubakowską.

    Decyzja prokuratora naczelnego przy sądzie krajowym Landu Brandenburgia (29.04.2005 r.).
  • Anna Krenz i performance grupy Dziewuchy Berlin poświęcony Irenie Bobowskiej

    Berlin 8.03.2021 r.
  • Anna Krenz i performance grupy Dziewuchy Berlin poświęcony Irenie Bobowskiej

    Berlin 8.03.2021 r.
  • Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej w Poznaniu.

    Poznań. Tablica pamiątkowa na skwerze im. Ireny Bobowskiej.