Teilen:

Tadeusz Rolke – mistrz fotografii reportażowej

Tadeusz Rolke
Tadeusz Rolke

Od lat 90-tych, niezwiązany na stałe z żadną redakcją, Tadeusz Rolke z coraz większą pasją oddaje się własnym projektom – między innymi poszukiwaniu śladów żydowskiego życia w Polsce i na Ukrainie. „Byłem przecież świadkiem. Widziałem Holocaust, nie tylko o nim czytałem, czy słyszałem. I chciałem o tym mówić. Chciałbym to upubliczniać, nie zatajać. To była w pewny sposób też moja osobista sprawa.“[10] tłumaczy swoją motywację. W 2008 roku berlińskie wydawnictwo edition.fotoTAPETA, którego fotograf jest współzałożycielem, wydało album „Tu byliśmy. Ostatnie ślady zagubionej kultury“, ukazujący pozostałości kultury chasydzkiej na dawnych terenach Rzeczpospolitej. Do przemilczanej przeszłości nawiązuje zaś projekt „Sąsiadka“, inspirowany książką Jana Tomasza Grossa pt. „Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka“, opowiadającą historię pogromu w Jedwabnem, dokonanego w 1941 roku przez Polaków na swoich żydowskich sąsiadach. Wernisaż wystawy przygotowanej wspólnie z fotografem Chrisem Niedenthalem odbył się w 2001 roku w 60. rocznicę wydarzeń. Do tematu Rolke powraca w 2017 roku, objeżdżając i fotografując 16 miejscowości, w których – jak dowodzi Mirosław Tryczyk w swojej książce „Miasta śmierci“ – doszło do podobnych pogromów co w Jedwabnem. Wystawa pt. „Lekcja pamięci“ została zaprezentowana w Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie.

Szczególne miejsce w bogatym dorobku Tadeusza Rolkego zajmuje projekt „Tam i z powrotem“ zrealizowany w 2019 roku. 90-letni fotograf powraca w nim do miejsc, w których przebywał pod koniec drugiej wojny światowej. Podczas 10-dniowej podróży Rolke odwiedza miejsca położone na terenie Polski i Niemiec i wykonuje ponad 20 zdjęć, które opowiadają historię młodego Tadeusza Rolkego. Widzimy więc współczesną brandenburską wieś Dobbrikow, w której nastoletni warszawiak pracował jako robotnik przymusowy, są Berlin, Kargowa, Chwalim, Okonin czy wreszcie Gdańsk. Marek Grygiel, kurator wystawy, pokazanej w warszawskiej galerii La Guern z okazji 90. urodzin fotografa, tak opowiada o ekspozycji: „Pomysł odbycia tej drogi raz jeszcze po 75 latach miał na celu przypomnienie sobie formującego życiowo okresu młodego wtedy chłopca. Podróż trudna, biorąc pod uwagę, że każde miejsce wędrówki, wygląda teraz zupełnie inaczej. Obrazy, utrwalone na lata, w pamięci przywołane zostają na nowo, a wspomnienia wracają i nie poddają się upływowi czasu. Powstałe w ciągu zaledwie 10 dni i po przemierzeniu ponad 2200 km zdjęcia obrazują nie tylko faktyczne i zgodne z geografią miejsca wydarzeń sprzed lat, ale również odnoszące się bezpośrednio do dramatycznego fragmentu biografii Tadeusza Rolke.“[11] 

Mimo zaawansowanego wieku Tadeusz Rolke nadal pozostaje aktywny zawodowo, a galerie wciąż chętnie wystawiają jego prace. Z aparatem fotograficznym właściwie się nie rozstaje. Dla publiczności i krytyków pozostaje swoistym fenomenem. Jak napisał Adam Szymczyk we wstępie do albumu „Tadeusz Rolke. Fotografie 1944-2005“: „Jest on artystą z wymierającej linii fotografików wierzących w wartość fotografii jako zapisu momentu objawienia. Intuicyjnie i inteligentnie potrafi zawsze znaleźć się tam, gdzie planety ustawiają się w jednej linii i sfotografować to. Dzięki takim jak on cuda jeszcze się zdarzają, a pamięć istnieje po to, by było co zapominać. Bez niego żylibyśmy w wiecznej i doskonałej przejrzystej teraźniejszości, jak w telewizji“.[12]

 

Monika Stefanek, styczeń 2021

 

Fotografie dzięki uprzejmości Tadeusza Rolke i Agencji Gazeta.

 

W ostatnich latach ukazały się albumy:

W 2012 roku o życiu Tadeusza Rolkego powstał film pt. „Dziennik podróży“ w reżyserii Piotra Stasika, dostępny na portalu Ninateka: https://ninateka.pl/film/dziennik-z-podrozy-piotr-stasik

 

[10] Wie ich unter die Deutschen geriet..., s. 119

[12] Tadeusz Rolke. Fotografie 1944-2005, wstęp Adam Szymczyk. Wydawnictwo Galerii Foksal, Warszawa 2015

Mediathek Sorted

Mediathek
  • Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok. Handel wędlinami.

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok. Handel wędlinami.
  • Hamburg, cotygodniowy targ Fischmarkt, 1979 rok.

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok

    Hamburg, cotygodniowy targ Fischmarkt, 1979 rok.
  • Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok.

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok.
  • Hamburg, sprzątanie po zakończonym targu Fischmarkt, 1979 rok.

    Hamburg, Fischmarkt, 1979 rok

    Hamburg, sprzątanie po zakończonym targu Fischmarkt, 1979 rok.
  • Wystawa "Metropolis" w Martin-Gropius-Bau, Berlin 1991 rok.

    Wystawa "Metropolis" w Martin-Gropius-Bau, Berlin 1991 rok

    Wystawa "Metropolis" w Martin-Gropius-Bau, Berlin 1991 rok.
  • Norymberga, 1971 rok. Produkcja filmu "Piłat i inni" w reżyserii Andrzeja Wajdy (pierwszy z prawej).

    Norymberga, 1971 rok

    Norymberga, 1971 rok. Produkcja filmu "Piłat i inni" w reżyserii Andrzeja Wajdy (pierwszy z prawej).
  • Norymberga, 1971 rok. Produkcja filmu "Piłat i inni" w reżyserii Andrzeja Wajdy.

    Norymberga, 1971 rok

    Norymberga, 1971 rok. Produkcja filmu "Piłat i inni" w reżyserii Andrzeja Wajdy.
  • Hamburg, 1977 rok.  Polterabend, czyli tradycja tłuczenia naczyń na progu mieszkania panny młodej.

    Hamburg, 1977 rok

    Hamburg, 1977 rok.  Polterabend, czyli tradycja tłuczenia naczyń na progu mieszkania panny młodej.
  • Mur berliński, wrzesień 1989 rok.

    Mur berliński, wrzesień 1989 rok

    Mur berliński, wrzesień 1989 rok.
  • Berlin, wrzesień 1989 rok. Na zdjęciu Tadeusz Szeliński i Tadeusz Rolke.

    Berlin, wrzesień 1989 rok

    Berlin, wrzesień 1989 rok. Na zdjęciu Tadeusz Szeliński i Tadeusz Rolke.
  • Polskie modelki w Berlinie Wschodnim, 1971 rok.

    Polskie modelki w Berlinie Wschodnim, 1971 rok

    Polskie modelki w Berlinie Wschodnim, 1971 rok.
  • Ulice Hamburga, 1971 rok.

    Ulice Hamburga, 1971 rok

    Ulice Hamburga, 1971 rok.
  • Letnia wyprzedaż w domu towarowym, Hamburg 1979 rok.

    Letnia wyprzedaż w domu towarowym, Hamburg 1979 rok

    Letnia wyprzedaż w domu towarowym, Hamburg 1979 rok.
  • Wernisaż Heleny Bohle-Szackiej, Berlin 1971 rok.

    Wernisaż Heleny Bohle-Szackiej, Berlin 1971 rok

    Wernisaż Heleny Bohle-Szackiej, Berlin 1971 rok.
  • Wersnisaż Heleny Bohle-Szackiej, pierwszy z prawej pisarz Witold Wirpsza, Berlin 1971 rok.

    Wersnisaż Heleny Bohle-Szackiej, Berlin 1971 rok

    Wersnisaż Heleny Bohle-Szackiej, pierwszy z prawej pisarz Witold Wirpsza, Berlin 1971 rok.
  • Günter Grass, Berlin 1975 rok.

    Günter Grass, Berlin 1975 rok

    Günter Grass, Berlin 1975 rok.
  • Joseph Beuys - niemiecki artysta, performer, Düsseldorf 1971 rok.

    Joseph Beuys, Düsseldorf 1971 rok

    Joseph Beuys - niemiecki artysta, performer, Düsseldorf 1971 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok

    Festiwal Teatr Narodów, Hamburg 1979 rok.
  • Festiwal Teatralny w Nancy, 1979 rok.

    Festiwal Teatralny w Nancy, 1979 rok

    Festiwal Teatralny w Nancy, 1979 rok.
  • Tadeusz Kantor i jego sztuka "Kurka wodna", 1967 rok.

    Tadeusz Kantor i jego sztuka "Kurka wodna", 1967 rok

    Tadeusz Kantor i jego sztuka "Kurka wodna", 1967 rok.
  • Happening Tadeusza Kantora, Warszawa 1968 rok.

    Happening Tadeusza Kantora, Warszawa 1968 rok

    Happening Tadeusza Kantora, Warszawa 1968 rok.
  • Ulice Wrocławia, 1969 rok.

    Ulice Wrocławia, 1969 rok

    Ulice Wrocławia, 1969 rok.
  • Wrocław, dostawa mięsa do sklepu, 1980 rok.

    Wrocław, dostawa mięsa do sklepu, 1980 rok

    Wrocław, dostawa mięsa do sklepu, 1980 rok.
  • Puste półki w sklepie spożywczym, Wrocław 1980 rok.

    Puste półki w sklepie spożywczym, Wrocław 1980 rok

    Puste półki w sklepie spożywczym, Wrocław 1980 rok.
  • Warszawa, 1989 rok.

    Warszawa, 1989 rok

    Warszawa, 1989 rok.
  • Warszawska przekupka, 1960 rok.

    Warszawska przekupka, 1960 rok

    Warszawska przekupka, 1960 rok.
  • Warszawa, 1982 rok. Kolejka na postoju taksówek, na zdjęciu z prawej Tadeusz Kantor.

    Warszawa, 1982 rok

    Warszawa, 1982 rok. Kolejka na postoju taksówek, na zdjęciu z prawej Tadeusz Kantor.
  • Zima w Warszawie, Mariensztat, 1957 rok.

    Zima w Warszawie, Mariensztat, 1957 rok

    Zima w Warszawie, Mariensztat, 1957 rok.
  • Robotnicy na przystanku przed Hutą Warszawa, 1960 rok.

    Robotnicy na przystanku przed Hutą Warszawa, 1960 rok

    Robotnicy na przystanku przed Hutą Warszawa, 1960 rok.
  • Wrocław, wystawa fotograficzna Solidarności, 1980 rok.

    Wrocław, wystawa fotograficzna Solidarności, 1980 rok

    Wrocław, wystawa fotograficzna Solidarności, 1980 rok.
  • Samochód syrena, 1960 rok.

    Samochód syrena, 1960 rok

    Samochód syrena, 1960 rok.
  • Warszawa wyścigi konne na Służewcu, 1958 rok.

    Warszawa wyścigi konne na Służewcu, 1958 rok

    Warszawa wyścigi konne na Służewcu, 1958 rok.
  • Moda Barbary Hoff, 1967 rok.

    Moda Barbary Hoff, 1967 rok

    Moda Barbary Hoff, 1967 rok.
  • Wrocław, rynek, 2000 rok. Wystawa fotograficzna "Pasażerowie" Tomasza Kiżnego. 

    Wrocław, rynek, 2000 rok

    Wrocław, rynek, 2000 rok. Wystawa fotograficzna "Pasażerowie" Tomasza Kiżnego. 
  • Spektakl Tadeusza Kantora "Wielopole, Wielopole", 1983 rok.

    Spektakl Tadeusza Kantora "Wielopole, Wielopole", 1983 rok

    Spektakl Tadeusza Kantora "Wielopole, Wielopole", 1983 rok.
  • Wrocław, uniwersytet, 1960 rok.

    Wrocław, uniwersytet, 1960 rok

    Wrocław, uniwersytet, 1960 rok.