Marceli Reich-Ranicki i jego życie

Marceli Reich-Ranicki, Hamburg 1960 r.
Marceli Reich-Ranicki, Hamburg 1960 r.

Na wstępie parę opinii o Marcelim Reichu-Ranickim:

„MRR był/jest najbardziej wpływowym krytykiem literackim naszych czasów. Swoim znaczeniem prześciga Bernarda Pivot we Francji.”

„MRR stał się gwiazdą telewizyjną, bohaterem komiksów i reklam.”

„MRR jest ikoną publicystyki kulturalnej”.  (kanclerz Niemiec Angela Merkel)

 

Gdy postanowiłem napisać o nim książkę, miałem okazję usłyszeć jeszcze kolejne zdania:

„Chce pan pisać o Reichu-Ranickim?! Przecież on ma już aureolę.” (To wypowiedź pewnego niemieckiego wydawcy, który w końcu zdecydował, że lepiej się stanie, jeżeli mojej książki nie wydrukuje.)

„Reich-Ranicki?? Kiedy umrze, pójdzie prosto do nieba.” (Inny niemiecki wydawca, który na koniec także zdecydował, że będzie lepiej, jeżeli mojej książki nie opublikuje.)

„Reich-Ranicki? Niech pan będzie ostrożny. To showman i człowiek Stasi w jednym.” (pewna polska historyczka)

 

Na początku był Marceli Reich. Chłopiec o tym imieniu i nazwisku urodził się 2 czerwca 1920 roku we Włocławku - średniej wielkości mieście nad Wisłą. Panowały burzliwe czasy a Polska długo pozostająca pod zaborami, dopiero co się odrodziła. Oznaczało to wyzwolenie i dla Włocławka, który do I Wojny Światowej należał do Cesarstwa Rosyjskiego. Pokój nie potrwał długo: latem 1930 w drodze na Zachód była już Armia Czerwona. Zatrzymała się w centralnej Polsce i w ciągu kilku tygodni chciała dotrzeć do Berlina jako przednia straż światowej rewolucji. Korpus kawalerii stał na wschodnim brzegu Wisły, przy moście prowadzącym do śródmieścia Włocławka. Gdyby oddziałom jeźdźców udało się w tym miejscu przeprawić przez rzekę – wówczas historia Europy potoczyłaby się zapewne inaczej.

W ostatniej chwili most wysadzono w powietrze i życie żydowskiej rodziny Reichów, która na wszelki wypadek uciekła z miasta biegło dalej spokojnym torem. Pobożny ojciec z zawodu był przedsiębiorcą. Mówił po polsku, rosyjsku, w języku jidisz i niemieckim. Matka natomiast czuła się związana z kulturą niemiecką, niemczyzną władała bardzo dobrze, polszczyzną zaś słabo. Z późniejszej autobiografii[1] Reicha-Ranickiego nie dowiadujemy się jaka mowa była „wiodącym” językiem rodziny. Reich-Ranicki udzielił mi następujących informacji: „Języki codziennego użytku były dwa: niemiecki i polski. Rodzice mówili między sobą po niemiecku, kiedy nie chcieli, żeby dzieci rozumiały. Wtedy znaliśmy polski lepiej niż niemiecki.”[2] Marceli miał starsze rodzeństwo: siostrę Gerdę i brata Herberta Aleksandra.

 

[1] M. Reich-Ranicki, Moje życie, tłum. J. Koprowski, M. Misiorny, Warszawa 2000.

[2] G. Gnauck, Marcel Reich-Ranicki. Polskie lata. Z przedmową Normana Daviesa, Warszawa 2009, s. 24.

Mediathek Sorted

Mediathek
  • Gerda (siostra Marcela), Olek (brat), Helene (matka) i Marcel Reich, Włocławek 1928 r.

    Marcel Reich z matką i rodzeństwem, Włocławek 1928

    Gerda (siostra Marcela), Olek (brat), Helene (matka) i Marcel Reich, Włocławek 1928 r.
  • David (1880-1942) i Helene Reich (1884-1942)

    Rodzice Marcela Reicha

    Rodzice Marcela Reicha: David (1880-1942) i Helene Reich (1884-1942)
  • Rodzice Teofili Ranickiej (z domu Langnas)

    Rodzice Teofili Ranickiej (z domu Langnas)

    Rodzice Teofili Ranickiej (z domu Langnas): Pawel (1885-1940) i Emilia Langnas (1886-1942)
  • Audiodatei

    Wywiad z Gerhardem Gnauckiem w SWR (po niemiecku)

    Wywiad z Gerhardem Gnauckiem, niemieckim dziennikarzem i historykiem oraz autorem książki "Marcel Reich-Ranicki. Polskie lata."
  • Audiodatei

    Wywiad z Gerhardem Gnauckiem w pamięci Marcela Reicha-Ranickiego (po niemiecku)

    Wywiad z Gerhardem Gnauckiem na temat życia i dorobku zmarłego Marcela Reicha-Ranickiego.
  • W czasach getta w budynku znajdowała się sala koncertowa o tej samej nazwie z 900 miejscami siedzącymi, w której Marceli Reich napisał swoje pierwsze recenzje.

    Kino "Femina"

    In der Zeit des Gettos war in dem Gebäude unter gleichem Namen ein Konzertsaal mit 900 Plätzen, in dem Marceli Reich seine ersten Kritiken schrieb.
  • Marcel i Teofila Reich-Ranicki, Getto warszawskie, 1940 r.

    Marcel i Teofila Reich-Ranicki, Getto warszawskie, 1940 r.

    Marcel i Teofila Reich-Ranicki, Getto warszawskie, 1940 r.
  • Teofila Reich-Ranicki, Łódź 1947 r.

    Teofila Reich-Ranicki, Łódź 1947 r.

    Teofila Reich-Ranicki, Łódź 1947 r.
  • Marcel i Teofila Reich-Ranicki razem z synem Andrew, Londyn 1949 r.

    Marcel i Teofila Reich-Ranicki razem z synem Andrew, Londyn 1949 r.

    Marcel i Teofila Reich-Ranicki razem z synem Andrew, Londyn 1949 r.
  • Teofila, Andrew i Marceli Reich-Ranicki, 1957 r.

    Teofila, Andrew i Marceli Reich-Ranicki, 1957 r.

    Teofila, Andrew i Marceli Reich-Ranicki, Warszawa 1957 r.
  • Marcel Reich-Ranicki, Hamburg 1960 r.

    Marcel Reich-Ranicki, Hamburg 1960 r.

    Marcel Reich-Ranicki, Hamburg 1960 r.
  • Marcel Reich-Ranicki, 1965

    Marcel Reich-Ranicki, 1965

    Marcel Reich-Ranicki, 1965
  • Audiodatei

    W pamięci Marcela Reicha-Ranickiego w radiu "Trójka" (po polsku)

    Audycja Gerharda Gnauka w pamięci Marcela Reicha-Ranickiego w radiu "Trójka".
  • Marcel Reich-Ranicki w studiu niemieckiej telewizji ZDF podczas programu „Literarisches Quartet“ / „Kwartet literacki“

    „Literarisches Quartet“ / „Kwartet literacki“

    Marcel Reich-Ranicki w studiu niemieckiej telewizji ZDF podczas programu „Literarisches Quartet“ / „Kwartet literacki“
  • Marcel Reich-Ranicki w studiu niemieckiej telewizji ZDF Tytuł audycji: Z aktualnego powodu - Marcel Reich-Ranicki w rozmowie z Thomasem Gottschalkiem

    Marcel Reich-Ranicki w studiu niemieckiej telewizji ZDF

    Tytuł audycji: Z aktualnego powodu - Marcel Reich-Ranicki w rozmowie z Thomasem Gottschalkiem
  • Marceli Reich-Ranicki, „literacki papież”

    Marceli Reich-Ranicki, „literacki papież”

    Marceli Reich-Ranicki, „literacki papież”
  • Audiodatei

    Marceli Reich-Ranicki - Audycja Polskiego Magazynu Radiowego "COSMO Radio po polsku"

    Przy współpracy z "COSMO Radio po polsku" prezentujemy audycje do wybranych tematów naszego portalu.
  • Audiodatei

    Marcel Reich-Ranicki po polsku! Wywiad z Joanną Skibińską w 2000 r.

    Marcel Reich-Ranicki auf Polnisch! Interview mit Joanna Skibińska für Polski Magazyn Radiowy 2000
  • Audiodatei

    Marcel Reich-Ranicki po polsku! Wywiad z Joanną Skibińską w 1997 r.

    Marcel Reich-Ranicki po polsku! Wywiad z Joanną Skibińską dla Polskiego Magazynu Radiowego 1997 r
  • Teofila i Marcel Reich-Ranicki

    Teofila iMarcel Reich-Ranicki

    Teofila i Marcel Reich-Ranicki
  • Od lewej: Ida Thompson (synowa), MRR i Andrzej Ranicki (syn) na oficjalnym przyjęciu Prezydenta Federalnego w Pałacu Bellevue z okazji ostatniego "Kwartetu Literackiego" w Berlinie 14.12.2001

    MRR ze synem Andrew i synową Ida

    Od lewej: Ida Thompson (synowa), MRR i Andrzej Ranicki (syn) na oficjalnym przyjęciu Prezydenta Federalnego w Pałacu Bellevue z okazji ostatniego "Kwartetu Literackiego" w Berlinie 14.12.2001
  • MRR i moderator Thomas Gottschalk podczas prezentacji niemieckiej nagrody telewizyjnej 2008

    MRR i moderator Thomas Gottschalk podczas prezentacji niemieckiej nagrody telewizyjnej 2008

    MRR i moderator Thomas Gottschalk podczas prezentacji niemieckiej nagrody telewizyjnej 2008
  • Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego na głównym cmentarzu we Frankfurcie.

    Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego

    Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego na głównym cmentarzu we Frankfurcie.
  • Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego na głównym cmentarzu we Frankfurcie.

    Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego

    Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego na głównym cmentarzu we Frankfurcie.
  • Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego na głównym cmentarzu we Frankfurcie.

    Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego

    Grób Teofili i Marcela Reicha-Ranickiego na głównym cmentarzu we Frankfurcie.
  • Tablica pamiątkowa w Berlinie dla Marcela Reicha-Ranickiego

    Tablica pamiątkowa w Berlinie dla Marcela Reicha-Ranickiego

    Tablica pamiątkowa w Berlinie dla Marcela Reicha-Ranickiego