Teilen:

Alfred Wierusz-Kowalski

Schlittenfahrt, 1890–1900, Öl auf Holz, 28 x 48 cm
Schlittenfahrt, 1890–1900, Öl auf Holz, 28 x 48 cm

Alfred Wierusz-Kowalski urodził się 11 października 1849 roku w Suwałkach (Abb. 2). Jego ojciec przybył tam kilkanaście lat wcześniej, aby objąć posadę notariusza. Niewielkie, kilkutysięczne, położone w pobliżu jezior i lasów miasto miało na wpół agrarny charakter. Mieszkańcy byli niezamożni i zróżnicowani etnicznie. Obok Polaków i Żydów liczną grupę stanowili Rosjanie, bowiem ta część Polski znajdowała się pod rosyjskim zaborem[1]. Na czterech rogatkach miasta zbudowano koszary. Życie umysłowe i artystyczne było wątłe. W sięgającym korzeniami XIII wieku rodzie Wieruszów-Kowalskich nie notowano artystów.

W takim środowisku wykształcił się talent i wrażliwość przyszłego malarza. Z czasu jego dzieciństwa nie zachowały się żadne świadectwa, tylko akt chrztu[2] (Abb.3).   

W 1865 roku rodzina Wieruszów-Kowalskich przeprowadziła się do położonego w centrum kraju Kalisza. Jedno z najstarszych miast w  Polsce[3] oferowało lepszy dostęp do kultury,  wykształcenia, pracy. Alfred Wierusz-Kowalski uczęszczał tam do cieszącego się dobrą opinią gimnazjum, gdzie nauczycielem rysunku i kaligrafii był wykształcony i utalentowany, ale prowincjonalny malarz Stanisław Barcikowski[4]. Być może to on odkrył zdolności swojego ucznia, który (Abb.4) w 1868 roku wyjechał z Kalisza do Warszawy. Podjął tam naukę w Klasie Rysunkowej, jedynej instytucji kształcącej artystycznie uzdolnioną młodzież[5]. Jednocześnie uczęszczał do prywatnej pracowni Wojciecha Gersona[6], wychowawcy wielu artystów[7], malarza wielkiego talentu i doskonałego pedagoga. Jego uczniowie poznawali tajniki warsztatu malarskiego, uczyli się obserwować naturę, która miała być dla nich najważniejszym mistrzem, zdobywali wiedzę ogólną z historii sztuki. Mniejsze znaczenie w wykształceniu Wierusza-Kowalskiego odegrała nauka w Klasie Rysunkowej, ale tu także miał do czynienia z dobrze przygotowanymi i zdolnymi artystami – Rafałem Hadziewiczem i Aleksandrem Kamińskim.

Następnym etapem nauki przyszłego malarza była Akademia Sztuk Pięknych w Dreźnie. Wybór miejsca studiów był nietypowy. Drezdeńska szkoła nie cieszyła się wówczas dobrą opinią, a poziom nauczania był niski. Wśród niedużej liczby studentów rzadko trafiało się polskie nazwisko[8]. Jednak w stolicy Saksonii żyło wiele polskich rodzin. Liczna i zasiedziała emigracja wraz z Józefem Ignacym Kraszewskim,[9] mogła być argumentem przemawiającym za podjęciem przez Wierusza-Kowalskiego studiów w mieście mocno związanym z historią i kulturą polską[10]. W Dreźnie powstał portret pisarza[11]. Praca słaba artystycznie, ale namalowana poprawnie. Z tego okresu zachowała się praca Stacja pocztowa (Abb. 5)[12].

 

[1] Polska nie miała od 1795 roku własnej państwowości. Sąsiednie mocarstwa, Prusy, Rosja i Austria trzykrotnie (1772, 1793 i 1795)  dzieliły między siebie ziemie Rzeczypospolitej.

[2] Akt przechowywany jest w Archiwum Państwowym w Suwałkach.

[3] Jako Kalis został wymieniony przez Galla Anonima w Kronice polskiej, 1112–1116.

[4] Stanisław Barcikowski (1832–1897), malarz i rysownik, nauczyciel rysunku w kaliskich szkołach.

[5] Klasa Rysunkowa powstała w 1865 roku. Powołano ją w  celu kształcenia przyszłych nauczycieli rysunku w szkołach średnich. Represje po powstaniu styczniowym (1863-1864), którymi carat objął Królestwo Polskie dotyczyły m.in. likwidacji szkolnictwa wyższego, w tym artystycznego. Klasa Rysunkowa była jedyną instytucją kształcącą artystycznie uzdolniona młodzież. W 1920 roku przekształcona w Akademię Sztuk Pięknych    

[6] Wojciech Gerson (1831 -1901) malarz pejzażysta, autor scen historycznych, pedagog, historyk sztuki. Uczył się w Petersburgu i u Leona Cognieta w Paryżu.  

[7] Uczyli się u niego m.in.: Józef Chełmoński, Adam Chmielowski, Henryk Piątkowski, Antoni Piotrowski, Leon Wyczółkowski.

[8] W Dreźnie studiowali Władysław Czachórski i Ludwik Kurella, obaj kontynuowali naukę w Monachium. Patrz:  Matrikel der Königl.Akademie der bildenden Künste in Dresden von Ostern 1855 bis Ostern 1882. Sächsisches Hauptstaatsarchiv Dresden.

[9] Józef Ignacy Kraszewski (1812-1887), pisarz, publicysta, wydawca, historyk. Działacz emigracyjny, polityczny i społeczny. Autor 232 powieści!

[10] August II Mocny, pierwszy z polskich królów z saskiej dynastii Wettynów I jego syn August III byli twórcami kolekcji malarstwa europejskiego prezentowanego w Galerii Zwinger, której budowe zleciłAugust II.

[11] Portret J. I. Kraszewskiego, syg. A. Kowalski/ Drezno 71, olej, płótno, 127 x 87 cm, Muzeum Okręgowe w Suwałkach, depozyt z Muzeum Narodowego w Warszawie.

[12] Stacja pocztowa, 1871–1872, ołówek, papier, 23,5 x 32 cm, Muzeum Okręgowe, Suwałki.

Mediathek Sorted

Mediathek
  • Abb. 1, Überfall von Wölfen, 1910

    Abb. 1

    Überfall von Wölfen, 1910, Holzschnitt
  • Ansicht von Suwałki von Augustów gesehen, 1855

    Abb. 2

    Widok Suwałk od strony Augustowa [Ansicht von Suwałki von Augustów gesehen], Lithographie von Alojzy Misierowicz, Album Augustowskie, 1855
  • Taufschein von Alfred Jan Maksymilian Wierusz-Kowalski

    Abb. 3

    Taufschein von Alfred Jan Maksymilian Wierusz-Kowalski der Heiligen-Alexandra-Kirche in Suwałki, 02.12.1849
  • Alfred Wierusz-Kowalski in Kalisz, 1865–1868

    Abb. 4

    Alfred Wierusz-Kowalski in Kalisz, 1865–1868
  • Postwagen in der Stadt, 1871-1872, Bleistift auf Papier, 23,5 x 32 cm

    Abb. 5

    Postwagen in der Stadt, 1871-1872
  • Alfred Wierusz-Kowalski in Dresden, 1871-1872

    Abb. 6

    Alfred Wierusz-Kowalski in Dresden, 1871-1872
  • Dziewczynka z fiołkami [Mädchen mit Veilchen], 1873, Öl auf Leinwand, 50 x 38 cm

    Abb. 7

    Dziewczynka z fiołkami [Mädchen mit Veilchen], 1873, Öl auf Leinwand, 50 x 38 cm
  • Powrót kwestarza [Die Rückkehr des Gabensammlers], 1873, Öl auf Leinwand, 42 x 65,8 cm

    Abb. 8

    Powrót kwestarza [Die Rückkehr des Gabensammlers], 1873, Öl auf Leinwand, 42 x 65,8 cm
  • Zaloty [Liebeswerbungen], 1875–1877, Öl auf Leinwand, 50 x 42 cm

    Abb. 9

    Zaloty [Liebeswerbungen], 1875–1877, Öl auf Leinwand, 50 x 42 cm
  • Auf Vorposten, 1877, Aquarelle, Gouache auf Papier, 23,7 x 21,7 cm

    Abb. 10

    Auf Vorposten, 1877, Aquarelle, Gouache auf Papier, 23,7 x 21,7 cm
  • Spazierritt im Park, vor 1880, Öl auf Leinwand, 30 x 54 cm

    Abb. 11

    Spazierritt im Park, vor 1880, Öl auf Leinwand, 30 x 54 cm
  • Heimkehr vom Markt, um 1880, Öl auf Leinwand, 61 x 96 cm

    Abb. 12

    Heimkehr vom Markt, um 1880, Öl auf Leinwand, 61 x 96 cm
  • Wypadek w podróży [Reisemalheur], 1873, Öl auf Leinwand, 56,5 x 101 cm

    Abb. 13

    Wypadek w podróży [Reisemalheur], 1873, Öl auf Leinwand, 56,5 x 101 cm
  • Kaukasische Aufklärung, um 1880, Öl auf Leinwand, 61 x 101 cm

    Abb. 14

    Kaukasische Aufklärung, um 1880, Öl auf Leinwand, 61 x 101 cm
  • Postój powstańca [Rast eines Aufständischen], Öl auf Holz, 20 x 35 cm

    Abb. 15

    Postój powstańca [Rast eines Aufständischen], Öl auf Holz, 20 x 35 cm
  • Alfred Wierusz-Kowalski in seinem Münchner Atelier, 1895-1905

    Abb. 16

    Alfred Wierusz-Kowalski in seinem Münchner Atelier, 1895-1905
  • Portret Jadwigi Wierusz-Kowalskiej, Porträt der Gattin des Künstlers Jadwiga von Alfred Wierusz-Kowalski, 1907, Öl auf Leinwand, 101 x 79 cm

    Abb. 17

    Portret Jadwigi Wierusz-Kowalskiej, Porträt der Gattin des Künstlers Jadwiga von Alfred Wierusz-Kowalski, 1907, Öl auf Leinwand, 101 x 79 cm
  • Alfred Wierusz-Kowalskis Kinder Janina, Michalina und Czesław, 1884–1885, München

    ABB. 18

    Alfred Wierusz-Kowalskis Kinder Janina, Michalina und Czesław, 1884–1885, München
  • Wyprawa na niedźwiedzia [Bärenjagd], vor 1889, Öl auf Leinwand, 102 x 73 cm

    Abb. 19

    Wyprawa na niedźwiedzia [Bärenjagd], vor 1889, Öl auf Leinwand, 102 x 73 cm
  • Überfall von Wölfen, 1885–1890, Öl auf Leinwand, 110 x 150 cm

    Abb. 20

    Überfall von Wölfen, 1885–1890, Öl auf Leinwand, 110 x 150 cm
  • Schlittenfahrt, 1890–1900, Öl auf Holz, 28 x 48 cm

    Abb. 21

    Schlittenfahrt, 1890–1900, Öl auf Holz, 28 x 48 cm
  • Polnische Bauernfahrt, 1900, Öl auf Leinwand, 45 x 58,5 cm

    Abb. 22

    Polnische Bauernfahrt, 1900, Öl auf Leinwand, 45 x 58,5 cm
  • Pferdegespann über einer Furt, 1890, Öl auf Leinwand, 72 x 118 cm

    Abb. 23

    Pferdegespann über einer Furt, 1890, Öl auf Leinwand, 72 x 118 cm
  • Fragment eines von Münchner Künstlern beidseitig bemalten Fächers, 1883–1884, Öl auf Holz, 57,8 x 32 cm, Miniatur von Alfred Wierusz-Kowalski.

    Abb. 24

    Fragment eines von Münchner Künstlern beidseitig bemalten Fächers, 1883–1884, Öl auf Holz, 57,8 x 32 cm, Miniatur von Alfred Wierusz-Kowalski.
  • Polnische Post, nach 1883, Öl auf Leinwand, 56 x 45 cm

    Abb. 25

    Polnische Post, nach 1883, Öl auf Leinwand, 56 x 45 cm
  • Im Februar, 1890, Öl auf Leinwand, 74,5 x 100 cm

    Abb. 26

    Im Februar, 1890, Öl auf Leinwand, 74,5 x 100 cm
  • Heiliger Hein, nach 1903, Öl auf Leinwand, 47 x 62 cm

    Abb. 27

    Heiliger Hein, nach 1903, Öl auf Leinwand, 47 x 62 cm
  • Alfred Wierusz-Kowalskis Atelier in München, 1889–1890

    Abb. 28

    Alfred Wierusz-Kowalskis Atelier in München, 1889–1890, Fotografie