Teilen:

Tadeusz Rolke – mistrz fotografii reportażowej

Tadeusz Rolke
Tadeusz Rolke

Stypendium jest pierwszym pobytem Tadeusza Rolkego w Niemczech po 1945 roku i zarazem pierwszym w Niemczech Zachodnich (podczas wojny przebywał na Wschodzie – przyp. autorki). Wszechobecny dobrobyt robi na nim wielkie wrażenie: „Wówczas to była wielka różnica cywilizacyjna między oboma krajami. Ten standard życia i te sklepy... To było nie do porównania. Krótko mówiąc: Niemcy wygrali wojnę, a Polacy wojnę przegrali. Taki był mój wniosek.“[8] Rolke postanawia nie wracać ze stypendium do Polski. Pierwsze prace podejmuje jako fotograf podczas produkcji filmowych – wykonuje zdjęcia aktorów i fotosy. Później przenosi się do Hamburga, gdzie poza krótkim epizodem etatowego fotografa w Heinrich Bauer Verlag, pracuje jako freelancer. Wykonuje fotografie na zlecenie różnych firm, uwiecznia hamburskich artystów, w prasie pojawiają się jego pierwsze fotoreportaże. Rolke jeździ też po Niemczech, pracuje m.in. dla agencji państwowej Inter Nationes w Bonn, której zadaniem była promocja RFN. Wtedy też fotografuje czołowych zachodnioniemieckich artystów: malarza Gerharda Richtera, performera i malarza Wolfa Vostella, czy wszechstronnego artystę Josepha Beuysa, którego fotografia opartego o maskę volkswagena jest jednym z najbardziej znanych zdjęć w dorobku Tadeusza Rolkego.

Niespokojne lata 70-te w Polsce, nasilające się protesty przeciwko władzy i represje wobec „niepokornych“ sprawiły, że zainteresowanie Polską i Polakami w tym czasie stale rośnie. Rolke publikuje swoje reportaże w największych niemieckich czasopismach: „Stern“, „Die Zeit“, „Der Spiegel“, „GEO“. Ogromne zainteresowanie przynoszą mu zdjęcia słynnego hamburskiego Fischmarktu. Rolke jak nikt inny pokazuje to miejsce jako unikalną mieszankę: pulsującego energią targu i bogatego życia towarzyskiego, które odgrywa tu równie dużą rolę. Zdjęcia Fischmarktu są zarazem największym reportażem Tadeusza Rolkego, a sam fotograf tak wspomina to miejsce: „Na tym targu toczyło się bardzo ciekawe życie towarzyskie. Wyjście na Fischmarkt było dla mnie jak polowanie. Ekscytujące momenty, ile klatek dzisiaj ustrzeliłem? Wiedziałem to już po południu. Pięć fotografii oznaczało dobry dzień. (…) Byłem zafascynowany: zachowaniami ludzi, ich interakcjami, zmiennością, knajpami, całym tym luzem – to był kocioł.“[9]

Podczas pobytu w Niemczech, po kilkuletniej przerwie spowodowanej problemami z otrzymaniem paszportu, Rolkemu kilkakrotnie udaje się przyjechać do Polski. W kraju trwa karnawał Solidarności – rozwija się niezależna prasa, komunistyczny reżim staje się mniej represyjny, a władza zezwala obywatelom na korzystanie z części swobód. Rolke przygotowuje wówczas m.in. duży reportaż dla „Sterna“ z kongresu „Solidarności“ na Politechnice Warszawskiej. Czasowe wytchnienie Polaków kończy się 13 grudnia 1981 roku, kiedy zostaje wprowadzony stan wojenny. Informacja o tym fakcie zastaje fotografa na Fischmarkt w Hamburgu, kilka dni później Rolke decyduje się na powrót do Polski. W okresie stanu wojennego Rolke mało fotografuje – jak mówi nie uważa się za fotografa politycznego. Skupia się na przygotowaniu albumu o miłości inspirowanego książką Ericha Fromma „O sztuce miłości“, do którego wydania ostatecznie nie dochodzi. Współpracuje w tym czasie z niemieckim magazynem „Art“ poświęconym sztuce, publikuje też fotoreportaże z Polski w „GEO“, „Stern“ czy „Brigitte“.

W Polsce Tadeusz Rolke znany jest przede wszystkim z dokumentowania codziennego życia i przemian społecznych, których na przestrzeni dziesięcioleci był świadkiem. Do najbardziej znaczących z zakresu tej tematyki zalicza się wystawa z 2011 roku pt. „Jutro będzie lepiej“, ukazująca fotografie z okresu przełomu politycznego 1989 i wczesnych lat 90-tych. W obrazach tych widać zamiłowanie autora do fotografii momentu. Rolke jak mało kto umie dostrzec w codzienności niezwykłość, mistrzowsko wyłuskuje kadry, wobec których inni przechodzą obojętnie. W dorobku Tadeusza Rolkego znajdują się także mistrzowskie fotografie polskich artystów – Tadeusza Kantora, Nikifora, wokalistki zespołu Maanam Kory Jackowskiej, Aliny Szapocznikow, Zbigniewa Cybulskiego, Kaliny Jędrusik.

 

[8] Tadeusz Rolke, Wie ich unter die Deutschen geriet. Ein Gespräch. Edition.fotoTAPETA, Berlin 2019, s. 93. Tłumaczenie fragmentów książki na język polski – autorka tekstu.

[9] Moja namiętność, s. 293 i 295

Mediathek Sorted

Mediathek
  • Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok. Handel wędlinami.

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok. Handel wędlinami.
  • Hamburg, cotygodniowy targ Fischmarkt, 1979 rok.

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok

    Hamburg, cotygodniowy targ Fischmarkt, 1979 rok.
  • Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok.

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok.
  • Hamburg, sprzątanie po zakończonym targu Fischmarkt, 1979 rok.

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok

    Hamburg, sprzątanie po zakończonym targu Fischmarkt, 1979 rok.
  • Wystawa "Metropolis" w Martin-Gropius-Bau, Berlin 1991 rok.

    Wystawa "Metropolis" w Martin-Gropius-Bau, Berlin 1991 rok

    Wystawa "Metropolis" w Martin-Gropius-Bau, Berlin 1991 rok.
  • Norymberga, 1971 rok. Produkcja filmu "Piłat i inni" w reżyserii Andrzeja Wajdy (pierwszy z prawej).

    Norymberga, 1971 rok

    Norymberga, 1971 rok. Produkcja filmu "Piłat i inni" w reżyserii Andrzeja Wajdy (pierwszy z prawej).
  • Norymberga, 1971 rok. Produkcja filmu "Piłat i inni" w reżyserii Andrzeja Wajdy.

    Norymberga, 1971 rok

    Norymberga, 1971 rok. Produkcja filmu "Piłat i inni" w reżyserii Andrzeja Wajdy.
  • Hamburg, 1977 rok.  Polterabend, czyli tradycja tłuczenia naczyń na progu mieszkania panny młodej.

    Hamburg, 1977 rok

    Hamburg, 1977 rok.  Polterabend, czyli tradycja tłuczenia naczyń na progu mieszkania panny młodej.
  • Mur berliński, wrzesień 1989 rok.

    Mur berliński, wrzesień 1989 rok

    Mur berliński, wrzesień 1989 rok.
  • Berlin, wrzesień 1989 rok. Na zdjęciu Tadeusz Szeliński i Tadeusz Rolke.

    Berlin, wrzesień 1989 rok

    Berlin, wrzesień 1989 rok. Na zdjęciu Tadeusz Szeliński i Tadeusz Rolke.
  • Polskie modelki w Berlinie Wschodnim, 1971 rok.

    Polskie modelki w Berlinie Wschodnim, 1971 rok

    Polskie modelki w Berlinie Wschodnim, 1971 rok.
  • Ulice Hamburga, 1971 rok.

    Ulice Hamburga, 1971 rok

    Ulice Hamburga, 1971 rok.
  • Letnia wyprzedaż w domu towarowym, Hamburg 1979 rok.

    Letnia wyprzedaż w domu towarowym, Hamburg 1979 rok

    Letnia wyprzedaż w domu towarowym, Hamburg 1979 rok.
  • Wernisaż Heleny Bohle-Szackiej, Berlin 1971 rok.

    Wernisaż Heleny Bohle-Szackiej, Berlin 1971 rok

    Wernisaż Heleny Bohle-Szackiej, Berlin 1971 rok.
  • Wersnisaż Heleny Bohle-Szackiej, pierwszy z prawej pisarz Witold Wirpsza, Berlin 1971 rok.

    Wersnisaż Heleny Bohle-Szackiej, Berlin 1971 rok

    Wersnisaż Heleny Bohle-Szackiej, pierwszy z prawej pisarz Witold Wirpsza, Berlin 1971 rok.
  • Günter Grass, Berlin 1975 rok.

    Günter Grass, Berlin 1975 rok

    Günter Grass, Berlin 1975 rok.
  • Joseph Beuys - niemiecki artysta, performer, Düsseldorf 1971 rok.

    Joseph Beuys, Düsseldorf 1971 rok

    Joseph Beuys - niemiecki artysta, performer, Düsseldorf 1971 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatralny w Nancy, 1979 rok.

    Festiwal Teatralny w Nancy, 1979 rok

    Festiwal Teatralny w Nancy, 1979 rok.
  • Tadeusz Kantor i jego sztuka "Kurka wodna", 1967 rok.

    Tadeusz Kantor i jego sztuka "Kurka wodna", 1967 rok

    Tadeusz Kantor i jego sztuka "Kurka wodna", 1967 rok.
  • Happening Tadeusza Kantora, Warszawa 1968 rok.

    Happening Tadeusza Kantora, Warszawa 1968 rok

    Happening Tadeusza Kantora, Warszawa 1968 rok.
  • Ulice Wrocławia, 1969 rok.

    Ulice Wrocławia, 1969 rok

    Ulice Wrocławia, 1969 rok.
  • Wrocław, dostawa mięsa do sklepu, 1980 rok.

    Wrocław, dostawa mięsa do sklepu, 1980 rok

    Wrocław, dostawa mięsa do sklepu, 1980 rok.
  • Puste półki w sklepie spożywczym, Wrocław 1980 rok.

    Puste półki w sklepie spożywczym, Wrocław 1980 rok

    Puste półki w sklepie spożywczym, Wrocław 1980 rok.
  • Warszawa, 1989 rok.

    Warszawa, 1989 rok

    Warszawa, 1989 rok.
  • Warszawska przekupka, 1960 rok.

    Warszawska przekupka, 1960 rok

    Warszawska przekupka, 1960 rok.
  • Warszawa, 1982 rok. Kolejka na postoju taksówek, na zdjęciu z prawej Tadeusz Kantor.

    Warszawa, 1982 rok

    Warszawa, 1982 rok. Kolejka na postoju taksówek, na zdjęciu z prawej Tadeusz Kantor.
  • Zima w Warszawie, Mariensztat, 1957 rok.

    Zima w Warszawie, Mariensztat, 1957 rok

    Zima w Warszawie, Mariensztat, 1957 rok.
  • Robotnicy na przystanku przed Hutą Warszawa, 1960 rok.

    Robotnicy na przystanku przed Hutą Warszawa, 1960 rok

    Robotnicy na przystanku przed Hutą Warszawa, 1960 rok.
  • Wrocław, wystawa fotograficzna Solidarności, 1980 rok.

    Wrocław, wystawa fotograficzna Solidarności, 1980 rok

    Wrocław, wystawa fotograficzna Solidarności, 1980 rok.
  • Samochód syrena, 1960 rok.

    Samochód syrena, 1960 rok

    Samochód syrena, 1960 rok.
  • Warszawa wyścigi konne na Służewcu, 1958 rok.

    Warszawa wyścigi konne na Służewcu, 1958 rok

    Warszawa wyścigi konne na Służewcu, 1958 rok.
  • Moda Barbary Hoff, 1967 rok.

    Moda Barbary Hoff, 1967 rok

    Moda Barbary Hoff, 1967 rok.
  • Wrocław, rynek, 2000 rok. Wystawa fotograficzna "Pasażerowie" Tomasza Kiżnego. 

    Wrocław, rynek, 2000 rok

    Wrocław, rynek, 2000 rok. Wystawa fotograficzna "Pasażerowie" Tomasza Kiżnego. 
  • Spektakl Tadeusza Kantora "Wielopole, Wielopole", 1983 rok.

    Spektakl Tadeusza Kantora "Wielopole, Wielopole", 1983 rok

    Spektakl Tadeusza Kantora "Wielopole, Wielopole", 1983 rok.
  • Wrocław, uniwersytet, 1960 rok.

    Wrocław, uniwersytet, 1960 rok

    Wrocław, uniwersytet, 1960 rok.