Ostatni rok generała „Grota“ Roweckiego

Fragment wystawy czasowej w Miejscu Pamięci i Muzeum Sachsenhausen poświęconej generałowi Roweckiemu.
Fragment wystawy czasowej w Miejscu Pamięci i Muzeum Sachsenhausen poświęconej generałowi Roweckiemu.

Wydany Gestapo przez Polaków -  zgładzony przez Niemców, "ginie" Grot po raz drugi podczas procesu jego zdrajców.

Sąd komunistycznej Polski, w uzasadnieniu wyroku kary dożywotnego więzienia na Kaczorowskiej (rok 1953) stwierdził: "Zdaniem Sądu Wojewódzkiego oskarżona jest ofiarą zbrodniczej działalności kierownictwa AK, które (...) współpracowało z Gestapo, było na usługach Gestapo i wraz z Gestapo walczyło przeciwko większej części Narodu Polskiego w jego walce o narodowe i społeczne wyzwolenie, w której to walce przewodziła PPR."12

Zarówno Kaczorowska jak i Kalkstein opuścili niebawem więzienie. Ona po 5 i pół roku, on po niecałych dwunastu latach.13              

                       ***

Wystawa czasowa Stefan Rowecki - GROT. Sonderhäftling im KZ Sachsenhausen 1943/44 (otwarcie było 4, listopada 2014, wystawa nadal trwa) prezentuje z konieczności w uproszczony sposób najważniejsze etapy w życiu i wojskowo - politycznej działalności dowódcy Armii Krajowej.

Rozbudowa i scalanie polskiego Podziemia, zmieniająca się stale koncepcja strategii wobec Rosji Sowieckiej i Niemiec w kontekście teorii "dwóch wrogów" zdeterminowane dodatkowo dynamicznym rozwojem wypadków na froncie wschodnim, to tematy trudne i drażliwe. Wydarzenia z sierpnia 1944 roku i lat następnych, znacznie przerosły najśmielsze i najczarniejsze prognozy "Grota". Szczególnie te, dotyczące strategii walki wyzwoleńczej, w tym powstania ogólnopolskiego u schyłku wojny.

Obszernie piszą o tym dr Tomasz Szarota oraz Tadeusz Żenczykowski.

 

Wojciech Drozdek (fotografie: Marian Stefanowski), sierpień, 2020 r.

 

 

Literatura:

Stefan Rowecki (Grot): Wspomnienia i notatki. Czerwiec wrzesień 1939. Czytelnik, 1957

Irena Rowecka-Mielczarska: Ojciec. Wspomnienia córki gen. Stefana Grota-Roweckiego. Czytelnik 1985

Tomasz Szarota: Stefan Rowecki "Grot". Warszawa: PWN 1983

Tadeusz Żenczykowski: Generał Grot. U kresu walki. Londyn: Polonia 1983

 

Autorzy dziękują Gedenkstätte und Museum Sachsenhausen za pomoc przy realizacji projektu oraz zezwolenie na publikację zdjęć. Szczególne podziękowanie winni jesteśmy dr. Horstowi Seferensowi (Presse- und Öffentlichkeitsarbeit) za dodatkowe informacje i możliwość zwiedzania obiektu "Zellenbau" zamkniętego czasowo z powodu pandemii.

 

Informacje o Muzeum Sachsenhausen i jego poszczególnych działów - także ZELLENBAU - na stronie internetowej: https://www.sachsenhausen-sbg.de/

Mediathek
  • Zellenbau w KZ-Sachsenhausen (stan obecny)

    Zellenbau

    Zellenbau w KZ-Sachsenhausen (stan obecny)
  • Zellenbau, wejście do zachodniego skrzydła baraku (stan obecny)

    Zellenbau

    Zellenbau, wejście do zachodniego skrzydła baraku (stan obecny)
  • Zellenbau, korytarz, po lewej i prawej wejścia do cel.

    Zellenbau, korytarz, po lewej i prawej wejścia do cel.

    Zellenbau, korytarz, po lewej i prawej wejścia do cel. Na końcu po prawej stronie znajduje się cela nr 50 w której prawdopodobnie bym więziony generał Stefan Rowecki „Grot”.
  • Zellenbau, cela Ruperta Mayera

    Zellenbau, cela Ruperta Mayera

    Zellenbau, cela Ruperta Mayera, głównej postaci katolickiego ruchu oporu działającego w okresie Trzeciej Rzeszy w Monachium.
  • Zellenbau, widok ogólny celi poświęconej przytrzymywanym tu Polakom.

    Zellenbau

    Zellenbau, widok ogólny celi poświęconej przytrzymywanym tu Polakom.
  • Zellenbau, imienna tablica informująca o więzionych tu w latach 1939 - 1945 Polakach.

    Zellenbau, imienna tablica

    Zellenbau, imienna tablica informująca o więzionych tu w latach 1939 - 1945 Polakach.
  • Zellenbau, ku pamięci biskupa Lublina Władysława Górala.

    Zellenbau

    Zellenbau, ku pamięci biskupa Lublina Władysława Górala.
  • Zellenbau, cela nr 50 w której prawdopodobnie przebywał generał Stefan Rowecki „Grot”

    Zellenbau, cela 50

    Zellenbau, cela nr 50 w której prawdopodobnie przebywał generał Stefan Rowecki „Grot”
  • Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen

    Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen

    Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen „Generał Stefan Rowecki „Grot” - „więzień specjalny“ w KZ Sachsenhausen 1943-44“ z opisami w języku polskim i niemieckim, widok w kierunku wejści...
  • Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhause

    Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen

    Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen „Generał Stefan Rowecki „Grot” - „więzień specjalny“ w KZ Sachsenhausen 1943-44“, widok w kierunku- tekst wprowadzający.
  • Fragment działu wystawy: Dzieciństwo i młodość 1895-1914.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Dzieciństwo i młodość 1895-1914.
  • Fragment działu wystawy: Kariera wojskowa 1914-1939.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Kariera wojskowa 1914-1939.
  • Fragment działu wystawy: Kariera wojskowa 1914-1939.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Kariera wojskowa 1914-1939.
  • Fragment działu wystawy: Kariera wojskowa 1914-1939.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Kariera wojskowa 1914-1939.
  • Fragment działu wystawy: Kariera wojskowa 1914-1939.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Kariera wojskowa 1914-1939.
  • Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen „Generał Stefan Rowecki „Grot” - „więzień specjalny“ w KZ Sachsenhausen 1943-44“, widok ogólny.

    Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen

    Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen „Generał Stefan Rowecki „Grot” - „więzień specjalny“ w KZ Sachsenhausen 1943-44“, widok ogólny.
  • Fragment działu wystawy: Narodziny i rozbudowa polskiego Ruchu oporu od 1939 r.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Narodziny i rozbudowa polskiego Ruchu oporu od 1939 r.
  • Fragment działu wystawy: Informacje o akcjach „N“.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Informacje o akcjach „N“.
  • Fragment działu wystawy: Więzień Zellenbau w KZ Sachsenhausen 1943-1944

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Więzień Zellenbau w KZ Sachsenhausen 1943-1944
  • Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen „Generał Stefan Rowecki „Grot” - „więzień specjalny“ w KZ Sachsenhausen 1943-44“, widok ogólny.

    Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen

    Wystawa czasowa Miejsca Pamięci i Muzeum Sachsenhausen „Generał Stefan Rowecki „Grot” - „więzień specjalny“ w KZ Sachsenhausen 1943-44“, widok ogólny.
  • Pamiątkowa tablica z roku 1988, wisiała w celi nr 50, w której przetrzymywany był „Grot”.

    Pamiątkowa tablica

    Pamiątkowa tablica z roku 1988, wisiała w celi nr 50, w której przetrzymywany był „Grot”.
  • Fragment działu wystawy: Pamięć.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Pamięć.
  • Fragment działu wystawy: Wybór publikacji poświęconych generałowi.

    Fragment działu wystawy

    Fragment działu wystawy: Wybór publikacji poświęconych generałowi.
  • Zellenbau, fragment fundamentu baraku wschodniego skrzydła, stan obecny.

    Zellenbau, fragment fundamentu

    Zellenbau, fragment fundamentu baraku wschodniego skrzydła, stan obecny.
  • Pamiątkowy pomnik generała Stefana Roweckiego „Grota” na terenie byłej komendantury obozu.

    Pomnik pamiątkowy

    Pamiątkowy pomnik generała Stefana Roweckiego „Grota” na terenie byłej komendantury obozu.