Stefan Szczygieł. Prace fotograficzne i filmowe.

Warschau_Urban-Panorama_01
Fotografie dokumentalne z cyklu „Urban Panorama“ zainstalowane przy stacji warszawskiego metra „Centrum“ przed Pałacem Kultury i Nauki.

Jest jeszcze coś, co rzuca się w oczy i ma decydujący wpływ na jakość tych filmów: podczas ich kręcenia przechodnie i protagoniści zdają się nie zauważać kamery artysty. Nikt z nich nie patrzy w obiektyw, nikt nie czuje, że jest obserwowany, nikt nie reaguje na to, że jest filmowany. Mimo, że czasami Szczygieł podchodzi do ludzi bardzo blisko, oni nie machają, nie patrzą niepewnie, nie odwracając się. Kamera (bez użycia teleobiektywu) pokazuje ramię mężczyzny, ręce kobiety czytającej książkę i pomarszczoną wiekiem twarz bezdomnego. Zobaczyć możemy powierzchnie przedmiotów tak samo jak materiał chustki młodej kobiety a także powierzchnię rzeźby przy fontannie. Mieszkańcy miasta poruszają się z niewzruszonym spokojem swoimi codziennymi drogami, tak, jakby kamera była niewidoczna, jakby jej w ogóle nie było. Połączenie tego naturalnego bytu z zachowaniem ludzi na ulicy, bez względu na to, co robią i niezależnie od sposobu, w jakim Szczygieł operuje kamerą, powoduje, że w swoim spowolnieniu filmowane osoby zastygają w kadrze niejako w podwójnym znaczeniu - prawie jak pomniki i ujęcia chwili, stają się częścią miejskiej architektury.

Zmieniając ekran i dzieląc go na maksymalnie cztery fragmenty, w których obok siebie lub nad sobą pokazane są równoważne zdarzenia jak i ich podwojenia, artysta tworzy za każdym razem nowe sploty powiązań. Miasto jest tutaj naprawdę w ruchu. Spowolnienie, ogólny rytm oraz postęp czasu wspiera dokładnie dopasowany elektroniczny podkład muzyczny w formie utworów ambientowych i downbeatowych, zleconych polskiemu kompozytorowi Wojciechowi „Olo“ Olszewskiemu. Kompozytor muzyki elektronicznej, tekściarz i producent zręcznie wykorzystuje również rzeczywiste odgłosy miasta i subtelnie podkłada pod sfilmowane wydarzenia: śmiech dzieci, odgłosy portu, dźwięki telefonów komórkowych, szumy, dzwonki rowerowe, ćwierkanie ptaków, klaksony, gwar...

Niestety, nagła śmierć Stefana Szczygła nie pozwoliła ani na zakończenie mozolnego projektu Urban Panoramas oraz filmów z rozpoczętej serii ZEITFLUG ani na zaprezentowanie ich i poddanie ich dyskusji w innych miastach (poza Warszawą). Tym samym jego dzieło pozostanie fragmentaryczne, jakkolwiek rozwijająca się nieprzerwanie jednaka myśl przewodnia tych prac jest wyraźnie rozpoznawalna.

Pozostaje mieć nadzieję, że wczesna śmierć fotografa nie znaczy, iż jego artystyczna spuścizna pójdzie w zapomnienie, bo prace Stefana Szczygła stanowią o tym, że był on wrażliwym, wizjonerskim, świadomym społecznie, jednoczącym i szeroko zainteresowanym kulturą pionierem współczesnej fotografii, wędrowcem pomiędzy światami - tym rzeczywistym, tym cyfrowym oraz tym wirtualnym. O wielokulturowości i jednoczącym charakterze prac Szczygła świadczy ponadto fakt, że w sposób bardzo naturalny poruszał się w trójkącie wyznaczonym przez trzy języki: polski, niemiecki i angielski.

Szczygieł jako fotografik, jako odkrywczy, innowacyjny, biegły technicznie i łączący świat - nawet jeśli nie przepowiadający go, to jednak zajmujący się nim - artysta polskiego pochodzenia, zawsze trzymał się formuły greckiej przysięgi składanej w starożytnej Grecji przez budowniczych, architektów i urbanistów, która zawiera zdeterminowane postanowienie, więc można by ją uznać jako osobistą dewizę Szczygła: „Miasto opuszczę piękniejsze, niż to, do którego przybyłem“.

 

Claus Friede

Hamburg, kwiecień 2017

 

Mediathek
  • Stefan Szczygieł

    Stefan Szczygieł

    Stefan Szczygieł, 2009 w Hamburgu. Foto: Hinrich Franck
  • Coin

    Coin

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Coin“ (Moneta, 5-centowa), fotogram, 200 x 200 cm.
  • Silberdose

    Silberdose

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Silberdose“ (Srebrna papierośnica), fotogram, 200 x 260 cm.
  • Blatt

    Blatt

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Blatt“ (Liść, broszka), fotogram, 350 x 200 cm.
  • Buch

    Buch

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Buch“ (Książka, zbiór rozporządzeń ustawowych), fotogram, 230 x 200 cm.
  • Latarka-Elekrodyn

    Latarka-Elekrodyn

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Latarka-Elektrodyn“, fotogram, 250 x 200 cm.
  • Feuerzeug

    Feuerzeug

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Feuerzeug“ (Zapalniczka), fotogram, 200 x 300 cm.
  • Guzik

    Guzik

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Guzik“, fotogram, 200 x 200 cm.
  • Telefon

    Telefon

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Telefon“, fotogram, 200 x 260 cm.
  • Taschenuhr

    Taschenuhr

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Taschenuhr“ (Zegarek kieszonkowy, otwarty), fotogram, 250 x 200 cm.
  • Zorki

    Zorki

    Z cyklu „Blow Ups“ (Powiększenia), 2001-2005, „Zorki“, fotogram, 200 x 300 cm.
  • Warschau, Brücke

    Warschau, Brücke

    Z cyklu „Urban Spaces“ (Przestrzenie miejskie), 2005-2009, „Warschau, Brücke“ (Warszawa, Most), Inkjet Photo Print, 60 x 170 cm (nakład: 10 egz.).
  • Warschau, Hala Mirowska

    Warschau, Hala Mirowska

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Hala Mirowska“ (Warszawa, Hala Mirowska), Inkjet Photo Print, 60 x 170 cm (nakład: 10 egz.).
  • Warschau, Złote Tarasy

    Warschau, Złote Tarasy

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Zlote Tarasy“ (Warszawa, Złote Tarasy), Inkjet Photo Print, 80 x 170 cm (nakład: 10 egz.).
  • Warschau, Klostermauer

    Warschau, Klostermauer

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Klostermauer“ (Warszawa, Powiśle), Inkjet Photo Print, 60 x 144 cm (nakład: 10 egz.).
  • Warschau, Stadion

    Warschau, Stadion

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Stadion“ (Warszawa, Stadion), Inkjet Photo Print, 60 x 200 cm.
  • Warschau, Dach

    Warschau, Dach

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Dach“ (Warszawa, Dach), Inkjet Photo Print, 110 x 100 cm.
  • Warschau, Saski Park

    Warschau, Saski Park

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Saski Park“ (Warszawa, Park Saski), Inkjet Photo Print, 60 x 170 cm (nakład: 10 egz.).
  • Warschau, Ursynów

    Warschau, Ursynów

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Ursynòw“ (Warszawa, Ursynów), Inkjet Photo Print, 108 x 60 cm (nakład: 10 egz.).
  • Warschau, Park

    Warschau, Park

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Park“ (Warszawa, Park), Inkjet Photo Print, 60 x 100 cm.
  • Warschau, Łazienkowska

    Warschau, Łazienkowska

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Łazienkowska“ (Warszawa, Trasa Łazienkowska), Inkjet Photo Print, 60 x 170 cm.
  • Warschau, Przystanek tramwajowy

    Warschau, Przystanek tramwajowy

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Warschau, Przystanek tramwajowy“ (Warszawa, Przystanek tramwajowy), Inkjet Photo Print, 100 x 240 cm.
  • Köln, Hohenzollernbrücke

    Köln, Hohenzollernbrücke

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Köln, Hohenzollernbrücke“ (Kolonia, Most Hohenzollernów), Inkjet Photo Print, 85 x 240 cm.
  • Köln, Hauptbahnhof

    Köln, Hauptbahnhof

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Köln, Hauptbahnhof“ (Kolonia, Dworzec Główny), Inkjet Photo Print, 100 x 230 cm.
  • Köln, Museum Ludwig

    Köln, Museum Ludwig

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Köln, Museum Ludwig“ (Kolonia, Muzeum Ludwig), Inkjet Photo Print, 150 x 240 cm.
  • Paris, Notre Dame

    Paris, Notre Dame

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Paris, Notre Dame“ (Paryż, Katedra Notre Dame), Inkjet Photo Print, 95 x 240 cm.
  • Paris, Louvre

    Paris, Louvre

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Paris, Louvre“ (Paryż, Luwr), Inkjet Photo Print, 95 x 240 cm.
  • Paris, Seine-Ufer

    Paris, Seine-Ufer

    Z cyklu „Urban Spaces“, 2005-2009, „Paris, Seine-Ufer“ (Paryż, Brzeg Sekwany), Inkjet Photo Print, 80 x 240 cm.
  • Warschau, Urban Panorama I

    Warschau, Urban Panorama I

    Fotografie dokumentalne z cyklu „Urban Panorama“ zainstalowane przy stacji warszawskiego metra „Centrum“ przed Pałacem Kultury i Nauki. Urban Panorama I, 2007/2008, 500 x 1800 cm.
  • Warschau, Urban Panorama II

    Warschau, Urban Panorama II

    Fotografie dokumentalne z cyklu „Urban Panorama“ zainstalowane przy stacji warszawskiego metra „Centrum“ przed Pałacem Kultury i Nauki. Urban Panorama II, 2007/2008, 500 x 1800 cm.
  • Domek 08

    Domek 08

    Z serii „Domek“, 2007-2009, „Domek 08“, Inkjet Photo Print, 60 x 90 cm (nakład: 5 egz. + 3 egz. autorskie nie na sprzedaż).
  • Domek 09

    Domek 09

    Z serii „Domek“, 2007-2009, „Domek 09“, Inkjet Photo Print, 60 x 90 cm (nakład: 5 egz. + 3 egz. autorskie nie na sprzedaż).
  • Domek 10

    Domek 10

    Z serii „Domek“, 2007-2009, „Domek 10“, Inkjet Photo Print, 60 x 90 cm (nakład: 5 egz. + 3 egz. autorskie nie na sprzedaż).
  • Domek 23

    Domek 23

    Z serii „Domek“, 2007-2009, „Domek 23“, Inkjet Photo Print, 60 x 90 cm (nakład: 5 egz. + 3 egz. autorskie nie na sprzedaż).
  • ZEITFLUG - Hamburg

    Wszystkie filmy: © Stefan Szczygieł. Dzięki uprzejmości agencji Claus Friede*Contemporary Art, Hamburg.
  • ZEITFLUG - Warschau

    Wszystkie filmy: © Stefan Szczygieł. Dzięki uprzejmości agencji Claus Friede*Contemporary Art, Hamburg.