W służbie dla Polski: Jacek Kowalski (1950-2019)

Jacek Kowalski (1950-2019)
Jacek Kowalski (1950-2019)

Decyzją władz uczelni nie zaliczył zimowej sesji, dlatego zdecydował się przerwać studia. Podjął pracę w Spółdzielni Ogrodniczej w Ostrowie z której w związku z pogłębiającymi się represjami został zwolniony. Trudna sytuacja materialna sprawiła, że poszukiwał pracy. Zatrudnienie znalazł w zakładach VEB Schichtpressstoffwerk w Bernau pod Berlinem. Niestety nowy etap życia nie trwał długo. W wyniku kontroli zakładu okazało się, że był zatrudniony nielegalnie i otrzymał nakaz opuszczenia Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD). Z początkiem 1972 r. ponownie podjął próbę zatrudnienia na terenie NRD. Tym razem podjął pracę w kotłowni fabryki czekolady VEB Elfe w Berlinie Weissensee. Z czasem awansował na operatora wymienników wodnych a następnie operatora kotłowni. W tym samym roku po namowach rodziców równolegle do swojej pracy podjął studia w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu na kierunku filologia germańska. W ich trakcie i dzięki wsparciu dr. Huberta Orłowskiego zakwalifikował się na wymianę akademicką. W 1974 r. podjął studia na Uniwersytecie im. Marcina Lutra w Halle/Saale. Tam poznał swoją przyszłą żonę. W czasie studiów był przedstawicielem polskiej delegacji studentów uczestniczących w wymianie akademickiej i był inwigilowany przez wschodnioniemiecką służbę bezpieczeństwa Stasi. Była ona związana z jego odczytem podczas akademii z okazji XXX-lecia istnienia PRL i XXV-lecia istnienia NRD, ponieważ w trakcie przemówienia zakwestionował wyzwolenie Halle przez ZSRR. Po wystąpieniu funkcjonariusze Stasi zabrali go na przesłuchanie.

„No więc każdy z przewodniczących delegacji miał przemówienie. Ja również musiałem coś powiedzieć. Powiedziałem więc widząc napis na ścianie „Dziękujemy armii sowieckiej za oswobodzenie Halle”, że najpierw muszę sprostować fakty historyczne i powiedzieć jak to było. Mówiłem - ja się uczyłem w podręcznikach w szkole, że Halle zostało oswobodzone przez armię amerykańską i później w ramach wymiany na sektor berliński zostało w strefie sowieckiej. W tym samym momencie mój mikrofon naturalnie został wyłączony. Na drugi dzień Pan Schmeiel - to był taki opiekun studentów zagranicznych z wiadomego resortu - wziął mnie ze sobą. Na dole akademika stało dwóch dziwnych panów i poszliśmy w ich eskorcie do jakiegoś mieszkania. (…) próbowali wmawiać, że podczas mojego przemówienia byłem pijany. (…) Ponieważ nie dawałem za wygraną jeden z moich rozmówców zapytał się czy podoba mi się trawa w NRD? Odpowiedziałem - nie proszę Pana, nie podoba mi się bo tu są zakłady chemiczne Buna, Loina, wszystko żółte, brązowe…. Jak tylko skończyłem jeden z nich powiedział tylko po niemiecku że mam s… [niecenzuralne słowo - przyp. autor]. (…) No - dokończyłem te studia”.*

Po ich zakończeniu wrócił do macierzystej uczelni. Jego zainteresowania przez cały okres studiów koncentrowały się na literaturze niemieckiej. W czasie gdy przygotowywał pracę magisterską nawiązał kontakt z Peterem Turrinim, austriackim pisarzem. Ponieważ nie mógł kontynuować badań w Austrii wspólnie z promotorem zdecydował się na kolejne stypendium i wyjazd do Halle. Wyjazd do NRD był dobrą okazją nie tylko do spotkania z narzeczoną ale przygotowania ewentualnej ucieczki z PRL. Praca magisterska i fakt, że dzieła Turriniego nie były wówczas dostępne w Polsce pozwoliły na pierwsze przymiarki do założonego planu.

„Studiowałem w Poznaniu do lipca 1976 roku i wyjazd mój na zachód był pretekstem, ponieważ ja miałem pisać pracę magisterską o teatrze ludowym austriackim. Temat pracy był specjalnie wybrał dla mnie i mojego kolegi doktor Włodzimierz Bialik, ponieważ słowo „ludowy” otwierało możliwość łatwiejszego wyjazdu. (…)  Dostałem wizę najpierw do krajów Beneluksu, później niemiecką tranzytową. Było to związane z zaproszeniem obywatelki francuskiej i obecnej mojej żony do Francji, dlatego dostałem również wizę pobytową na miesiąc i tranzytową do Niemiec” * - Jacek Kowalski wspomniał w rozmowie z autorem.

Mediathek
  • Jacek Kowalski (1950-2019)

    Jacek Kowalski (1950-2019)

    Jacek Kowalski (1950-2019)
  • Od lewej: Jacek Kowalski, nn. (prawdopodobnie Służba Bezpieczeństwa PRL), ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński (syn Bolesława Bieruta), ks. Kard. Stefan Wyszyński, Dachau 1978 r.

    Jacek Kowalski, nn., ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński i ks. Kard. Stefan Wyszyński

    Od lewej: Jacek Kowalski, nn. (prawdopodobnie Służba Bezpieczeństwa PRL), ambasador PRL w Bonn Andrzej Chyliński (syn Bolesława Bieruta), ks. Kard. Stefan Wyszyński, Dachau 1978 r.
  • Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem, Londyn, lata 70-te

    Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem

    Jacek Kowalski podczas rozmowy z prezydentem Kazimierzem Sabbatem, Londyn, lata 70-te
  • Od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Podgórski, Monachium, ok. 1978–1979

    Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski

    Od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Folek, Mirosław Wiśniewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Podgórski, Monachium, ok. 1978–1979
  • Od lewej: dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski, Port Lotniczy Londyn Heathrow, lata 80-te

    dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski

    Od lewej: dr Ludwik Frendl i Jacek Kowalski, Port Lotniczy Londyn Heathrow, lata 80-te
  • Od lewej: Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz, Jacek Kowalski, Hamburg, 1987 r.

    Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz i Jacek Kowalski

    Od lewej: Lidia Ciołkosz, minister Zbigniew Scholtz, Jacek Kowalski, Hamburg, 1987 r.
  • Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN. Przy stole prezydialnym siedzą od lewej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Nowakowski, Zakrzewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Folek, Bogdan Żurek, nn, Monachium, 1987 r.

    Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN

    Posiedzenie Oddziału Rady Narodowej w RFN. Przy stole prezydialnym siedzą od lewej: Wincenty Broniwój-Orliński, Tadeusz Nowakowski, Zakrzewski, Jacek Kowalski, Tadeusz Folek, Bogdan Żurek, nn, Mona...
  • Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem. W środku od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, prezydent Kazimierz Sabbat, Lidia Ciołkosz. Pierwszy od lewej: Stanisław Mikiciuk, Jacek Kowalski, nn, nn, Monachium 1988 r.

    Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem

    Spotkanie z prezydentem Kazimierzem Sabbatem. W środku od prawej: Wincenty Broniwój-Orliński, prezydent Kazimierz Sabbat, Lidia Ciołkosz. Pierwszy od lewej: Stanisław Mikiciuk, Jacek Kowalski, nn, n...
  • Pochód pierwszomajowy. Od prawej: Zbigniew Dziakoński vel Kowalczyk, nn, Jacek Kowalski, Monachium, ok. 1987 r.

    Pochód pierwszomajowy.

    Pochód pierwszomajowy. Od prawej: Zbigniew Dziakoński vel Kowalczyk, nn, Jacek Kowalski, Monachium, ok. 1987 r.
  • Wspólna fotografia w Konsulacie Generalnym RP w Kolonii. Od prawej: prezydent RP Lech Wałęsa, Jacek Kowalski, konsul Marek Rzeszotarski, lata 90-te

    W Konsulacie Generalnym RP w Kolonii

    Wspólna fotografia w Konsulacie Generalnym RP w Kolonii. Od prawej: prezydent RP Lech Wałęsa, Jacek Kowalski, konsul Marek Rzeszotarski, lata 90-te
  • Od prawej: inż. Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski, pierwszy z lewej: Bogdan Żurek, brak daty

    Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski i Bogdan Żurek

    Od prawej: inż. Jerzy Arłamowski, Jacek Kowalski, nn, Arkadiusz Kulaszewski, pierwszy z lewej: Bogdan Żurek, brak daty
  • Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi. Od prawej stoi: Jerzy Arłamowski i Jacek Kowalski. Od prawej siedzi: dr Ludwik Frendl i jego żona, brak daty

    Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi

    Wręczenie Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski dr. Ludwikowi Frendlowi. Od prawej stoi: Jerzy Arłamowski i Jacek Kowalski. Od prawej siedzi: dr Ludwik Frendl i jego żona, brak daty
  • Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski, Monachium, ok. 2003 r.

    Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski

    Włodzimierz Sznarbachowski i Jacek Kowalski, Monachium, ok. 2003 r.
  • Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego na Starym Cmentarzu w Ostrowie Wielkopolskim, 2017 r.

    Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego

    Jacek Kowalski przy grobie płk. Wincentego Broniwój-Orlińskiego na Starym Cmentarzu w Ostrowie Wielkopolskim, 2017 r.
  • Spotkanie Klubu Mieroszewskiego. Od lewej: Bogdan Żurek, Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski, Monachium 1990 r.

    Spotkanie Klubu Mieroszewskiego

    Spotkanie Klubu Mieroszewskiego. Od lewej: Bogdan Żurek, Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski, Monachium 1990 r.
  • Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz, Londyn 2002 r.

    Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz

    Ceremonia pogrzebowa (kremacja) Lidii Ciołkosz, Londyn 2002 r.
  • Podzienie Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej Bogdan Żurek. Monachium 1989 r.

    Podzienie Komitetu Głównego PPS

    Podzienie Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej Bogdan Żurek. Monachium 1989 r.
  • Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej. Od prawej: Jacek Kowalski, Stanisław Wąsik, Kair 1990 r.

    Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej

    Posiedzenie Międzynarodówki Socjalistycznej. Od prawej: Jacek Kowalski, Stanisław Wąsik, Kair 1990 r.
  • Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten. Na pierwszym planie Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Bogdan Żurek, 1990 r.

    Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten

    Posiedzenie Rady Naczelnej PPS w Witten. Na pierwszym planie Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Bogdan Żurek, 1990 r.
  • Wizyta w Chicago. Drugi od lewej: Jacek Kowalski, Julian Sak

    Wizyta w Chicago

    Wizyta w Chicago. Drugi od lewej: Jacek Kowalski, Julian Sak
  • Wspólna fotografia członków PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried, 1987 r. Widoczni na fotografii: Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Aleksander Menhard, Włodzimierz Sznarbachowski, Bogdan Żurek.

    Członki PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried

    Wspólna fotografia członków PPS podczas zjazdu scaleniowego w Bernried, 1987 r. Widoczni na fotografii: Lidia Ciołkosz, Jacek Kowalski, Aleksander Menhard, Włodzimierz Sznarbachowski, Bogdan Żurek.
  • Zjazd scaleniowy PPS. Przemawia Stanisław Wąsik a w tle stoi Jacek Kowalski, 1987 r.

    Zjazd scaleniowy PPS

    Zjazd scaleniowy PPS. Przemawia Stanisław Wąsik a w tle stoi Jacek Kowalski, 1987 r.
  • Przed wejściem do "Zamku" w Londynie. Od lewej: Kazimierz Sławiński, nn., Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski

    Przed wejściem do "Zamku" w Londynie

    Przed wejściem do "Zamku" w Londynie. Od lewej: Kazimierz Sławiński, nn., Włodzimierz Sznarbachowski, Jacek Kowalski
  • Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej: Ryszard Moździerz

    Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS

    Podczas posiedzenia Komitetu Głównego PPS. Przemawia Jacek Kowalski. Pierwszy z prawej: Ryszard Moździerz
  • Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie

    Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS

    Odczyt podczas posiedzenia Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie
  • Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie

    Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS

    Posiedzenie Centralnego Komitetu Wykonawczego lub Rady Naczelnej PPS, Instytut Polski i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego w Londynie
  • Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku", Londyn

    Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku"

    Jacek Kowalski i Tadeusz Podgórski przed wejściem do "Zamku", Londyn
  • Legitymacja członkowska ZPU nr 0170 Jacka Kowalskiego, Augsburg 1977 r.

    Legitymacja członkowska ZPU Jacka Kowalskiego

    Legitymacja członkowska ZPU nr 0170 Jacka Kowalskiego, Augsburg 1977 r.
  • Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU

    Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU

    Okładka czasopisma „Rodak” IV Okręgu ZPU
  • Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.

    Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.

    Msza żałobna w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 04 maja 2019 r.