Stefan Arczyński - mistrz fotografii dwóch kultur

Wieżowiec we Wrocławiu, 1983 r., lokalizacja: Osiedle Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, dziś tylko Przyjaźni.
Wieżowiec we Wrocławiu, 1983 r., lokalizacja: Osiedle Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, dziś tylko Przyjaźni.
Okres niemiecki
 

Urodził się 31 lipca 1916 w Essen jako trzecie dziecko Wiktora Arczyńskiego (1879-1940) i Heleny z domu Adamskiej (1889-1918). Rodzina pochodziła z prowincji poznańskiej ówczesnych Niemiec i dzieliła los tysięcy Polaków, którzy na przełomie XIX/XX wieku emigrowali „za chlebem“ z rolniczej części zaboru pruskiego do przemysłowych części Niemiec zachodnich, Nadrenii i Westfalii. 

Ojciec Stefana, pochodzący z Solca Kujawskiego, ok. 1900 roku znalazł pracę w administracji fabryki Kruppa w Essen. Matka wywodziła się z wielkopolskiego Mogilna. Na zdjęciu wykonanym w Gnieźnie w 1907 r. spogląda na nas młoda kobieta w białej sukni według ówczesnej mody, z ramion zwisa jej również białe boa. Okrągłą, ładną twarz ożywia lekki uśmiech. W 1908 roku Wiktor i Helena zawarli związek małżeński. Wkrótce na świat przyszły dzieci Tadeusz oraz Helena. Arczyńscy pielęgnowali polskość, tradycje narodowe i język, utrzymywali też kontakt z rodziną, pozostawioną na Wschodzie. Wiktor był aktywnym członkiem różnych organizacji polskich, a po I wojnie światowej Związku Polaków w Niemczech. 

Z powodu wczesnej śmierci matki, dwa lata po narodzinach najmłodszego syna, Stefana obowiązek wychowania dzieci spoczął na ojcu. Zachowała się fotografia ojca z dziećmi z Essen z 1919 roku. Cała rodzina, odświętnie ubrana, zgrupowana jest wokół małego stolika. Ojciec w ciemnym garniturze podtrzymuje małego, długowłosego Stefana. Jego starsze rodzeństwo stoi po drugiej stronie stolika. Wszyscy swobodnie patrzą w obiektyw, dzieci lekko się uśmiechają. By utrzymać więź z krajem pochodzenia, ojciec regularnie wysyłał młodych Arczyńskich do rodziny w Polsce na wakacje. Brat Stefana po skończeniu szkół w Niemczech, zdał w Polsce maturę. Następnie studiował na Politechnice w Gdańsku, przyjął polskie obywatelstwo i podjął pracę na Górnym Śląsku jako chemik.

Fotografią Stefan Arczyński zainteresował się już w młodości. Pierwsze zdjęcia wykonał na początku lat 30. Interesował się miejską architekturą, także sportem. Często bywał z aparatem na zawodach i meczach sportowych. Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął w 1934 r. naukę w jednym z zakładów fotograficznych w rodzinnym Essen, przez kolejne trzy lata zdobył podstawy warsztatowe tego fachu. Wykonywał kameralne zdjęcia portretowe, jak i zbiorowe fotografie uczestników wesel. Nie zamierzał być jednak tylko fotografem-rzemieślnikiem, towarzyszącym z aparatem kolejnym etapom życia mieszczańskich rodzin. Pracował stale nad własnym stylem. 

Niemiecka fotografia była wtedy bardzo znana i rozwinięta, choć po 1933 roku znacznie ograniczono oddziaływanie w niej prądów sztuki nowoczesnej. Z pewnością na młodego Arczyńskiego wpływ wywarli tacy mistrzowie, jak Erich Salomon, Karl Blossfeld, czy August Sander. Arczyński poszukiwał jednak własnego języka w fotografii, w którym łączył z powodzeniem estetykę „nowej rzeczywistości" (wpływy Bauhausu, Deutscher Werkbund i inne) z pewnym zachwytem dla monumentalizmu niektórych tematów. 

Swoje umiejętności mógł wkrótce wykorzystać. Był w Berlinie w sierpniu 1936 roku w czasie XI Letnich Igrzysk Olimpijskich i fotografował ich przebieg. Na jednym zdjeć z tego okresu pozuje Helen Stephens, najszybsza wtedy biegaczką świata. Portret będzie odtąd często podejmowanym przez Arczyńskiego środkiem wyrazu.

Mediathek
  • Ulica Świdnicka we Wrocławiu, 1953 r.

    Ulica Świdnicka we Wrocławiu, 1953 r.

    Ulica Świdnicka we Wrocławiu, 1953 r.
  • Wielka Zbrojownia i Baszta Słomiana na Targu Węglowym w Gdańsku, 1953 r.

    Wielka Zbrojownia i Baszta Słomiana na Targu Węglowym w Gdańsku, 1953 r.

    Wielka Zbrojownia i Baszta Słomiana na Targu Węglowym w Gdańsku, 1953 r.
  • Fragmenty gruzu przed zachodnią wieżą Katedry Wrocławskiej, 1953 r.

    Fragmenty gruzu przed zachodnią wieżą Katedry Wrocławskiej, 1953 r.

    Fragmenty gruzu przed zachodnią wieżą Katedry Wrocławskiej, 1953 r.
  • Rynek Wrocławski, 1954 r.

    Rynek Wrocławski, 1954 r.

    Rynek Wrocławski, 1954 r.
  • Koncert chóru w Annaberg, 1954 r.

    Koncert chóru w Annaberg, 1954 r.

    Koncert chóru w Annaberg, 1954 r.
  • Kościół św. Macieja we Wrocławiu, 1954 r.

    Kościół św. Macieja we Wrocławiu, 1954 r.

    Kościół św. Macieja we Wrocławiu, 1954 r.
  • Katedra Wrocławska, 1955 r.

    Katedra Wrocławska, 1955 r.

    Katedra Wrocławska, 1955 r.
  • Koparka na placu budowy przed ratuszem we Wrocławiu, 1955 r.

    Koparka na placu budowy przed ratuszem we Wrocławiu, 1955 r.

    Koparka na placu budowy przed ratuszem we Wrocławiu, 1955 r.
  • Pałac Kultury i Nauki w warszawie, 1955 r.

    Pałac Kultury i Nauki w warszawie, 1955 r.

    Pałac Kultury i Nauki w warszawie, 1955 r.
  • Zniszczony teren na wrocławskiej starówce, bez daty (po 1945 r.).

    Zniszczony teren na wrocławskiej starówce, bez daty (po 1945 r.)

    Zniszczony teren na wrocławskiej starówce, bez daty (po 1945 r.).
  • Ratusz na Rynku we Wrocławiu z ruinami wojennymi, 1955 r.

    Ratusz na Rynku we Wrocławiu z ruinami wojennymi, 1955 r.

    Ratusz na Rynku we Wrocławiu z ruinami wojennymi, 1955 r.
  • Ruiny wojenne na ul. Oławskiej we Wrocławiu, 1955 r.

    Ruiny wojenne na ul. Oławskiej we Wrocławiu, 1955 r.

    Ruiny wojenne na ul. Oławskiej we Wrocławiu, 1955 r.
  • Teren ul. Świdnicka i ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego  we Wrocławiu, 1955 r.

    Teren ul. Świdnicka i ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego we Wrocławiu, 1955 r.

    Teren ul. Świdnicka i ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego we Wrocławiu, 1955 r.
  • Dziewczyna z gęsiami w Zdunach, wiatraki w tle, 1956 r.

    Dziewczyna z gęsiami w Zdunach, wiatraki w tle, 1956 r.

    Dziewczyna z gęsiami w Zdunach, wiatraki w tle, 1956 r.
  • Plac Nowy Targ we Wrocławiu, 1957 r.

    Plac Nowy Targ we Wrocławiu, 1957 r.

    Plac Nowy Targ we Wrocławiu, 1957 r.
  • Widok na ulicę we Wrocławiu z kamienicami przy ul. Psie Budy (dawnej Krullstraße), 1958 r.

    Widok na ulicę we Wrocławiu z kamienicami przy ul. Psie Budy (dawnej Krullstraße), 1958 r.

    Widok na ulicę we Wrocławiu z kamienicami przy ul. Psie Budy (dawnej Krullstraße), 1958 r.
  • Dawny Szpital św. Anny we Wrocławiu, 1958 r.

    Dawny Szpital św. Anny we Wrocławiu, 1958 r.

    Dawny Szpital św. Anny we Wrocławiu, 1958 r.
  • Ruiny kościoła św. Katarzyny we Wrocławiu, 1958 r.

    Ruiny kościoła św. Katarzyny we Wrocławiu, 1958 r.

    Ruiny kościoła św. Katarzyny we Wrocławiu, 1958 r.
  • Rzęd domów z uszkodzeniami wojennymi na ul. Białoskórniczej we Wrocławiu, 1958 r.

    Rzęd domów z uszkodzeniami wojennymi na ul. Białoskórniczej we Wrocławiu, 1958 r.

    Rzęd domów z uszkodzeniami wojennymi na ul. Białoskórniczej we Wrocławiu, 1958 r.
  • Plac Tadeusza Kościuszko we Wrocławiu, 1953 r.

    Plac Tadeusza Kościuszko we Wrocławiu, 1953 r.

    Plac Tadeusza Kościuszko we Wrocławiu, 1953 r.
  • Most Katedralny we Wrocławiu, 1961 r.

    Most Katedralny we Wrocławiu, 1961 r.

    Most Katedralny we Wrocławiu, 1961 r.
  • Kamieniczka "Jaś" na Rynku Wrocławskim, 1961 r.

    Kamieniczka "Jaś" na Rynku Wrocławskim, 1961 r.

    Kamieniczka "Jaś" na Rynku Wrocławskim, 1961 r.
  • Kamieniczki "Jaś i Małgosia" na Rynku Wrocławskim, 1961 r.

    Kamieniczki "Jaś i Małgosia" na Rynku Wrocławskim, 1961 r.

    Kamieniczki "Jaś i Małgosia" na Rynku Wrocławskim, 1961 r.
  • Plac Nowy Targ we Wrocławiu z ruinami wojennymi, 1961 r.

    Plac Nowy Targ we Wrocławiu z ruinami wojennymi, 1961 r.

    Plac Nowy Targ we Wrocławiu z ruinami wojennymi, 1961 r.
  • Rusztowanie w elektrowni Turów opalanej węglem brunatnym w Turoszówie, 1962 r.

    Rusztowanie w elektrowni Turów opalanej węglem brunatnym w Turoszówie, 1962 r.

    Rusztowanie w elektrowni Turów opalanej węglem brunatnym w Turoszówie, 1962 r.
  • Rusztowanie w elektrowni Turów opalanej węglem brunatnym w Turoszówie, 1962 r.

    Rusztowanie w elektrowni Turów opalanej węglem brunatnym w Turoszówie, 1962 r.

    Rusztowanie w elektrowni Turów opalanej węglem brunatnym w Turoszówie, 1962 r.
  • Zamek Królewski na Wawelu w Krakowie, 1963 r.

    Zamek Królewski na Wawelu w Krakowie, 1963 r.

    Zamek Królewski na Wawelu w Krakowie, 1963 r.
  • Widok na Kraków, 1963 r.

    Widok na Kraków, 1963 r.

    Widok na Kraków, 1963 r.
  • Robotnicy podczas zbioru ziemniaków pod Piwniczną, 1963 r.

    Robotnicy podczas zbioru ziemniaków pod Piwniczną, 1963 r.

    Robotnicy podczas zbioru ziemniaków pod Piwniczną, 1963 r.
  • Kobiety pracujące w polu podczas zbioru ziemniaków w okolicach Piwnicznej, 1963 r.

    Kobiety pracujące w polu podczas zbioru ziemniaków w okolicach Piwnicznej, 1963 r.

    Kobiety pracujące w polu podczas zbioru ziemniaków w okolicach Piwnicznej, 1963 r.
  • Bazylika Mariacka w Krakowie przy Rynku Głównym, 1963 r.

    Bazylika Mariacka w Krakowie przy Rynku Głównym, 1963 r.

    Bazylika Mariacka w Krakowie przy Rynku Głównym, 1963 r.
  • Budynek mieszkalno-usługowy przy ul. Piłsudskiego we Wrocławiu, 1965 r.

    Budynek mieszkalno-usługowy przy ul. Piłsudskiego we Wrocławiu, 1965 r.

    Budynek mieszkalno-usługowy przy ul. Piłsudskiego we Wrocławiu, 1965 r.
  • Wrocławski teren wystawowy, 1966 r.

    Wrocławski teren wystawowy, 1966 r.

    Wrocławski teren wystawowy, 1966 r.
  • Spółdzielczy Dom Handlowy „Feniks” na Rynku we Wrocławiu, 1966 r.

    Spółdzielczy Dom Handlowy „Feniks” na Rynku we Wrocławiu, 1966 r.

    Spółdzielczy Dom Handlowy „Feniks” na Rynku we Wrocławiu, 1966 r.
  • Brama Wrocławska w Oleśnicach, 1966 r.

    Brama Wrocławska w Oleśnicach, 1966 r.

    Brama Wrocławska w Oleśnicach, 1966 r.
  • Autostrada pod Wrocławiem, 1967 r.

    Autostrada pod Wrocławiem, 1967 r.

    Autostrada pod Wrocławiem, 1967 r.
  • Wieżowce osiedla mieszkaniowego we Gajowice (Wrocław), 1967 r.

    Wieżowce osiedla mieszkaniowego we Gajowice (Wrocław), 1967 r.

    Wieżowce osiedla mieszkaniowego we Gajowice (Wrocław), 1967 r.
  • Wrocławski ratusz, bez daty (po 1953 r.)

    Wrocławski ratusz, bez daty (po 1953 r.)

    Wrocławski ratusz, bez daty (po 1953 r.)
  • Odra przy mostem Grunwaldzkim we Wrocławiu, bez daty (po 1945 r.)

    Odra przy mostem Grunwaldzkim we Wrocławiu, bez daty (po 1945 r.)

    Odra przy mostem Grunwaldzkim we Wrocławiu, bez daty (po 1945 r.)
  • Plac Solny we Wrocławiu, po prawej - wieżowiec Sparkasse, bez daty (po 1945 r.)

    Plac Solny we Wrocławiu, po prawej - wieżowiec Sparkasse, bez daty (po 1945 r.)

    Plac Solny we Wrocławiu, po prawej - wieżowiec Sparkasse, bez daty (po 1945 r.)
  • Wrocław, bez datyWewnętrzny dziedziniec dawnego więzienia miejskiego we Wrocławiu, 1981 r.

    Wewnętrzny dziedziniec dawnego więzienia miejskiego we Wrocławiu, 1981 r.

    Wewnętrzny dziedziniec dawnego więzienia miejskiego we Wrocławiu, 1981 r.
  • Rynek Wrocławski z ratuszem, bez daty (po 1945 r.).

    Rynek Wrocławski z ratuszem, bez daty (po 1945 r.)

    Rynek Wrocławski z ratuszem, bez daty (po 1945 r.).
  • Północna strona Rynku Wrocławskiego, bez daty (po 1945 r.).

    Północna strona Rynku Wrocławskiego, bez daty (po 1945 r.)

    Północna strona Rynku Wrocławskiego, bez daty (po 1945 r.).
  • Uniwersytet Wrocławski, bez daty (po 1945 r.).

    Uniwersytet Wrocławski, bez daty (po 1945 r.)

    Uniwersytet Wrocławski, bez daty (po 1945 r.).
  • Ul. Świdnicka we Wrocławiu, bez daty (po 1945 r.).

    Ul. Świdnicka we Wrocławiu, bez daty (po 1945 r.)

    Ul. Świdnicka we Wrocławiu, bez daty (po 1945 r.).
  • Osiedle mieszkaniowe we Wrocławiu, 1969 r.

    Osiedle mieszkaniowe we Wrocławiu, 1969 r.

    Osiedle mieszkaniowe we Wrocławiu, 1969 r.
  • Ossolineum Breslau, 1969

    Ossolineum Breslau, 1969

    Ossolineum Breslau, 1969.
  • Sala wystawowa w Muzeum Architektury we Wrocławiu, 1969 r.

    Sala wystawowa w Muzeum Architektury we Wrocławiu, 1969 r.

    Sala wystawowa w Muzeum Architektury we Wrocławiu, 1969 r.
  • Odra obok Dolnośląskim Urzędem Wojewódzkim we Wrocławiu, 1970 r.

    Odra obok Dolnośląskim Urzędem Wojewódzkim we Wrocławiu, 1970 r.

    Odra obok Dolnośląskim Urzędem Wojewódzkim we Wrocławiu, 1970 r.
  • Pagoda Ogrodu Japońskiego w Parku Szczytnickim we Wrocławiu, 1971 r.

    Pagoda Ogrodu Japońskiego w Parku Szczytnickim we Wrocławiu, 1971 r.

    Pagoda Ogrodu Japońskiego w Parku Szczytnickim we Wrocławiu, 1971 r.
  • Fontanna Szermierz we Wrocławiu, 1972 r.

    Fontanna Szermierz we Wrocławiu, 1972 r.

    Fontanna Szermierz we Wrocławiu, 1972 r.
  • Plac Nowy Targ we Wrocławiu, 1972 r.

    Plac Nowy Targ we Wrocławiu, 1972 r.

    Plac Nowy Targ we Wrocławiu, 1972 r.
  • Hala targowa na placu Nankiera we Wrocławiu, 1972 r.

    Hala targowa na placu Nankiera we Wrocławiu, 1972 r.

    Hala targowa na placu Nankiera we Wrocławiu, 1972 r.
  • Filharmonia Wrocławska, 1972 r.

    Filharmonia Wrocławska, 1972 r.

    Filharmonia Wrocławska, 1972 r.
  • Widok na miasto Wrocław, 1972 r.

    Widok na miasto Wrocław, 1972 r.

    Widok na miasto Wrocław, 1972 r.
  • Uniwersytet Wrocławski, 1972 r.

    Uniwersytet Wrocławski, 1972 r.

    Uniwersytet Wrocławski, 1972 r.
  • Dom Handlowy Kameleon we Wrocławiu, 1972 r.

    Dom Handlowy Kameleon we Wrocławiu, 1972 r.

    Dom Handlowy Kameleon we Wrocławiu, 1972 r.
  • Ostrów Tumski, 1972 r.

    Ostrów Tumski, 1972 r.

    Ostrów Tumski, 1972 r.
  • Widok na miasto Wrocław, 1973 r.

    Widok na miasto Wrocław, 1973 r.

    Widok na miasto Wrocław, 1973 r.
  • Kamieniczki "Jaś i Małgosia " na Rynku Wrocławskim, 1973 r.

    Kamieniczki "Jaś i Małgosia " na Rynku Wrocławskim, 1973 r.

    Kamieniczki "Jaś i Małgosia " na Rynku Wrocławskim, 1973 r.
  • Kościół św. Wojciecha, 1973 r.

    Kościół św. Wojciecha, 1973 r.

    Kościół św. Wojciecha, 1973 r.
  • Fasada Dolnośląskiego Centrum Medycznego DOLMED, 1977 r.

    Fasada Dolnośląskiego Centrum Medycznego DOLMED, 1977 r.

    Fasada Dolnośląskiego Centrum Medycznego DOLMED, 1977 r.
  • Wewnętrzny dziedziniec dawnego więzienia miejskiego we Wrocławiu, 1981 r.

    Wewnętrzny dziedziniec dawnego więzienia miejskiego we Wrocławiu, 1981 r.

    Wewnętrzny dziedziniec dawnego więzienia miejskiego we Wrocławiu, 1981 r.
  • Wieżowiec we Wrocławiu, 1983 r.

    Wieżowiec we Wrocławiu, 1983 r.

    Wieżowiec we Wrocławiu, 1983 r.
  • Kamieniczki "Jaś i Małgosia" we Wrocławiu, 1983 r.

    Kamieniczki "Jaś i Małgosia" we Wrocławiu, 1983 r.

    Kamieniczki "Jaś i Małgosia" przy wrocławskim rynku, 1983 r.
  • Klasztor i liceum urszulanek Unii Rzymskiej we Wrocławiu, 1985 r.

    Klasztor i liceum urszulanek Unii Rzymskiej we Wrocławiu, 1985 r.

    Klasztor i liceum urszulanek Unii Rzymskiej we Wrocławiu, 1985 r.
  • Wieżowiec przy Placu Grunwaldzkim we Wrocławiu, 1986 r.

    Wieżowiec przy Placu Grunwaldzkim we Wrocławiu, 1986 r.

    Wieżowiec przy Placu Grunwaldzkim we Wrocławiu, 1986 r.
  • Pracownicy przed baterią koksowniczą kopalni węgla Victoria w Hermsdorfie, 1986 r.

    Pracownicy przed baterią koksowniczą kopalni węgla Victoria w Hermsdorfie, 1986 r.

    Pracownicy przed baterią koksowniczą kopalni węgla Victoria w Hermsdorfie, 1986 r.
  • Pracownik przed baterią koksowniczą kopalni węgla Victoria w Hermsdorfie, 1986 r.

    Pracownik przed baterią koksowniczą kopalni węgla Victoria w Hermsdorfie, 1986 r.

    Pracownik przed baterią koksowniczą kopalni węgla Victoria w Hermsdorfie, 1986 r.
  • Pałac arcybiskupi we Wrocławiu, 1986 r.

    Pałac arcybiskupi we Wrocławiu, 1986 r.

    Pałac arcybiskupi we Wrocławiu, 1986 r.
  • Kościół św. Marcina i Kolegiata Świętego Krzyża i kościół św. Bartłomieja we Wrocławiu, 1986 r.

    Kościół św. Marcina i Kolegiata Świętego Krzyża i kościół św. Bartłomieja we Wrocławiu, 1986 r.

    Kościół św. Marcina i Kolegiata Świętego Krzyża i kościół św. Bartłomieja we Wrocławiu, 1986 r.
  • Nagrobki na Starym Cmentarzu Żydowskim we Wrocławiu, 1986 r.

    Nagrobki na Starym Cmentarzu Żydowskim we Wrocławiu, 1986 r.

    Nagrobki na Starym Cmentarzu Żydowskim we Wrocławiu, 1986 r.
  • Wieżowce przy Placu Grunwaldzkim we Wrocławiu, 1987 r.

    Wieżowce przy Placu Grunwaldzkim we Wrocławiu, 1987 r.

    Wieżowce przy Placu Grunwaldzkim we Wrocławiu, 1987 r.
  • Widok na ulicę Katowic z starymi i nowymi budynkami, 1987 r.

    Widok na ulicę Katowic z starymi i nowymi budynkami, 1987 r.

    Widok na ulicę Katowic z starymi i nowymi budynkami, 1987 r.
  • Okno wykuszowe w Urzędzie Miejskim we Wrocławiu, 1987 r.

    Okno wykuszowe w Urzędzie Miejskim we Wrocławiu, 1987 r.

    Okno wykuszowe w Urzędzie Miejskim we Wrocławiu, 1987 r.
  • Wieżowiec Sparkasse przy rynku we Wrocławiu, 1988 r.

    Wieżowiec Sparkasse przy rynku we Wrocławiu, 1988 r.

    Wieżowiec Sparkasse przy rynku we Wrocławiu, 1988 r.
  • Rusztowaniowa wieża Bazyliki św. Elżbiety we Wrocławiu, 1988 r.

    Rusztowaniowa wieża Bazyliki św. Elżbiety we Wrocławiu, 1988 r.

    Rusztowaniowa wieża Bazyliki św. Elżbiety we Wrocławiu, 1988 r.
  • Hotel "Panorama" w Grabiszyn (Wrocław), 1989 r.

    Hotel "Panorama" w Grabiszyn (Wrocław), 1989 r.

    Hotel "Panorama" w Grabiszyn (Wrocław), 1989 r.
  • Hotel "Orbis" we Wrocławiu, 1989.

    Hotel "Orbis" we Wrocławiu, 1989

    Hotel "Orbis" we Wrocławiu, 1989.
  • Widok Wrocławia, 1987 r.

    Widok Wrocławia, 1987 r.

    Widok Wrocławia, 1987 r.
  • Śnieżna droga koło Wrocławia, bez daty (po 1945 r.).

    Śnieżna droga koło Wrocławia, bez daty (po 1945 r.)

    Śnieżna droga koło Wrocławia, bez daty (po 1945 r.).
  • Stefan Arczyński (z prawej) ze znajomym w Moskwie. Fotograf nieznany, 1956 r.

    Stefan Arczyński (z prawej) ze znajomym w Moskwie, 1956 r.

    Stefan Arczyński (z prawej) ze znajomym w Moskwie. Fotograf nieznany, 1956 r.