Teilen:

Hermann Scheipers

Hermann Scheipers, zdjęcie paszportowe, około 1925 r. Zdjęcie z archiwum prywatnego Hermanna Scheipersa
Hermann Scheipers, zdjęcie paszportowe, około 1925 r. Zdjęcie z archiwum prywatnego Hermanna Scheipersa

„W porządku!” mówi po polsku i bez akcentu Hermann Scheipers, kiedy proponuję opublikowanie licznych zdjęć z jego prywatnego archiwum na portalu internetowym Porta Polonica. Hermann Scheipers jest katolickim księdzem. 24 lipca 2015 r. skończy 102 lata. Wśród Polaków mieszkających w Niemczech cieszy się zasłużonym szacunkiem. Wyjątkowe zaangażowane w sprawy polskich robotników przymusowych było przyczyną jego aresztowania w 1940 r., a później uwięzienia w obozie koncentracyjnym w Dachau. Tylko dzięki pomocy jego siostry bliźniaczki Anny udało mu się uniknąć komory gazowej.

Dziś rozmawiamy w jego rodzinnym Ochtrup w Westfalii o niezwykłych kolejach losu i cierpieniach doznanych pod dwoma niemieckimi dyktaturami. Od razu ma się wrażenie, że ksiądz chętnie o tym opowiada. Jego głos nieco się łamie, lecz wciąż bije od niego ogromna siła, przekonanie i pewność siebie, które z pewnością pomogły mu przetrwać piekło obozu koncentracyjnego i pozwoliły uciec z marszu śmierci po ewakuacji obozu w 1945 r. (por. rozmowa Jacka Barskiego z Hermannem Scheipersem przeprowadzona 12 maja 2015 r. w Ochtrup – mediateka).

Hermann Scheipers jest człowiekiem czynu i idei. I człowiekiem głębokiej wiary. Widać to już na zdjęciach portretowych wykonanych na przestrzeni całego wieku, z których spogląda niezłomnie, z charyzmą i wewnętrznym przekonaniem, wiedząc, dokąd zmierza. Delikatny, niemal tajemniczy uśmiech, nawet na fotografiach z obozu koncentracyjnego, niesie z sobą poczucie ufności i radości, wyraża jego chrześcijańskie credo życiowe, że wiara nie zna lęku.

Hermann Scheipers urodził się 24 lipca 1913 r. w Ochtrup. W 1928 r. zdał maturę w Reihne. Rok później symbolicznie pożegnał się z dotychczasowym życiem. W pierwszą rocznicę matury wyrzucił stare zeszyty do rzeki Ems i postanowił zostać księdzem. Zachował przy tym otwartość na świat, zainteresowanie innymi kulturami i językami. Objechał na rowerze Francję, a za pomocą fortelu udało mu się zdobyć miejsce na rejs do Norwegii organizowany przez nazistowską organizację „Kraft durch Freude”.

1 sierpnia 1937 r. przyjął święcenia kapłańskie w katedrze św. Piotra w Budziszynie. Działalność kapłańską rozpoczął w Hubertusburg pod Lipskiem, gdzie nawiązał wiele znajomości z żyjącymi tam Polakami. W swojej książce „Gratwanderung” / Balansując na krawędzi/ opisał pewne zdarzenie warte wspomnienia w tym miejscu: „W 1939 r. zabrałem swoim samochodem Polkę, która chciała się dostać do polskiej ambasady w Lipsku. Było to zaraz po nocy kryształowej. Jechaliśmy po odłamkach rozbitych szyb wystawowych. Wielu Żydów stało w wodach rzeki Pleiße, a dziedziniec ambasady pełen był polskich Żydów szukających tam schronienia.”[1]

Po napaści Niemiec na Polskę i wybuchu II wojny światowej 1 września 1939 r. ksiądz po raz pierwszy uświadomił sobie ogrom nieszczęścia, jakie Niemcy sprowadzili na Polaków, deportując ich do Niemiec do pracy przymusowej. Polakom nie wolno było brać udziału w niemieckich nabożeństwach. A ponieważ nie istniał jednoznaczny zakaz odprawiania nabożeństw dla Polaków, Scheipers bez namysłu zorganizował więc dla nich posługę duchową. Z pomocą tłumacza z obozu pracy przymusowej w Mahlis, który przetłumaczył liturgię na język polski, przygotował specjalne nabożeństwo dla Polaków. Stało się to przyczyną donosu, jaki burmistrz Hubertusburga złożył wówczas na Scheipersa do lipskiego gestapo.

W 1940 r. Scheipersa wezwano na przesłuchanie, a ponieważ nie chciał zaprzeć się swojej wiary, kapłańskiego powołania i odstąpić od posługi pasterskiej sprawowanej dla polskich robotników przymusowych, został aresztowany. Szczytem cynizmu było wręczenie mu nakazu aresztowania prewencyjnego 24 grudnia 1940 r. o godz. 16.00. Tak zaczęło się jego męczeństwo w nazistowskich Niemczech. 28 marca 1941 r. Scheipersa przewieziono do obozu koncentracyjnego w Dachau, gdzie w bloku nr 26 stłoczono ponad tysiąc księży i duchownych, którzy codziennie cierpieli zniewagi i szykany.

 

[1] Scheipers Hermann: Gratwanderungen. Priester unter zwei Diktaturen /Balansowanie na krawędzi. Księża pod dwoma dyktaturami/ Leipzig, 2013 str. 23

Mediathek Sorted

Mediathek
  • Hermann Scheipers i jego siostra bliźniaczka Anna, około 1917 r

    Hermann Scheipers i jego siostra bliźniaczka

    Hermann Scheipers i jego siostra bliźniaczka Anna, około 1917 r
  • Rodzina Scheipersów w Ochtrup, 1926 r

    Rodzina Scheipersów

    Rodzina Scheipersów w Ochtrup, 1926 r
  • Hermann Scheipers jako harcerz, 1930 r

    Hermann Scheipers 1930 r

    Hermann Scheipers jako harcerz, 1930 r
  • Przednia strona: kartka okolicznościowa „Absolwenci pierwszej klasy gimnazjum w Rheine“, 1929 r

    Kartka okolicznościowa

    Przednia strona: kartka okolicznościowa „Absolwenci pierwszej klasy gimnazjum w Rheine“, 1929 r
  • Tylna strona kartki okolicznościowej „Absolwenci pierwszej klasy gimnazjum w Rheine“, 1929 r

    Kartka okolicznościowa

    Tylna strona kartki okolicznościowej „Absolwenci pierwszej klasy gimnazjum w Rheine“, 1929 r
  • Symboliczne wejście w dorosłe życie: wyrzucenie starych zeszytów z mostu w Rheine do rzeki Ems, 1929 r

    Symboliczne wejście w dorosłe życie

    Symboliczne wejście w dorosłe życie: wyrzucenie starych zeszytów z mostu w Rheine do rzeki Ems, 1929 r
  • Rejs do Norwegii, około 1936 r. Podróż kosztowała 45 reichsmark, które Hermann Scheipers zarobił, pomagając księdzu Hubertowi Winckelmannowi z Greven

    Rejs do Norwegii

    Rejs do Norwegii, około 1936 r. Podróż kosztowała 45 reichsmark, które Hermann Scheipers zarobił, pomagając księdzu Hubertowi Winckelmannowi z Greven
  • Hermann i Anna Scheipers około 1933 r

    Hermann i Anna Scheipers

    Hermann i Anna Scheipers około 1933 r
  • Hermann Scheipers, 1932 r

    Hermann Scheipers, 1932 r

    Hermann Scheipers, 1932 r
  • Hermann Scheipers, zdjęcie paszportowe, około 1925 r

    Zdjęcie paszportowe

    Hermann Scheipers, zdjęcie paszportowe, około 1925 r
  • Tylna strona zdjęcia paszportowego z odręczną adnotacją „Jesteś o wiele sympatyczniejszy niż Twoje zdjęcie“

    Tylna strona zdjęcia paszportowego

    Tylna strona zdjęcia paszportowego z odręczną adnotacją „Jesteś o wiele sympatyczniejszy niż Twoje zdjęcie“
  • Hermann Scheipers w Ochtrup przed wynajmowanym domem rodzinnym, 1937 r

    Hermann Scheipers 1937 r

    Hermann Scheipers w Ochtrup przed wynajmowanym domem rodzinnym, 1937 r
  • Hermann Scheipers z siostrą Anną (po lewej) w Hubertusburg przed październikiem 1940 r

    Hermann Scheipers z siostrą Anną

    Hermann Scheipers z siostrą Anną (po lewej) w Hubertusburg przed październikiem 1940 r
  • Hermann Scheipers z własnym samochodem marki Brennabor, 1937 r

    Z własnym samochodem

    Hermann Scheipers z własnym samochodem marki Brennabor, 1937 r
  • Tylna strona zdjęcia z własnym samochodem z odręczną adnotacją „pierwszy samochód, Brennabor, bateria na stopniu pojazdu.”

    Tylna strona

    Tylna strona zdjęcia z własnym samochodem z odręczną adnotacją „pierwszy samochód, Brennabor, bateria na stopniu pojazdu.”
  • Obóz koncentracyjny w Dachau, około 1941 r

    Obóz koncentracyjny w Dachau

    Obóz koncentracyjny w Dachau, około 1941 r
  • Więźniowie w Dachau

    Więźniowie w Dachau (1)

    Więźniowie w Dachau
  • Więźniowie w Dachau

    Więźniowie w Dachau (2)

    Więźniowie w Dachau
  • Więźniowie w Dachau

    Więźniowie w Dachau (3)

    Więźniowie w Dachau
  • Więźniowie w Dachau

    Więźniowie w Dachau (4)

    Więźniowie w Dachau
  • Więźniowie w Dachau

    Więźniowie w Dachau (5)

    Więźniowie w Dachau
  • Więźniowie w Dachau

    Więźniowie w Dachau (6)

    Więźniowie w Dachau
  • Więźniowie w Dachau

    Więźniowie w Dachau (7)

    Więźniowie w Dachau
  • Więźniowie w Dachau

    Więźniowie w Dachau (8)

    Więźniowie w Dachau
  • Obóz koncentracyjny w Dachau – eksperymenty dotyczące reakcji ludzkiego organizmu na niską temperaturę

    Obóz koncentracyjny w Dachau

    Obóz koncentracyjny w Dachau – eksperymenty dotyczące reakcji ludzkiego organizmu na niską temperaturę
  • Hermann Scheipers w obozie koncentracyjnym w Dachau pod koniec 1944 r. Zdjęcie zrobiono ukradkiem w magazynie. Po lewej ksiądz Burkhard (diecezja augsburska), w środku Scheipers w wypożyczonym od innego więźnia pasiaku, po prawej ksiądz Neunzig (diecezja w Trieście)

    Zdjęcie zrobiono ukradkiem w magazynie

    Hermann Scheipers w obozie koncentracyjnym w Dachau pod koniec 1944 r. Zdjęcie zrobiono ukradkiem w magazynie
  • Tylna strona fotografii z odręczną adnotacją Scheipersa

    Tylna strona

    Tylna strona fotografii z odręczną adnotacją Scheipersa
  • Nabożeństwo księży w obozie koncentracyjnym w Dachau, 1944 r

    Nabożeństwo księży

    Nabożeństwo księży w obozie koncentracyjnym w Dachau, 1944 r
  • Tylna strona zdjęcia nabożeństwa księży w obozie koncentracyjnym w Dachau, 1944 r., z odręczną adnotacją Hermanna Scheipersa: „Nabożeństwo księży w obozie koncentracyjnym w Dachau (Większość więźniów ma na sobie znoszone ubrania cywilne z obozowym oznakowaniem, ponieważ w 1944 r. brakowało już pasiaków.”

    Tylna strona zdjęcia nabożeństwa księży

    Tylna strona zdjęcia nabożeństwa księży w obozie koncentracyjnym w Dachau, 1944 r., z odręczną adnotacją Hermanna Scheipersa
  • Marsz śmierci po ewakuacji obozu koncentracyjnego w Dachau pod koniec kwietnia 1945 r. Na zdjęciu przemarsz przez Grünwald (na południe od Monachium). Fotografię zrobił ukradkiem mieszkaniec Grünwald

    Marsz śmierci

    Marsz śmierci po ewakuacji obozu koncentracyjnego w Dachau pod koniec kwietnia 1945 r. Na zdjęciu przemarsz przez Grünwald (na południe od Monachium). Fotografię zrobił ukradkiem mieszkaniec Grünwald
  • Marsz śmierci po ewakuacji obozu koncentracyjnego w Dachau pod koniec kwietnia 1945 r. Na zdjęciu przemarsz przez Grünwald (na południe od Monachium). Fotografię zrobił ukradkiem mieszkaniec Grünwald

    Marsz śmierci

    Marsz śmierci po ewakuacji obozu koncentracyjnego w Dachau pod koniec kwietnia 1945 r. Na zdjęciu przemarsz przez Grünwald (na południe od Monachium). Fotografię zrobił ukradkiem mieszkaniec Grünwald
  • Hermann Scheipers w kwietniu 1945 r

    Hermann Scheipers w kwietniu 1945 r

    Hermann Scheipers w kwietniu 1945 r
  • Dowód osobisty Hermanna Scheipersa wystawiony 16 maja 1945 r. w Starnberg

    Dowód osobisty

    Dowód osobisty Hermanna Scheipersa wystawiony 16 maja 1945 r. w Starnberg
  • Tylna strona dowodu osobistego Hermanna Scheipersa wystawionego 16 maja 1945 r. w Starnberg

    Tylna strona dowodu osobistego

    Tylna strona dowodu osobistego Hermanna Scheipersa wystawionego 16 maja 1945 r. w Starnberg
  • Hermann Scheipers tuż przed wbiciem pierwszej łopaty pod budowę kaplicy Fuchsberg w Schirgiswalde, 1960 r

    Hermann Scheipers 1960 r

    Hermann Scheipers tuż przed wbiciem pierwszej łopaty pod budowę kaplicy Fuchsberg w Schirgiswalde, 1960 r
  • Hermann Scheipers, Podróż do Polski, 1963 r

    Podróż do Polski, 1963 r

    Hermann Scheipers, Podróż do Polski, 1963 r
  • Pogrzeb biskupa Štěpána Trochty w Litomierzycach w Czechosłowacji w 1974 r. Milczące kazanie biskupów i kardynałów z powodu zakazu głoszenia mów pogrzebowych. Czwarty od lewej w pierwszym rzędzie arcybiskup krakowski Karol Wojtyła

    Pogrzeb biskupa Štěpána Trochty

    Pogrzeb biskupa Štěpána Trochty w Litomierzycach w Czechosłowacji w 1974 r
  • Wieniec złożony na grobie biskupa Trochty przez Hermanna Scheipersa w imieniu niemieckich księży więzionych w Dachau

    Wieniec złożony na grobie biskupa Trochty

    Wieniec złożony na grobie biskupa Trochty przez Hermanna Scheipersa w imieniu niemieckich księży więzionych w Dachau
  • Arcybiskup krakowski Karol Wojtyła podczas pogrzebu biskupa Trochty w Litomierzycach, 1974 r

    Arcybiskup krakowski

    Arcybiskup krakowski Karol Wojtyła podczas pogrzebu biskupa Trochty w Litomierzycach, 1974 r
  • Siostra Hermanna Scheipersa, Anna z Krzyżem Zasługi na Wstędze Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec, 2002 r

    Siostra Hermanna Scheipersa

    Siostra Hermanna Scheipersa, Anna z Krzyżem Zasługi na Wstędze Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec, 2002 r
  • Hermann Scheipers z Volkerem Schlöndorffem, 2004 r

    Hermann Scheipers 2004 r

    Hermann Scheipers z Volkerem Schlöndorffem, 2004 r
  • Hermann Scheipers w Waszyngtonie przed Białym Domem, 2009 r. Podróż odbyła się na zaproszenie Pennsylvania College of Technology w Williamsport

    Hermann Scheipers w Waszyngtonie

    Hermann Scheipers w Waszyngtonie przed Białym Domem, 2009 r. Podróż odbyła się na zaproszenie Pennsylvania College of Technology w Williamsport
  • Dir gehört mein Leben (DE)

    Die Geschichte von Anna und Hermann Scheipers - 29 min
  • I owe you my life (EN)

    The story of Anna and Hermann Scheipers - 29 min
  • Moje życie należy do ciebie (PL)

    Historia Anny i Hermanna Scheipersów - 29 min
  • Przemówienie Konsula Generlango Rzeczpospolitej Polskiej w Kolonii, Jana Sobczaka podczas ceremonii wręczenia Hermannowi Scheipersowi Krzyża Kawalerskiego Orderu Zasługi Rzeczpospolitej Polskiej w dniu 26. lutego 2013 r. w Ochtrup

    Przemówienie Konsula Generlango

    Przemówienie Konsula Generlango Rzeczpospolitej Polskiej w Kolonii
  • Wręczenie orderu

    Wręczenie orderu

    Wręczenie orderu
  • Konsul Generalny Jan Sobczak, Hermann Scheipers z niemieckim i polskim orderem

    Konsul Generalny Jan Sobczak

    Konsul Generalny Jan Sobczak, Hermann Scheipers z niemieckim i polskim orderem
  • Legitymacja orderu z podpisem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego

    Legitymacja orderu

    Legitymacja orderu z podpisem Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego
  • Przemówienie Hermanna Scheipersa

    Przemówienie Hermanna Scheipersa

    Przemówienie Hermanna Scheipersa
  • Hermann Scheipers

    Unikatowy dokument historii wspólczesnej: aktualna rozmowa z Hermannem Scheipersem przed kamera (po niemiecku)
  • Stoplerstein Hermann Scheipers

    Stoplerstein für Prälat Hermann Scheipers

    Der Stolperstein mit Lebensdaten von Hermann Scheipers wurde am 3. Februar 2018 vor der früheren elterlichen Wohnung in das Pflaster des Bürgersteiges eingesetzt.
  • Gedenktafel für Anna und Hermann Scheipers

    Gedenktafel für Anna und Hermann Scheipers

    Die Gedenktafel erinnert an die besondere Zivilcourage der Zwillinge Anne und Hermann Scheipers.
  • Grób Hermanna Scheipersa na Starym Cmentarzu (Alter Friedhof) w Ochtrup

    Grób Hermanna Scheipersa na Starym Cmentarzu (Alter Friedhof) w Ochtrup

    Centralny krzyż na Starym Cmentarzu w Ochtrup, po prawej na dole grób Hermanna Scheipersa, stan z 2020 r.
  • Grób Hermanna Scheipersa

    Grób Hermanna Scheipersa

    Grób Hermanna Scheipersa na Starym Cmentarzu (Alter Friedhof) w Ochtrup, stan z 2020 r.