Menu toggle
Navigation

Józef Brandt

Bolesław Szańkowski (1871/1873-1953), Portret Józefa Brandta, 1910, olej na płótnie, 162 x 112 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie, nr inw. MP 961

Mediathek Sorted

Mediateka
  • Kunstkritik. Die Schlacht bei Wien 1683.

    Kunstkritik. Die Schlacht bei Wien 1683. Oelgemälde von Joseph Brandt in München, in: Deutsche Kunst-Zeitung Die Dioskuren, Jahrgang 18, Nr. 10, Berlin 1873, Seite 78
  • Józef Brandt, ok. 1875
  • Józef Brandt w swojej pracowni, 1875/76
  • Pracownia Józefa Brandta, 1875/76
  • Pracownia Josefa v. Brandta, 1889
  • Pracownia Josefa v. Brandta, 1889
  • Pochód Lisowczyków, 1863
  • Żydzi prowadzący konie, 1865
  • Żydzi jadący na jarmark, 1865
  • Bitwa pod Chocimiem, 1867
  • Na pastwisku, 1869
  • Powrót spod Wiednia, 1869
  • Postój, ok. 1870
  • Przed karczmą, bez daty
  • Czarniecki pod Koldyngą, 1870
  • U przewozu, 1871
  • Kozacy przy ognisku, 1873
  • Bitwa pod Wiedniem, 1873
  • Łupieżcy nad rzeką, 1874
  • Powitanie stepu, 1874
  • Odpoczynek w stepie, bez daty
  • Kozacy, 1874
  • Stadnina, 1876
  • Polski jeździec, 1877
  • Kozak na warcie, 1878
  • Odbicie jasyru, 1878
  • Alarm, ok. 1880
  • Pospolite ruszenie u brodu, ok. 1880
  • Chwytanie konia, ok. 1880
  • Obóz Zaporożców, ok. 1880
  • Zaporożcy, bez daty
  • Pochód z łupami, ok. 1880
  • Parada ciężkiej jazdy polskiej, ok. 1880
  • Szkice kozaków, ok. 1880
  • Kozak, 1881
  • Powrót z polowania, 1883
  • Jarmark w Białce, ok. 1885
  • Spotkanie na moście, ok. 1886
  • Polskie furmanki, bez daty
  • Przed polowaniem, 1886
  • Paleta malarska, 1887
  • Chorąży, 1889
  • Ucieczka, ok. 1890
  • Spotkanie na grobli, ok. 1890
  • Matka Boska, ok. 1890
  • Matka Boska Poczajowska, szkic, 1890
  • Wesele kozackie, 1893
  • Pieśń o zwycięzcy kozackim, 1893
  • Aresztowanie, bez daty
  • Powrót zwycięzców, 1893
  • Wyjazd z Wilanowa, 1897
  • Królowa Marysieńka, ok. 1897
  • Wyjazdu Marysieńki, studium, 1897
  • Atak, ok. 1898
  • Podwórko, ok. 1900
  • Rozpędzony zaprzęg, ok. 1900
  • Polowanie, ok. 1900
  • Kozak na koniu, ok. 1900
  • Wachtposten bei den Kosaken, undat.
  • Próba konia, ok. 1900
  • Tatar na koniu, bez daty
  • Czarniecki na koniu, ok. 1900
  • Furażer, ok. 1905
  • Trębacz, ok. 1905
  • Józef Brandt, ok. 1905
Bolesław Szańkowski (1871/1873-1953), Portret Józefa Brandta, 1910
Bolesław Szańkowski (1871/1873-1953), Portret Józefa Brandta, 1910, olej na płótnie, 162 x 112 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie, nr inw. MP 961

Józef Brandt – polski książę malarstwa w Monachium

 

We wcześniejszych stuleciach pracownie artystek i artystów stanowią wierne odzwierciedlenie ich pozycji społecznej. Kto jest jeszcze młody bądź nie odniósł sukcesu artystycznego i finansowego musi, podobnie jak Marcello i Rodolfo w operze Giacoma Pucciniego „Cyganeria“, zadowolić się zimną jak psiarnia mansardą ponad dachami wielkiego miasta. Konkluzja opery, której akcja rozgrywa się w 1830 roku a prapremiera miała miejsce w 1896 roku, sugeruje, że na końcu artyści, których piece pozostają zimne, powinni być przygotowani na śmierć, której symbolem jest umierająca na gruźlicę wielka miłość Rodolfo - Mimi. Z kolei pracownie artystów odnoszących sukcesy, to nie tylko ich codzienne miejsce pracy, to także miejsce, w którym goszczą swoich uczniów, kolegów i kolekcjonerów, w którym pojawiają się także wysoko postawione osobistości oraz podróżni z różnych zakątków świata. Sławnym tego przykładem jest pracownia wiedeńskiego malarza historycznego Hansa Makarta (1840-1884), który po powrocie z Rzymu do Wiednia w 1872 roku urządza atelier malarskie, wystawnie dekorując je ciężkimi ściennymi kilimami i kunsztownie rzeźbionymi, wysokimi meblami, dywanami, przedmiotami z mosiądzu, antykami, bronią i ogromnymi bukietami z suszonych kwiatów i liści palmowych. Tam właśnie przyjmuje austriacką cesarzową Elżbietę, organizuje przyjęcia a popołudniami udostępnia ją turystom.

Nie jest więc przypadkiem, że trzy lata później w Monachium podobną pracownię otwiera polski malarz Józef Brandt (zdj. nr 1), z uwagi na swoje szlacheckie pochodzenie nazywany Josefem (niekiedy także Josephem) von Brandtem, który, tworząc dwanaście lat dramatyczne obrazy przedstawiające konnych jeźdźców, batalie i kozackich bojowników, osiągnął w stolicy królestwa Bawarii wysoki prestiż społeczny. Brandt i Makart są prawie rówieśnikami i obaj studiowali u tego samego profesora. Makart przychodzi na świat w 1840 roku w Salzburgu, a w 1860 roku, po zaliczeniu pierwszych semestrów na wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, przenosi się do Monachium, by studiować na Akademie der Bildenden Künste (Akademia Sztuk Pięknych) u malarza historycznego Carla Theodora von Piloty'ego (1826-1886). Brandt zaś, rocznik 1841, wstępuje na monachijską akademię w 1863 roku, po studiach inżynieryjnych w Paryżu, i nieco później studiuje pod kierunkiem Piloty'ego, przede wszystkim jednak w prywatnej pracowni Franza Adama (1815-1886) i na kursach akwareli Theodora Horschelta (1829-1871).

Pracownia Brandta staje się natychmiast publiczną atrakcją. Od lat jej właściciel podczas swoich podróży po Polsce i Ukrainie zbierał rekwizyty i antyki, które służyły mu jako modele do jego obrazów, przejmując je od innych artystów lub zubożałych rodzin szlacheckich i tylko niekiedy płacąc im za nie obrazami.[1] W ten sposób powstała zasobna kolekcja tureckich namiotów, perskich dywanów, antycznych zasłon i tkanin, orientalnych siedzeń i stołów, renesansowych i barokowych mebli, broni polskich husarzy, szabli, pistoletów, siodeł i uprzęży, zbroi, hełmów i tarcz, a także instrumentów muzycznych oraz manekinów w historycznych strojach. Na przełomie 1874 i 1875 artysta wprowadza się do przestronnej pracowni przy Schwanthalerstraße 19, w dzielnicy Ludwigsvorstadt, nieopodal Karlsplatz (Plac Karola) i monachijskiej starówki,[2] w której zebrane artefakty wykorzystuje do jej dekoracji i jako rekwizyty podczas malowania oraz je tam składuje. Pomieszczenie pracowni to przebudowane przez artystę pięciopokojowe mieszkanie na trzecim piętrze nowo wybudowanej kamienicy czynszowej, to miejsce, w którym Brandt będzie pracował przez następne czterdzieści lat.

 

[1] Agnieszka Bagińska, „Atelje jako rzecz malarska“. Pracownia Józefa Brandta przy Schwanthalerstraße 19 w Monachium, [w:] katalog wystawy, Orońsko 2015 (patrz „Literatura przedmiot“), s. 41.

[2] Pierwszy wpis pojawia się w księdze adresowej miasta Monachium na rok 1875 (Adressbuch von München für das Jahr 1875), s. 126. Dostęp w Internecie na stronie Bayerische Staatsbibliothek: http://opacplus.bsb-muenchen.de/title/4273833/ft/bsb11313519?page=5 (dostęp: 01.11.2017 r.).