Teilen:

Poloniki Daniela Chodowieckiego

Chodowiecki portretuje księcia prymasa [Podoskiego], Gdańsk 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt im Jahre 1773 von Daniel Chodowiecki, Berlin 1895.
Chodowiecki portretuje księcia prymasa [Podoskiego], Gdańsk 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt im Jahre 1773 von Daniel Chodowiecki, Berlin 1895.

„Ja też należę niejako do tych dobrych ludzi [tych dzielnych réfugiés, którzy 100 lat temu musieli opuścić swoją ojczyznę i wszędzie, dokąd docierali, byli szanowani i lubiani, także w Niemczech czynili wiele dobrego], bo moja Babka po kądzieli była réfugiée, ale z ojca jestem Polakiem, potomkiem dzielnego narodu, który wkrótce przestanie istnieć,“ tak Chodowiecki opisał swoje pochodzenie w 1793 roku, roku drugiego rozbioru Polski.[1] Używając słowa réfugiés, czyli uchodźcy, miał na myśli hugenotów, francuskich protestantów, od 1530 roku uciskanych we Francji przez kler i monarchię. Wydany przez Ludwika XIV w roku 1685 Edykt z Fontainebleau równał się zakazowi protestantyzmu, który zapoczątkował exodus ćwierci miliona hugenotów do zdominowanych przez kulturę protestancką krajów na terenie Europy. Matka Daniela, Marie Henriette Ayrer (*1702), pochodziła - zarówno ze strony matki, jak i ojca - z rodziny hugenockich uchodźców. Według rozpowszechnionego przez samego Daniela przekazu rodzinnego jego polskim praprzodkiem był żyjący w połowie XVI w. na terenie Wielkopolski szlachcic Bartłomiej Chodowiecki. Jednak już w XVII w. brak jest dowodów na to, by posiadał on tytuł szlachecki, a także stosownych informacji w polskich herbarzach.[2] Daniel pochodził bezpośrednio z toruńskiego rodu teologów i handlarzy zbożem. Jego dziadek Christian (*1655) przeniósł się do Gdańska ze względu na lepsze możliwości handlowe. Tam zajmował się handlem zbożem, później przejętym przez jego syna Godfryda (*1698), ojca Daniela. Rodzice Daniela od chwili zawarcia związku małżeńskiego należeli do parafii kościoła ewangelicko-reformowanego w Gdańsku, byli nastawieni na kulturę francuskich emigrantów i w konsekwencji tego posługiwali się językiem francuskim. Dlatego też francuski był językiem ojczystym Daniela Chodowieckiego. Mówił także po niemiecku i niewiele po polsku. Dzięki spadkowi po dziadku Daniela, rodzina nabyła kamienicę przy Heiliggeistgasse (obecnej ulicy Św. Ducha).

Biografia

Dzieciństwo urodzonego dnia 16 października 1726 roku w Gdańsku Daniela Chodowieckiego było niewątpliwie beztroskie. Od ojca, malarza amatora i twórcy miniatur, nauczył się rysunku. Po jego śmierci w roku 1740 rozpoczął praktykę kupiecką w sklepie kolonialnym, w wolnych chwilach kontynuując zgłębianie tajników rysunku - jako samouk wspierany przez swoją ciotkę Justine Ayrer. W 1743 roku, mając 16 lat, przeprowadził się do Berlina, by tam - podobnie jak jego młodszy brat Gottfried - podjąć pracę w sklepie z artykułami gospodarstwa domowego należącym do jego wuja Antoine‛a Adriena Ayrera. Na potrzeby jego sklepu obaj bracia sporządzali miniatury, po czym z ich sztychów robili odbitki, którymi następnie ozdabiano różnego rodzaju puzderka. W latach 1748/49 Daniel uczył się u augsburskiego miedziorytnika Johanna Jacoba Haida (1704-1767) sztuki malarstwa emaliowego. Już jego najwcześniejsza zachowana praca przedstawiała motyw polski, jednak prawdopodobnie była jedynie kopią sztychu rytownika Georga Christopha Kiliana (1709-1781), który także pochodził z Augsburga.[3] Praca ta pochodzi z roku 1750 i jest opatrzona napisem „Ein polnisches Jubel-Jahr und Buß-Predigt, in Cracau gezeichnet“[4] [w tekście opublikowanym w Roczniku Muzeum Narodowego w Warszawie z roku 1938 Zygmunt Batowski podaje tytuł „Rok jubileuszowy w Krakowie“]. W 1754 roku Chodowiecki postanowił skupić się wyłącznie na sztuce, rozpoczął naukę rysunku u berlińskiego malarza historycznego Bernharda Rodego (1725-1797) oraz nawiązał kontakty ze znanymi malarzami i rytownikami, wśród których znaleźli się: Antoine Pesne, Joachim Martin Falbe oraz Blaise Nicolas Le Sueur, który w roku 1756 został mianowany dyrektorem Akademie der Künste (Akademia Sztuk Pięknych) w Berlinie.

W 1755 roku Daniel ożenił się z należącą do francuskiej kolonii w Berlinie Jeanne Barez (1726-1785). W roku 1757 zaczął eksperymentować z techniką druku wklęsłego, o czym świadczy jego pierwsza akwaforta datowana właśnie na ten rok. Natomiast w roku 1758 namalował swój przypuszczalnie pierwszy obraz olejny oparty na jednej z jego pierwszych rycin, zatytułowany „Bauernjunge mit verbundenem Gesicht“ (Wiejski chłopiec z obwiązaną twarzą, Muzeum Narodowe w Gdańsku). Latem tego roku rozpoczął intensywne studia z natury, rysując głównie kobiety przy pracach domowych w technice sangwiny i ołówka. Wraz z narodzeniem pierwszego dziecka w 1761 roku jego zainteresowanie tym tematem osłabło. Do roku 1770 małżonkom Chodowieckim urodziło się pięcioro dzieci, z których wszystkie zajmowały się później pracami artystycznymi. W 1764 roku otrzymał nominację na członka Königlich Preußische Akademie der Künste und Mechanischen Wissenschaften (Królewsko-Pruska Akademia Sztuk Pięknych i Nauk Mechanicznych) w Berlinie. Po dwóch pierwszych okresach twórczości - 1758/59 i 1763/64, w których pracował jako rytownik, w roku 1767 zaczął nieprzerwanie zajmować się miniaturowymi rycinami, których stworzył ponad dwa tysiące. Rodzinę utrzymywał jednak głównie z wykonywania miniaturowych portretów i malowania puzderek emaliami.[5] W 1773 roku odbył podróże do Gdańska i na Śląsk. W tym samym roku spotkał w Dreźnie dwóch zaprzyjaźnionych malarzy: Antona Graffa (1736-1813) i Adriana Zingga (1734-1816). W 1779 roku ukazał się pierwszy spis jego rycin, natomiast rok później wydano jego autobiografię. Po śmierci matki w roku 1780 udał się ponownie do Gdańska. Od 1782 roku angażował się w reformę berlińskiej Akademii Sztuk Pięknych, którą zrealizował w roku 1786, jako jej sekretarz i jeden z sześciu rektorów. W 1790 roku został jej wicedyrektorem, a w 1797 roku następcą ówczesnego dyrektora Akademii Bernharda Rodego. Daniel Chodowiecki zmarł dnia 7 lutego 1801 roku w Berlinie. (zdj. nr 1)

 

[1] Briefe Daniel Chodowieckis an die Gräfin Christiane von Solms-Laubach [Listy Daniela Chodowieckiego do hrabiny Christiane von Solms-Laubach], pod red. Charlotte Steinbrucker, Straßburg 1927, s. 180. Cytaty wcześniej zawarte w: Chodowiecki. Zwischen Rokoko und Romantik [1916], s. 71.

[2] Informacje na temat przodków Daniela Chodowieckiego, [w:] Maria Bogucka, 1997, s. 33-36.

[3] Helmut Börsch-Supan, 1998, s. 605.

[4] Klassik Stiftung Weimar, Kunstsammlungen. Ilustracje w: Elżbieta Budzińska, 1986, ilustracja nr 1.

[5] Martin Klar, Emaildosen von Daniel Chodowiecki, [w:] Pantheon. Internationale Jahreszeitschrift für Kunst, München 1931, s. 38-44.

Mediathek Sorted

Mediathek
  • Honorowy grób Daniela Chodowieckiego na cmentarzu kolonii francuskiej przy Chausseestraße 127 w dzielnicy Berlin-Mitte.

    Zdj. nr 1: Grób Chodowieckiego

    Honorowy grób na Cmentarzu Francuskim w Berlinie.
  • Daniel Chodowiecki, Cabinet d’un peintre (W pracowni malarza [Arkusz rodzinny]), 1771, rycina, 18 x 23 cm.

    Zdj. nr 2: W kręgu rodziny

    Arkusz rodzinny, 1771
  • Daniel Chodowiecki, In einem kaschubischen Dorf (Na kaszubskiej wsi), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 14.

    Zdj. nr 3: Kaszubska wieś

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Im Stall der Posthalterei von Donnemörse (W stajni poczthalterii w Donimierzu), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 15.

    Zdj. nr 4: Stajnia w okolicach Donimierza

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Landhaus mit Kapelle bei Oliva (Dworek z kaplicą w okolicy Oliwy), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 16.

    Zdj. nr 5: Dworek w okolicach Oliwy

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Am Vorstädtischen Graben in Danzig (Na Podwalu Przedmiejskim w Gdańsku), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 20.

    Zdj. nr 6: Podwale Przedmiejskie

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Ein katholischer Geistlicher (Duchowny katolicki), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 26.

    Zdj. nr 7: Duchowny

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Zwei Karmeliter-Mönche (Dwaj Karmelici), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 30.

    Zdj. nr 8: Mnisi

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Im Pferdestall eines vornehmen Polen (W stajni pewnego wytwornego Polaka), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 31.

    Zdj. nr 9: Stajnia pewnego Polaka

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Auf dem Beischlag des „Englischen Hauses“ (Na przedprożu Domu Angielskiego), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 34.

    Zdj. nr 10: Dom Angielski

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Ein Besuch bei Kaufmann Gerdes (Wizyta u kupca Gerdesa), 1773,  fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 36.

    Zdj. nr 11: Kupiec Gerdes

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Mnich. Rückansicht (Mnich. Widok od tyłu), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 40.

    Zdj. nr 12: Mnich

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Drei polnische Flößer (Trzej polscy flisacy), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 44.

    Zdj. nr 13: Polski flisak

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Kniende Frau mit Gebetbuch und Fächer in der Dominikanerkirche (Klęcząca kobieta z modlitewnikiem i wachlarzem w kościele Dominikanów, 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 48.

    Zdj. nr 14: Klęcząca kobieta

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Betende in der Dominikanerkirche (Modlący się ludzie w kościele Dominikanów), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 49.

    Zdj. nr 15: Modlący się ludzie

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Betende Frau mit Rosenkranz (Modląca się kobieta z różańcem), 1773,  fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 50.

    Zdj. nr 16: Modląca się kobieta

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Chodowiecki porträtiert die Wojewodin Przebendowska (Chodowiecki portretuje wojewodzinę Przebendowską), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 60.

    Zdj. nr 17: Wojewodzina

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Chodowiecki porträtiert den Fürstprimas (Chodowiecki portretuje księcia prymasa), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 62.

    Zdj. nr 18: Książę prymas

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Chodowiecki porträtiert den Wojewoden Przebendowski (Chodowiecki portretuje wojewodę Przebendowskiego), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 63.

    Zdj. nr 19: Wojewoda

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Chodowiecki zeichnet den Fürstprimas (Chodowiecki portretuje księcia prymasa), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 65.

    Zdj. nr 20: Książę prymas

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Fräulein Ledóchowska (Panna Ledóchowska), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 77.

    Zdj. nr 21: Panna Ledóchowska

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Chodowiecki porträtiert die Gräfin Chacka [Czapska] (Chodowiecki portretuje hrabinę Czapską), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 79.

    Zdj. nr 22: Hrabina Czapska

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773
  • Daniel Chodowiecki, Brustbilder von Fräulein Chrzaszczewska und Pater Matthy (Portrety panny Chrząszczewskiej i Ojca Matthy), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 80.

    Zdj. nr 23: Portrety

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Fräulein Chrzaszczewska (Panna Chrząszczewska), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 81.

    Zdj. nr 24: Panna Chrząszczewska

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Der Fürstprimas (Książę prymas), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 84.

    Zdj. nr 25: Książę prymas

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Chodowiecki zeichnet Madame Öhmchen (Chodowiecki portretuje Madame Öhmchen), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 92.  (W towarzystwie hrabiny Podoskiej).

    Zdj. nr 26: Madame Öhmchen

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Gräfin Podoska und Chevalier du Bouloir (Hrabina Podoska i kawaler du Bouloir), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 93.

    Zdj. nr 27: Hrabina Podoska

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Die Mittagstafel beim Fürstprimas (Obiad u księcia prymasa), 1773,  fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 94.

    Zdj. nr 28: Obiad u prymasa

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Starost Ledóchowski und Gräfin Podoska (Starosta Ledóchowski i hrabina Podoska), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 95.

    Zdj. nr 29: Starosta z hrabiną

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Eine Betende in der Dominikanerkirche (Modląca się kobieta w kościele Dominikanów), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 96.

    Zdj. nr 30: Modląca się kobieta

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Betende, kniende Frau (Modląca się, klęcząca kobieta), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 97.

    Zdj. nr 31: Modląca się kobieta

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Kniende in der Kirche (Klęcząca kobieta w kościele), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 98.

    Zdj. nr 32: Klęcząca kobieta

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Stehende Frau im Cape (Stojąca kobieta w pelerynie), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 99.

    Zdj. nr 33: Stojąca kobieta

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Fräulein Gousseau küsst einem Dominikanerpater die Hand (Panna Gousseau całuje dłoń Ojca Dominikanina), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 100.

    Zdj. nr 34: Ojciec Dominikanin

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Das jüngere Fräulein Ledóchowska und Fräulein Gousseau (Młodsza panna Ledóchowska z panną Gousseau), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 101.

    Zdj. nr 35: Panna Ledóchowska

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Madame Öhmchen, 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 102.

    Zdj. nr 36: Madame Öhmchen

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Strażnik Czacki [Czapski] und Starostin Ledóchowska (Strażnik Czapski i starościna Ledóchowska), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 103.

    Zdj. nr 37: Strażnik Czapski

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, In der Dominikanerkirche (W kościele Dominikanów), 1773, fototypia z albumu: Von Berlin nach Danzig. Eine Künstlerfahrt …, Berlin 1895. Oryginał w Akademie der Künste w Berlinie, nr inw. Chodowiecki 107.

    Zdj. nr 38: W kościele Dominikanów

    z albumu: Podróż z Berlina do Gdańska w roku 1773.
  • Daniel Chodowiecki, Drei polnische Figuren (Trzy polskie postaci), 1775. Kobieta wracająca z mszy; polski szlachcic w stroju narodowym; ksiądz katolicki ze złożonymi dłońmi w szacie liturgicznej, przed nim chórzysta, rycina (Engelmann 138).

    Zdj. nr 39: Trzy polskie postaci

    rycina, 1775
  • Daniel Chodowiecki, Der Polnische Vlies / L’esclave Polonnois (Polski flisak), 1782, rycina z cyklu: Oświadczyny, część 2, arkusz 1, [w:] Taschenbuch zum Nutzen und Vergnügen fürs Jahr 1782, Göttingen 1782 (Engelmann 382/1)

    Zdj. nr 40: Polski flisak

    z cyklu: Oświadczyny, 1782.
  • Daniel Chodowiecki, Titel-Kupfer zu Krasicki’s verjüngter Greis (Miedzioryt strony tytułowej do historii Krasickiego o starcu, który odzyskuje młodość), 1785, rycina, [w:] Ignatz Reichsgraf von Krasicki, Fürst Bischof von Ermeland [Ignacy Krasicki, 1735-1801], Eine gefundene Geschichte (Der schon öfters verjüngte Greis), tłum. na niemiecki J. Bernouilli, Berlin 1785 (Engelmann 548).

    Zdj. nr 41: Odmłodzony starzec

    strona tytułowa do przypowieści Ignacego Krasickiego, 1785.
  • Daniel Chodowiecki, Das Auge der Vorsehung (Oko opatrzności), 1787, rycina, „winieta do tekstu modlitwy na zamówienie księdza Thomasa Grema z Bartąga koło Olsztyna w biskupstwie warmińskim do [publikacji] Bractwa Opatrzności Bożej“ (Engelmann 587).

    Zdj. nr 42: Oko opatrzności

    Winieta do tekstu modlitwy, 1787.
  • Daniel Chodowiecki, Gewaltsame Entführung des Königs von Pohlen Stanislaus Augustus 1771 (Brutalne porwanie króla Polski Stanisława Augusta w 1771 roku), 1789, rycina z cyklu:  Darstellungen aus der neuen Geschichte, [w:] Gothaischer Hof Kalender zum Nutzen und Vergnügen eingerichtet auf das Jahr 1790 (Engelmann 614/5).

    Zdj. nr 43: Porwanie

    z cyklu: Ilustracje do historii najnowszej, 1790.
  • Daniel Chodowiecki, Der Pohlnische Reichstag 1789 (Polski sejm w 1789 roku), 1790, rycina z cyklu: Darstellungen aus der neuen Geschichte, [w:] Gothaischer Hof Kalender zum Nutzen und Vergnügen eingerichtet auf das Jahr 1790 (Engelmann 614/6).

    Zdj. nr 44: W Sejmie

    z cyklu: Ilustracje do historii najnowszej, 1790.
  • Daniel Chodowiecki, Die neue polnische Constitution (Nowa Konstytucja Polski), 1792, rycina z cyklu: Begebenheiten aus der neueren Zeitgeschichte, [w:] Goettinger Taschen Calender für das Jahr 1793 (Engelmann 686/2).

    Zdj. nr 45: Konstytucja

    z cyklu: Wydarzenia historii nowożytnej, 1793.
  • Daniel Chodowiecki, Die Feyer der großen Revolution Pohlens (Święto wielkiej polskiej rewolucji), 1792, rycina z cyklu: Sechs Blätter zur neueren Geschichte und sechs Blätter zu Blumauer’s Aeneïde (Sześć arkuszy do historii najnowszej i sześć arkuszy do Eneidy Blumauera), [w:] Königl. Grosbritanischer Historischer Genealogischer Calender für 1793 (Engelmann 689/3).

    Zdj. nr 46: Rewolucja Polska

    z cyklu: Sześć arkuszy do historii najnowszej, 1793.
  • Daniel Chodowiecki, Conferenz mit dem Könige von Polen wegen der Eroberung von Mähren (Narada w sprawie podboju Moraw z udziałem króla Polski), 1793, rycina z cyklu: Zwölf Blätter zu der Brandenburgischen Geschichte, [w:] Historisch Genealogischer Calender auf das Jahr 1794 (Engelmann 712/4).

    Zdj. nr 47: Narada

    z cyklu: Dwanaście arkuszy do historii Brandenburgii, 1794.
  • Daniel Chodowiecki, Piast und seine Frau bewirthen zwei unbekante Reisende (Piast i jego żona [Rzepicha] ugaszczają dwóch nieznanych wędrowców), 1795, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen, [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Schalt-Jahr 1796 (Engelmann 779).

    Zdj. nr 48: Piast

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski, 1795.
  • Daniel Chodowiecki, Boleslaw II zwingt die polnischen Frauen, kleine Hunde an der Brust zu tragen (Bolesław II zmusza polskie kobiety do przystawiania szczeniąt do piersi, 1795, rycina pochodzi z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen, [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Schalt-Jahr 1796 (Engelmann 779).

    Zdj. nr 49: Bolesław II

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski, 1795.
  • Daniel Chodowiecki, Ritter vom deutschen Orden (Rycerz Zakonu Krzyżackiego), 1795, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen, [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Schalt-Jahr 1796 (Engelmann 779).

    Zdj. nr 50: Rycerz Zakonu Krzyżackiego

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski, 1795.
  • Daniel Chodowiecki, Raphael Lesczynski [Rafał Leszczyński, 1579-1636] erinert den König Sigismund August, daß er nur der erste Bürger des Staates sey (Rafał Leszczyński przypomina królowi Zygmuntowi Augustowi, że tylko on jest pierwszym obywatelem w państwie), 1795, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen, [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Schalt-Jahr 1796 (Engelmann 779).

    Zdj. nr 51: Rafał Leszczyński

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski, 1795.
  • Daniel Chodowiecki: Sobieski nimt den Tartaren den gemachten Raub wieder ab, 1795. Radierung, aus: 6 Blätter zur Geschichte von Polen, Historisch-genealogischer Kalender auf das Schalt-Jahr 1796 (Engelmann 779)

    Zdj. nr 52: Sobieski

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski, 1795.
  • Daniel Chodowiecki, Sobieski endigt die langweilige Unterhaltung mit Leopold auf der Ebne bey Wien 1683 (Sobieski kończy nudną dysputę z Leopoldem na przedpolach Wiednia), 1795, rycina pochodzi z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen, [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Schalt-Jahr 1796 (Engelmann 779).

    Zdj. nr 53: Sobieski

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski, 1795.
  • Daniel Chodowiecki, Kasimir der Große stürzt auf einer Hirschjagd, und stirbt (Kazimierz Wielki spada z konia podczas polowania na jelenie i umiera), 1796, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen (Schluß), [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Gemein-Jahr 1797 (Engelmann 823).

    Zdj. nr 54: Kazimierz Wielki

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski (koniec), 1796.
  • Daniel Chodowiecki, Herzog Konrad von Masovien fordert den K. Johann Albrecht zum Zweykampf (Książę Konrad Mazowiecki wyzywa K. Jana Olbrachta na pojedynek), 1796, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen (Schluß), [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Gemein-Jahr 1797 (Engelmann 823).

    Zdj. nr 55: Konrad Mazowiecki

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski (koniec), 1796.
  • Daniel Chodowiecki: Der Hochmeister des Deutschen Ordens läßt Luthern befragen (Wielki Mistrz Zakonu Krzyżackiego zasięga rady u Lutra), 1796, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen (Schluß), [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Gemein-Jahr 1797 (Engelmann 823).

    Zdj. nr 56: Wielki Mistrz

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski (koniec), 1796.
  • Daniel Chodowiecki, Schlägerey zwischen zwey Senatoren, wobey ein dritter getödtet wird (Starcie dwóch senatorów, podczas którego trzeci umiera), 1796, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen (Schluß), [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Gemein-Jahr 1797 (Engelmann 823).

    Zdj. nr 57: Starcie

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski (koniec), 1796.
  • Daniel Chodowiecki: Religions-Gespräch zu Thorn (Toruńskie Colloquium Charitativum), 1796, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen (Schluß), [w:] Historisch-genealogischer Kalender auf das Gemein-Jahr 1797 (Engelmann 823).

    Zdj. nr 58: Colloquium Charitativum

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski (koniec), 1796.
  • Daniel Chodowiecki: Stanislaus Lesczynski [Stanisław Leszczyński, 1677-1766] flüchtet verkleidet von Danzig nach Marienwerder (Stanisław Leszczyński w przebraniu ucieka z Gdańska do Kwidzyna), 1796, rycina z cyklu: 6 Blätter zur Geschichte von Polen (Schluß), [w:]  Historisch-genealogischer Kalender auf das Gemein-Jahr 1797 (Engelmann 823).

    Zdj. nr 59: Stanisław Leszczyński

    z cyklu: 6 arkuszy do historii Polski (koniec), 1796.
  • Daniel Chodowiecki, Suwarow vor Praga (Suworow pod Pragą) [Alexander Suworow, 1730-1800, przed bitwą pod Pragą w roku 1794], 1797, rycina z cyklu: 8 Blätter zur Geschichte Katharina’s II., [w:] Historisch-genealogischer Kalender na rok 1798 (Engelmann 846/8).

    Zdj. nr 60: Na przedpolach Pragi

    z cyklu: 8 arkuszy do historii Katarzyny II, 1797.
  • Zwischen Bach und Goethe

    Daniel Chodowiecki auf einem Wandrelief am Aufgang der Alten Nationalgalerie in Berlin (Ausschnitt).
  • Zwischen Bach und Goethe

    Daniel Chodowiecki auf einem Wandrelief am Aufgang der Alten Nationalgalerie in Berlin (Ausschnitt).
  • Audiodatei

    Daniel Chodowiecki - Hörspiel von "COSMO Radio po polsku" auf Deutsch

    In Zusammenarbeit mit "COSMO Radio po polsku" präsentieren wir Hörspiele zu ausgewählten Themen unseres Portals.